Maaşımın ne kadarı haczedilir?

İİK m.83 iki kuralı üst üste koyar. Önce maaştan, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar düşülür; kalan kısım haczedilebilir. Ancak maddenin ikinci fıkrası bir taban koyar: haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Yani dörtte bir, borçlu lehine bir üst sınır değil, alacaklı lehine bir alt sınırdır.

KaynakİİK m.83/1İİK m.83/2

Kanunun lafzı “dörtte birinden az olamaz” şeklindedir; yani kesintinin asgarisini belirler. Uygulamada kesinti çoğunlukla dörtte bir olarak yapılır, çünkü geriye kalan kısmın borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli olduğu kabul edilir. Buna karşılık maddenin metni, geçim için gerekli miktar düşüldükten sonra dörtte birden fazlasının haczine engel değildir. Bu takdir icra memuruna aittir ve takdire karşı icra mahkemesine şikâyet yolu açıktır.

KaynakİİK m.83/2İİK m.16/1

Madde şunları sayar: maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler, intifa hakları ve hasılatı, ilama müstenit olmayan nafakalar, tekaüt maaşları ile sigortalar veya tekaüt sandıkları tarafından tahsis edilen iratlar. Bunlar “kısmen haczi caiz olan şeyler” başlığı altındadır: tamamı haczedilemez, ama bir kısmı haczedilebilir.

KaynakİİK m.83/1

İİK m.83 “tekaüt maaşları” ile “sigortalar veya tekaüt sandıkları tarafından tahsis edilen iratları” kısmen haczi caiz gelirler arasında sayar. Öte yandan İİK m.82/1, mahsus kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen malların haczedilemeyeceğini söyler; emekli aylıklarına ilişkin özel kanun hükümleri bu kapsamda değerlendirilir. Bu nedenle emekli aylığınız bakımından önce aylığı bağlayan özel kanunun haciz yasağı içerip içermediğine bakılması gerekir.

KaynakİİK m.83/1İİK m.82/1

Hepsi aynı anda kesilmez. İİK m.83/2 açıktır: birden fazla haciz varsa sıraya konur ve sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez. Yani ikinci haciz, birincisi tamamen tahsil edilene kadar bekler; maaştan iki ayrı dosya için aynı anda kesinti yapılmaz.

KaynakİİK m.83/2

Hacizden önce yapılan anlaşmalar geçersizdir. İİK m.83/a, 82 ve 83 üncü maddelerde yazılı mal ve hakların haczolunabileceğine dair önceden yapılan anlaşmaların muteber olmadığını söyler. Kredi sözleşmesine veya başka bir sözleşmeye konulan “maaşımın tamamının haczine muvafakat ediyorum” türü kayıtlar bu nedenle sonuç doğurmaz.

KaynakİİK m.83/a

İcra dairesinden gelen tebligatın kanuni muhatapları, haczin icra edildiğini ve borçlunun maaş ile ücretinin miktarını en geç bir hafta içinde bildirmek zorundadır. Ayrıca borç bitinceye kadar, icra dairesinin tebligatı doğrultusunda haczolunan miktarı tevkif edip hemen daireye göndermekle yükümlüdürler. Maaşta, ücrette veya görevde değişiklik olması ya da hizmete son verilmesi hâlinde bu durum da derhâl icra dairesine bildirilmelidir.

KaynakİİK m.355

Kesmediği veya ilk vasıta ile göndermediği para, ayrıca mahkemeden hüküm alınmasına gerek kalmaksızın icra dairesince işverenin maaşından veya sair mallarından alınır. İşverenin borçluya kanun hükümleri dairesinde rücu hakkı saklıdır. Bu, işveren açısından doğrudan ve hızlı işleyen bir sorumluluktur.

KaynakİİK m.356

Maaş haczi bir icra dairesi işlemidir; kanuna aykırı veya olaya uygun olmadığı düşünülüyorsa icra mahkemesine şikâyet edilir. Şikâyet, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır. Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı ise her zaman şikâyet olunabilir.

KaynakİİK m.16/1İİK m.16/2