TMK m.495–501 uyarınca zümre sistemine göre hesaplanmıştır. Saklı paylar m.506–507. Halefiyet m.495, RED→Halefiyet m.611.
Hukuk sözlüğü
Türk miras hukuku, yasal mirasçıları üç zümreye (dereceye) ayırır (TMK m.495–498). Üst zümredeki mirasçı varken alt zümre miras alamaz. Sağ kalan eş her zümreyle birlikte miras alır; payı zümreye göre değişir.
| Zümre | Mirasçılar | Eşin payı |
|---|---|---|
| 1. Zümre | Altsoy (çocuklar, torunlar…) | 1/4 |
| 2. Zümre | Anne, baba ve altsoyları (kardeşler, yeğenler) | 1/2 |
| 3. Zümre | Büyükanne/büyükbaba ve altsoyları (amca, hala…) | 3/4 |
Türk Medeni Kanunu m.499'a göre sağ kalan eşin miras payı, birlikte miras bıraktığı zümreye göre değişir: (1) Alt soy (çocuklar, torunlar) ile birlikte: 1/4. (2) Anne-baba zümresi (2. zümre) ile birlikte: 1/2. (3) Büyükanne/büyükbaba zümresi (3. zümre) ile birlikte: 3/4. (4) Hiç mirasçı yoksa: tamamı eşe kalır.
Saklı pay (TMK m.506–507), mirasbırakanın tasarruf edemeyeceği, yasal mirasçılara güvence altına alınmış minimum miras payıdır. 2023 yılında yapılan değişiklikle: Altsoyun (çocuklar ve torunlar) saklı payı yasal payının 1/2'si; eşin saklı payı yasal payının 1/4'ü. Anne ve baba için saklı pay 2023'te kaldırılmıştır. Kardeşlerin ve büyükanne/büyükbabanın saklı payı yoktur.
TMK m.605–618 uyarınca yasal mirasçı, mirasbırakanın ölümünden itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurarak mirası reddedebilir. Mirası reddeden kişi, TMK m.611 gereğince ölmüş gibi sayılır; payı alt soyuna (halelfiyet) geçer. Altsoy yoksa kalan mirasçılar arasında paylaştırılır. Bu araç, red senaryosunda otomatik halefiyet hesaplar.
Mirası red, mirasbırakanın ölümünden sonra 3 aylık süre içinde gerçekleştirilir; her mirasçı bağımsız karar verir. Mirastan feragat (TMK m.528–529) ise mirasbırakan hayattayken noterde düzenlenen sözleşmeyle yapılır ve genel kural olarak altsoy da kapsar (ivazlı feragat karinesi). Feragat edenin altsoyunun da feragat kapsamında olup olmadığı sözleşmede açıkça belirtilebilir.
TMK m.510–513 uyarınca mirasbırakan, geçerli bir neden varsa mirasçıyı vasiyetname veya miras sözleşmesiyle saklı payından yoksun bırakabilir (ıskat). Iskat gerekçesi vasiyetnamede açıkça gösterilmelidir; ispat yükü ıskat edilene aittir. Iskat edilen kişinin altsoyuna (TMK m.513) kendi saklı payı kalır; ıskattan etkilenmez.
Evet. TMK m.500 uyarınca evlatlık ve altsoyları, evlat edinen kişiyle biyolojik çocukları gibi aynı miras hakkına sahiptir. Evlatlığın biyolojik ailesiyle olan miras ilişkisi de devam eder; yani evlatlık hem evlat edinenden hem de biyolojik ailesinden miras alabilir.
Türk miras hukuku zümre (derece) sistemini benimser (TMK m.495–498). 1. Zümre: mirasbırakanın alt soyu (çocuklar, torunlar). 2. Zümre: mirasbırakanın anne-baba ve onların altsoyları (kardeşler, yeğenler). 3. Zümre: mirasbırakanın büyükanne/büyükbabası ve onların altsoyları (amca, hala, dayı, teyze). Üst zümredeki mirasçı varken alt zümre miras alamaz.
TMK m.496 uyarınca 2. zümre, anne-baba "köklerine" ayrılır. Tam kardeşler (aynı anne ve babadan) her iki kökten pay alır. Yalnız anne taraflı üvey kardeş, annenin kökündeki paydan; yalnız baba taraflı üvey kardeş, babanın kökündeki paydan miras alır. Bu araç, köken seçimi ile üvey kardeş hesabını destekler.
Mirasbırakandan önce ölen çocuğun payı, TMK m.495 uyarınca halefiyet (geçme) ilkesiyle o çocuğun kendi altsoyuna (torunlar) geçer. Torunlar da vefat etmişse büyük torunlara geçer. Bu araç, ölü çocuk/torun senaryolarında halefiyet zincirini otomatik hesaplar.
TMK m.578 uyarınca mirasbırakana veya onun yakınlarına belirli suçları (kasten öldürme, ağır ceza gerektiren suç, ağır kötü muamele, vasiyetnameye ilişkin suçlar) işleyen kişi, mirastan yoksun sayılır. Yoksunluk kişiseldir; yoksunun altsoyuna geçmez, onlar mirasçı olabilir.
Hayır. Eşin saklı payı (yasal payının 1/4'ü) her zaman güvence altındadır (TMK m.506). Mirasbırakan, tasarruf özgürlüğü kapsamında (TMK m.505) yalnızca saklı paylar toplamının üzerindeki kısmı (serbest tasarruf payı) üçüncü kişilere bırakabilir.
Yalnızca serbest tasarruf oranı kadarı. Saklı paylı mirasçılar (altsoy ve eş) varsa, mirasbırakan bu oranı aşacak biçimde üçüncü kişilere vasiyette bulunamaz. Aşım halinde saklı paylı mirasçı, mirasbırakanın ölümünden itibaren 1 yıl (zamanaşımı 10 yıl) içinde tenkis davası açabilir (TMK m.560).
Kaynak: 4721 sayılı TMK m.495–529, 560, 578, 605–618 · 7394 sayılı Kanun (2022 saklı pay değişikliği). Bu araç bilgi amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Miras Payi Hesaplama aracı, ilgili hukuki veya hesaplama sürecinde hızlı bir ön değerlendirme yapmanıza yardımcı olur.
Hayır. Araç sonuçları yalnızca bilgilendirme ve ön hesaplama amaçlıdır; somut uyuşmazlıklarda avukata danışılması gerekir.
Tarih, oran, tutar ve mevzuat değişikliği gibi girdilerin güncelliğini doğrulamalı; gerekiyorsa resmi kaynaklar ve uzman görüşü ile karşılaştırmalısınız.