SMM Hesaplama

Sık Sorulan Sorular

Avukatlık SMM'sinde stopaj oranı nedir?▾

Avukatlara ödenen vekâlet ücretleri üzerinden %20 oranında gelir vergisi stopajı kesilir (GVK m.94/2-b). Bu tutar matrah üzerinden hesaplanır ve kuruma ödeme yapan tarafça Vergi Dairesine muhtasar beyanname ile yatırılır.

Müşterim gerçek kişi (bireysel müvekkil) olduğunda stopaj kesmeli miyim?▾

Hayır. GVK m.94 yalnızca kamu idareleri, dernek/vakıflar, kooperatifler, yatırım fonları, ticaret şirketleri ve serbest meslek erbabı gibi belirli kişi/kurumları tevkifat yapmakla yükümlü kılar. Vergi sorumlusu sıfatı taşımayan gerçek kişi müvekkillerden tahsilatta stopaj kesilmez; SMM yalnızca matrah + KDV üzerinden düzenlenir.

KDV oranı ne kadar ve nasıl hesaplanır?▾

Avukatlık hizmetlerinde genel KDV oranı %20'dir. KDV, SMM matrahı üzerinden hesaplanır ve brüt tutara eklenerek müvekkile/kuruma yansıtılır. Bazı özel hizmet türlerinde indirimli oranlar (%10 / %1) uygulanabilir.

KDV tevkifatı nedir, kaç oranında uygulanır?▾

KDV tevkifatı, hesaplanan KDV'nin belirli bir kısmının alıcı tarafından satıcıya değil doğrudan vergi dairesine ödenmesidir ve yalnızca tebliğde sayılan “belirlenmiş alıcılara” (kamu kurum ve kuruluşları, KİT'ler, döner sermayeli kuruluşlar, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, kalkınma ajansları vb. — KDV Genel Uygulama Tebliği I/C-2.1.3.1/b) verilen hizmetlerde uygulanır. Oran hizmetin niteliğine göre değişir: etüt, plan-proje, danışmanlık ve denetim hizmetlerinde 9/10 (I/C-2.1.3.2.2); tebliğde özel olarak belirlenmemiş diğer hizmetlerde 5/10 (I/C-2.1.3.2.13). Avukatların yargı mercileri nezdinde veya yargı kararlarının sonuçlarıyla ilgili olarak vekâlet akdi çerçevesinde (icra vb.) verdiği hizmetler ise prensip olarak tevkifat kapsamı dışındadır. Tevkifatın alt sınırı fatura düzenleme haddidir; 2026 yılı için KDV dâhil 12.000 TL (VUK Genel Tebliği Sıra No: 588). Hesaplayıcımız 9/10, 7/10, 5/10 ve 2/10 hazır oranlarını sunar; manuel oran da girebilirsiniz.

Netten brüte hesaplama nasıl yapılır?▾

Hesaplayıcı, tevkifat ve stopajı birlikte gözeterek matrahı geri çözer: Net = Matrah × (1 + KDV × (1 − Tevkifat) − Stopaj). %20 KDV ve %20 stopajda (tevkifatsız) net 10.000 ₺ için matrah 10.000 / 1,00 = 10.000 ₺, brüt KDV ile 12.000 ₺ olur. Hatalı oran kombinasyonlarında araç uyarı verir.

Ücreti tahsil edemedim; yine de makbuz düzenleyip KDV ödemeli miyim?▾

KDV bakımından evet. KDV Kanunu m.10/a uyarınca vergiyi doğuran olay hizmetin ifasıdır; tahsilat şartı aranmaz. Avukatlık hizmeti kural olarak kısımlara bölünemediğinden (Av.K. m.171/2 ve AAÜT genel hükümleri), hizmet dava veya takibin kesinleşmesiyle tamamlanmış sayılır ve bu tarihte tahsilat olmasa dahi KDV doğar. Uygulamada serbest meslek makbuzu düzenlenip açıklama bölümüne “bedeli tahsil edilmemiştir” kaydı düşülür; KDV beyan edilip ödenir. Tahsilat bulunmadığından gelir vergisi doğmaz — serbest meslek kazancında tahsil esası geçerlidir (GVK m.67).

