Kademe İlerlemesi Hesaplayıcı — Sağlık Personeli

1. Düzenlemenin lafzı ve amacı

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 64. maddesinin dördüncü fıkrası, 13.02.2011 tarih ve 6111 sayılı Kanun'un 100. maddesi ile yapılan değişikliğin ardından şu şekildedir:

"Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır."

6111 sayılı Kanun'un madde gerekçesi ve sonraki idari uygulamada ortaya konulan amaç, kademe ilerlemesi için aranan olumlu sicil şartının kaldırılarak yerine ödül niteliğinde sekiz yılda bir ek kademe getirilmesidir. Düzenleme her sınıf ve derecedeki memur için uygulanır; hak kazanma anında başkaca bir işleme gerek kalmaksızın kademe ilerlemesi sayılır (m.64/5).

2. Sekiz yıllık sürenin hesabında değerlendirilen statüler

Düzenlemenin uygulanmasındaki temel ihtilaf, memuriyet öncesi farklı statülerde (sözleşmeli, geçici personel, 2914'e tabi araştırma görevliliği ve uzmanlık öğrenciliği) geçirilen sürelerin bu sekiz yıllık sürenin hesabında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği konusudur. Mülga Devlet Personel Başkanlığı'nın 07.03.2014 tarihli görüşünde, söz konusu sürelerin kapsama alınamayacağı yönünde dar bir yorum benimsenmişti. Ancak bu görüş, sonraki yargısal ve yasal gelişmelerle aşılmıştır.

3. Yasal dönüşüm — Geçici 52. madde

25.12.2024 tarih ve 7537 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile 657 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 52. madde şu hükmü taşımaktadır:

"Geçici 37 nci, geçici 41 inci ve geçici 48 inci madde çerçevesinde sözleşmeli personel pozisyonlarından memur kadrolarına atanmış olup bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla memur kadrolarında bulunanların söz konusu pozisyonlarda geçen hizmet süreleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, 64 üncü maddenin dördüncü fıkrası kapsamında değerlendirilir."

Bu düzenleme ile 657 sayılı Kanun'un 4/B fıkrası kapsamındaki sözleşmeli personel sürelerinin 64/4. madde kapsamında değerlendirilmesi yasal olarak teyit edilmiştir. Eski idari görüş bu sürelerden kaynaklanan kademe taleplerini reddetmek için artık dayanak teşkil etmez.

4. Yargısal çerçeve — Danıştay İDDK 2023/5 İçtihadı Birleştirme

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 03.05.2023 tarih ve E.2023/5, K.2023/24 sayılı kararı, Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığı içtihadı birleştirme yoluyla kesin olarak çözmüştür. Kararın temel gerekçesi şudur:

• 657 sayılı Kanun'un 36. maddesi ortak hükümler bölümünün (C) fıkrasının 6 numaralı alt bendi ve Geçici 41. maddesi uyarınca, 4/B sözleşmeli sürelerin kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirileceği zaten hüküm altındaydı; aynı değerlendirmenin m.64/4'teki "fer'i kazanım" için de yapılması gerekir.
• "Mevzuatında disiplin hükümleri bulunmaması" itirazı dayanaksızdır: Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın Ek 6. maddesi gereği disipline aykırı fiiller idarece tespit edilip kayda alınmaktadır.

Bu içtihadı birleştirme kararı tüm Bölge İdare Mahkemeleri ve dolayısıyla idare mahkemeleri için bağlayıcıdır (2576 s. Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun m.3/C-4).

Bu karar sonrasında Giresun İdare Mahkemesi'nin 27.12.2024 tarih ve E.2024/712, K.2024/1177 sayılı kararı (4/C ve 4/B sürelerinin birlikte değerlendirilmesi), İstanbul 11. İdare Mahkemesi'nin 27.06.2025 tarih ve E.2025/429, K.2025/943 sayılı kararı (uzman doktorun asistan doktor olarak görev yaptığı sürelerin sekiz yıllık hesapta değerlendirilmesi) ve benzer doğrultuda diğer ilk derece mahkemesi kararları bu içtihadı uygulamaktadır.

5. Sağlık personelinde özel durum — 2914'e tabi süreler

Tıpta uzmanlık eğitimi süresince hekim, 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanunu hükümlerine tabi olarak araştırma görevlisi / uzmanlık öğrencisi statüsünde görev yapar. Uzmanlık belgesinin alınmasının ardından 657 sayılı Kanun'un 4/A fıkrası kapsamında uzman tabip kadrosuna atanır.

Klasik idari yorum, 2914'e tabi sürelerin 657 m.64/4'teki sekiz yıllık sürede sayılmayacağı yönündeydi. Bu yorumun karşısında ileri sürülebilecek hukuki argümanlar şunlardır:

1. 2914 m.20 yollaması: Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.
2. 2547 m.53/b: Yükseköğretim personeli (araştırma görevlileri dahil) 657 sayılı Kanun'un disiplin hükümlerine doğrudan tabidir. Yani 2914'e tabi sürelerde de disiplin rejimi mevcuttur; İDDK 2023/5 kararındaki "disipline aykırı fiiller idarece tespit ediliyor" argümanı a fortiori uygulanır.
3. Danıştay 12. Dairesi referans norm doktrini: 23.03.2017 tarih ve E.2016/6676, K.2017/919 sayılı kararda 657'nin 4/B ve 4/C için referans norm olarak uygulanabileceği belirtilmiştir; doktrin a fortiori 2914 için de geçerlidir, zira 2914 doğrudan 657'ye yollama yapar.
4. Birebir emsal: İstanbul 11. İdare Mahkemesi E.2025/429-K.2025/943 sayılı kararında, uzman doktorun "göreve başladıktan sonra sözleşmeli statüde ve asistan doktor olarak görev yaptığı dönemler" sekiz yıllık sürenin hesabında değerlendirilmiştir.
5. Anayasal eşitlik (AY m.10): Tıpta uzmanlık eğitimi süresi uzman tabip kadrosuna doğrudan hazırlık niteliğindedir; aynı kişinin aynı kamu hizmetinin farklı evrelerinde geçirdiği sürelerin statü ayrımıyla parçalanması orantısızlık doğurur.

