Hacizde istihkak davası

İlk adım istihkak iddiasında bulunmaktır. Borçlu, elinde bulunan bir malı başkasının mülkü veya rehni olarak gösterirse yahut üçüncü kişi o mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia ederse, icra dairesi bunu haciz ve icra tutanaklarına geçirir ve durumu iki tarafa bildirir. Malın haczine muttali olan borçlu veya üçüncü şahıs, ıttıla tarihinden itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybeder.

KaynakİİK m.96/1İİK m.96/3

İcra dairesi, istihkak iddiasına karşı itirazları olup olmadığını bildirmek üzere alacaklı ve borçluya üç günlük mühlet verir. Susmaları hâlinde istihkak iddiasını kabul etmiş sayılırlar. İtiraz edilirse icra memuru dosyayı hemen icra mahkemesine verir; mahkeme dosya üzerinde veya gerek görürse ilgilileri davet ederek yapacağı inceleme sonunda takibin devamına veya talikine karar verir.

KaynakİİK m.96/2İİK m.97/1

Malın kimin elinde olduğuna göre değişir. Mal borçlunun elindeyse davayı üçüncü kişi açar: icra mahkemesi kararının tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinde istihkak davası açmaya mecburdur; bu süre içinde dava edilmezse üçüncü şahıs alacaklıya karşı iddiasından vazgeçmiş sayılır. Mal üçüncü kişi nezdindeyse davayı alacaklı açar: icra müdürü, üçüncü kişi aleyhine icra mahkemesinde istihkak davası açması için alacaklıya yedi gün süre verir.

KaynakİİK m.97/6İİK m.99

Mal üçüncü kişi nezdindeyse ve alacaklı yedi gün içinde icra mahkemesinde istihkak davası açmazsa üçüncü kişinin iddiası kabul edilmiş sayılır. Alacaklı tarafından süresinde açılan dava sonuçlanıncaya kadar da haczedilen malın satışı yapılamaz.

KaynakİİK m.99

Kural olarak evet: bir taşınır malı elinde bulunduran kimse onun maliki sayılır. Ancak borçlu ile üçüncü şahıslar taşınır malı birlikte ellerinde bulunduruyorlarsa mal borçlu elinde addolunur. Bu hâlde üçüncü şahıs yediemniliği kabul ederse mal muhafaza altına alınmaz; ancak m.97/1 uyarınca takibin devamına karar verilirse mal muhafaza altına alınabilir. Bu iki cümle 24/11/2021 tarihli ve 7343 sayılı Kanunla eklenmiştir.

KaynakİİK m.97/a

Hayır. Birlikte oturulan yerlerdeki mallardan mahiyetleri itibarıyla kadın, erkek ve çocuklara aidiyetleri açıkça anlaşılanlar veya örf ve âdet, sanat, meslek ya da meşgale icabı olanlar bunların farz olunur. Bu karinenin aksini ispat külfeti iddia eden kişiye düşer. Yani kişisel niteliği açık eşyalar bakımından karine, borçlu değil o kişinin lehinedir.

KaynakİİK m.97/a

İstihkak davacısı, malı ne suretle iktisap ettiğini ve borçlunun elinde bulunmasını gerektiren hukuki ve fiilî sebep ve hadiseleri göstermek ve bunları ispat etmekle mükelleftir. Sadece “bu mal benim” demek yetmez; malın nasıl edinildiği ve neden borçlunun yanında bulunduğu açıklanmalıdır.

KaynakİİK m.97/a/son

Hayır. Mahcuz eşya ile ilgili olarak icra memuruna ileri sürülen iddiada üçüncü şahıs ve borçlunun birleşmeleri alacaklıya müessir değildir; üçüncü şahsın iddiasını ispat etmesi gerekir. Buna karşılık, üçüncü şahsın mahcuz eşyanın kendisinin mülkü veya kendisine rehnedilmiş olduğu yolundaki iddiasının borçlu tarafından kabulü, borçlunun kendi aleyhine delil teşkil eder ve borçlu ileride bu ikrara aykırı hiçbir iddiada bulunamaz.

KaynakİİK m.97/12

Kendiliğinden durdurmaz. İcra mahkemesi, yapacağı inceleme sonunda takibin devamına veya talikine karar verir. Takibin talikine karar verilirse, haksız çıktığı takdirde alacaklının muhtemel zararına karşı davacıdan İİK m.36’da gösterilen teminat alınır. İstihkak davasının sırf satışı geri bırakmak amacıyla kötüye kullanıldığını kabul etmek için ciddi sebepler varsa icra mahkemesi talik talebini reddeder. Takibin devamına dair verilen icra mahkemesi kararı kesindir.

KaynakİİK m.97/1İİK m.97/2İİK m.97/3İİK m.97/5

Takibin talikine karar verilmiş ve neticede dava reddolunmuşsa, alacaklının alacağından bu dava dolayısıyla istifası geciken miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere davacıdan tazminat alınmasına hükmolunur. Buna karşılık istihkak davası sabit olur ve istihkak iddiasına itiraz eden alacaklı veya borçlunun kötü niyeti tahakkuk ederse, haczolunan malın değerinin yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere itiraz edenden tazminat alınmasına asıl dava ile birlikte hükmolunur.

KaynakİİK m.97/13İİK m.97/15

İstihkak davası neticelenmeden mahcuz mal paraya çevrilmiş bulunursa icra hâkimi, bu bedelin yargılama neticesine kadar ödenmemesi veya teminat karşılığında ya da hâlin icabına göre teminatsız derhâl alacaklıya verilmesi hususunda ayrıca karar verir. Ayrıca dava esnasında İİK m.106’daki satış isteme süreleri işlemez.

KaynakİİK m.97/10İİK m.97/8

İstihkak davasına umumi hükümler dairesinde ve basit yargılama usulüne göre bakılır. İstihkak davaları süratle ve diğer davalardan önce görülerek karara bağlanır. Davanın reddi hakkındaki karara karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran istihkak davacısı, icra dairesinden İİK m.36’ya göre mühlet isteyebilir.

KaynakİİK m.97/11İİK m.97/sonİİK m.97/14