Tahsil edemediğim ücreti sonradan alırsam ikinci kez KDV öder miyim?▾

Hayır. Bedel sonradan tahsil edildiğinde, tahsilat anında VUK m.236 gereği ikinci bir serbest meslek makbuzu düzenlenir; ancak KDV daha önce beyan edildiğinden bu makbuzda KDV oranı %0 seçilir ve açıklama bölümüne “KDV’si … tarih ve … sayılı serbest meslek makbuzu ile beyan edilmiştir” kaydı düşülür. İkinci makbuz yalnızca gelir vergisi hasılatına dahil edilir. Özetle: KDV hizmetin tamamlandığı aşamada, gelir vergisi ise tahsilat aşamasında ödenir.

İcra vekâlet ücretinde makbuzu kime, ne zaman keserim?▾

Makbuz, müvekkile değil ödemeyi yapan borçlu (karşı taraf) adına düzenlenir. Zamanı bakımından reddiyatı beklemek gerekmez: GVK m.67, serbest meslek erbabı için “ıttıla hasıl etmeleri kaydıyla, namlarına kamu müessesesine, icra dairesine, bankaya, notere veya postaya para yatırılması”nı tahsil hükmünde sayar. Borçlunun parayı icra dairesine yatırdığını UYAP üzerinden öğrendiğiniz gün tahsilat hukuken gerçekleşmiş sayılır ve o tarihte makbuz düzenlenmelidir.

İcra vekâlet ücretinde KDV oranı, stopaj ve KDV tevkifatı nasıl uygulanır?▾

KDV oranı kural olarak %20’dir; aile, tüketici ve çocuk mahkemeleri ile vesayet davalarına ilişkin ilamlara dayalı ilamlı icra takiplerinde %10 uygulanır. İlamsız takiplerde oran %20’dir — aile mahkemesince hükmedilen tedbir nafakasının ilamsız takibe konu edilmesi buna örnektir. Stopajda, GVK m.94’e 7194 sayılı Kanunla eklenen fıkra uyarınca karşı tarafa yükletilen vekâlet ücretini (icra ve iflas müdürlüklerine yatırılanlar dâhil) ödeyenler tevkifat yapar; borçlu şirket, kamu kurumu veya gerçek usulde vergilendirilen tüccar/serbest meslek erbabı ise %20 kesinti yapmalıdır. Borçlu kesinti yapmadan tamamını yatırmışsa makbuz stopajsız düzenlenir. KDV tevkifatı ise uygulanmaz; icra vekâlet ücreti borçluya sunulan bir hizmetin karşılığı olmayıp yargılama gideri niteliğindedir.

Tevkil ücreti için makbuz kesmeli miyim, stopaj uygulanır mı?▾

Evet, kesmelisiniz. Tevkil (meslektaş yerine duruşmaya girme veya iş takibi) yoluyla elde edilen ücret tutarı ne olursa olsun serbest meslek kazancıdır; cüzi tutarlar için asgari tutar muafiyeti veya istisna sınırı yoktur ve tahsilat anında makbuz düzenlenmesi zorunludur (VUK m.236). Makbuzun muhatabı, bedelin kimin bütçesinden çıktığına göre değişir: tevkili veren avukat ücreti kendi cebinden ödüyorsa makbuz o avukat adına düzenlenir ve GVK m.94/1 ile m.94/2-b uyarınca %20 stopajlı olur — çünkü serbest meslek erbabı da mesleki ödemelerinde tevkifat yapmakla yükümlüdür. Ücret müvekkilden tahsil edilip aktarılıyorsa makbuz doğrudan müvekkil adına düzenlenir; stopaj ise müvekkilin vergi sorumlusu olup olmamasına göre belirlenir (şirket/kurumda kesilir, gerçek kişide kesilmez).

Makbuzu hangi tutar üzerinden düzenlemeliyim?▾

Makbuz, o iş için kararlaştırılan ücret üzerinden düzenlenir. İş ücretsiz görülmüşse veya bedel emsaline göre açıkça düşükse ve bu düşüklük haklı bir sebeple açıklanamıyorsa matrah emsal bedel ya da emsal ücrettir (KDVK m.27/1-2). KDVK m.27/5 uyarınca serbest meslek faaliyetlerinde ilgili meslek teşekkülünce tespit edilmiş bir tarife varsa hizmetin bedeli o tarifedeki ücretten düşük olamaz; avukatlıkta bu tarife AAÜT’dir.

SMM ve fatura arasındaki fark nedir?▾

Serbest meslek makbuzu (SMM), avukat gibi serbest meslek erbaplarının hizmet karşılığında düzenlediği belgedir. Fatura ise ticari işletmelerin (anonim, limited şirket vb.) kullandığı belge türüdür. Avukatlar SMM düzenler; avukatlık şirketi (Av. Ltd.) ise fatura keser.