İdari pratikte Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü, mülga DPB görüşüne dayalı dar yorumu sürdürmektedir. Bu nedenle 2914 sürelerinin sekiz yıllık hesapta sayılması günümüzde tipik olarak idari yargı yoluyla elde edilmektedir.

6. KDK Tavsiye Kararı — 2026/839 (Başvuru No: 2025/18966)

Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu'nun 20.01.2026 tarih ve 2026/839-S.26.1233 sayılı tavsiye kararı, sözleşmeli personel pozisyonunda geçen sürelerin 657 m.64/4 kapsamında değerlendirilmesi yönünde Sağlık Bakanlığı'na tavsiyede bulunmuştur. Karara konu olayda başvuran, Adalet Bakanlığı'nda 2017-2022 yılları arasında 657 4/B sözleşmeli, ardından 663 sayılı Kanun'un 45/A maddesi uyarınca sözleşmeli personel olarak görev yapmış; 7433 sayılı Kanun gereğince 15.05.2023 tarihinde 4/A memur kadrosuna atanmıştır.

Sağlık Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, memuriyet dışında geçen sürelerin sekiz yıllık hesaba dahil edilemeyeceği yönünde görüş bildirmiş olsa da KDK, Danıştay İDDK E.2023/5 sayılı içtihadı birleştirme kararı ile "referans norm" doktrinine dayanarak bu ret yaklaşımının hukuka aykırı olduğunu tespit etmiştir. Kurum, başvuranların sözleşmeli statüde disipline aykırı fiillerinin de idarece tespit edilip kayda alındığını vurgulayarak "mevzuatında disiplin hükmü bulunmadığı" itirazını dayanaksız bulmuştur.

Karar sonucunda başvurunun kabulüne; başvuranın sözleşmeli sürelerinin sekiz yıllık süre kapsamında değerlendirilerek sekiz yıllık sürenin tamamlandığı tarih itibarıyla kademe ilerlemesinin yapılması yönünde Sağlık Bakanlığı'na tavsiyede bulunulmuştur. 6328 sayılı Kanun m.21/2 uyarınca, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde idarece işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam eder; idare ayrıca tesis edeceği işlemi otuz gün içinde Kuruma bildirmek zorundadır.

7. Sekiz yıllık sürenin hesabında özel durumlar

• Disiplin cezası: Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası varsa, ceza tarihinden itibaren yeni bir sekiz yıllık dönem başlar.
• Adaylık süresi: 657 m.57 uyarınca aday memurlar da disiplin hükümlerine tabi olduğundan, adaylıkta geçen süreler sekiz yıllık hesapta dikkate alınır.
• Aylıksız izin (doğum hariç): Devlet memurunun doğum sebebiyle kullandığı aylıksız izin süreleri sekiz yıllık sürenin hesabına dahil edilmez; bu süreler kadar sekiz yıllık süreye ilave yapılır. Diğer aylıksız izin süreleri de aynı şekilde hesaba alınmaz ve süreye eklenir.
• Aylıklı izinler (yıllık, hastalık, refakat): Memuriyetle bağlantı sürdüğünden sekiz yıllık hesapta dikkate alınır.
• Görevden uzaklaştırma: Disiplin cezası alınmaksızın göreve dönüldüyse, görevden uzak kaldığı süre sekiz yılın hesabında dikkate alınır.
• Muvazzaf askerlik: Memuriyetten önce veya memuriyetten ayrılarak muvazzaf askerlikte geçirilen süreler hesaba dahil edilmez.

8. Pratik süreç — İdari başvuru ve dava

1. İdari başvuru: Çalışılan kuruma yazılı başvuru ile 657 m.64/4 kapsamında kademe ilerlemesi talep edilir. Başvuruda hizmet süresi dökümü ve disiplin cezası bulunmadığı hususu belirtilir.
2. İdari işleme karşı dava: Başvurunun reddi veya altmış gün içinde cevap verilmemesi (zımnî ret) halinde, İYUK m.7 uyarınca tebliği veya zımnî ret tarihinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
3. İYUK m.11 üst makama başvuru: Dava süresi içinde üst makama başvuru ile dava süresi durdurulabilir; ancak yetkili makamın zaten ret işlemini tesis eden Bakanlık olduğu durumlarda bu yol pratik fayda sağlamayabilir.
4. KDK paralel başvurusu: Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvuru, dava süresini durdurmaz; ancak idari süreçte ek bir basınç oluşturabilir.
5. İstinaf: İdare mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde Bölge İdare Mahkemesine istinaf yolu açıktır. İDDK 2023/5 sayılı içtihadı birleştirme kararı uyarınca bu konuda istinaf aşamasında da iptal yönünde karar verilmesi beklenir.