Hukuk Sözlüğü

Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulması süreçlerini icra daireleri yerine yürüten, Adalet Bakanlığına bağlı uzman müdürlüktür.

Trafik kazasında hasar gören aracın, onarılsa dahi ikinci el piyasa değerinde meydana gelen düşüştür ve maddi tazminat olarak talep edilebilir.

Özel hukuk uyuşmazlıklarında genel görevli ilk derece mahkemesidir; kanunda başka bir mahkemenin görevli olduğu belirtilmedikçe tüm dava ve işlere bakar.

Tüketiciye teslim edilen; sözleşmede kararlaştırılan örneğe ya da niteliklere aykırı olan veya beklenen faydaları azaltan/ortadan kaldıran eksiklik taşıyan maldır.

Borçlunun, kendisinden talep edilen edimi özel bir sebebe dayanarak yerine getirmekten kaçınmasını sağlayan savunma hakkıdır.

Bir esas davadan bağımsız olarak; delil tespiti, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz gibi talepler için açılan ve “D. İş” olarak numaralandırılan dosya türüdür.

Bir malı haksız şekilde kullanan veya elinde tutan kişiden, malikin talep edebileceği haksız işgal tazminatıdır.

Tebligatın fiziki yolla değil, güvenli elektronik ortam üzerinden yapılmasıdır; belirli kişiler için zorunludur.

Kanunda öngörülen haftalık çalışma süresini (kural olarak 45 saat) aşan çalışmadır; her saati için ücret zamlı ödenir.

Kişinin alt soyunu ifade eder: çocukları, torunları ve onların çocukları şeklinde aşağıya doğru devam eden soyu.

İcra takibinde, alacağı karşılayacak miktardaki borçluya ait mal ve hakların icra dairesince hukuken elkonularak güvence altına alınmasıdır.

Bir hakkın kullanılması için kanunun öngördüğü kesin süredir; süre geçtiğinde hak kendiliğinden sona erer ve hâkim bunu re’sen dikkate alır.

İcra dosyası üzerinden değil, alacaklı ile borçlunun kendi aralarında yaptıkları ödemedir; bu hâlde de kural olarak tahsil harcı doğar.

Kamu kurumları veya şirketlere, faaliyetlerinin hukuka uygun yürütülmesi için hukuki görüş ve danışmanlık veren hukukçudur.

Devlet dâhil herkesin hukuk kurallarıyla bağlı olması ve kamu gücünün hukuk çerçevesinde kullanılması ilkesidir.

İtirazın iptali davasında itirazında haksız çıkan borçlunun, hükmolunan tutarın belirli bir yüzdesi oranında mahkûm edildiği tazminattır (İİK m.67).

Alacaklının, para veya teminat alacağını devlet gücü (icra dairesi) aracılığıyla tahsil etmek için başlattığı hukuki süreçtir.

Çocuğun, kendisini ilgilendiren velayet gibi konularda görüşünü oluşturup ifade edebilecek olgunluğa eriştiği gelişim dönemidir.

Tapuda kayıtlı bir taşınmazın (parselin) birden fazla parsele ayrılması işlemidir; tapu ve kadastro uygulamasında "ayırma" olarak da anılır.

Belirsiz süreli iş sözleşmesini, kanuni bildirim sürelerine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa ödediği tazminattır.

Bir kimsenin, karşı tarafı bir borcunu yerine getirmeye ya da bir davranıştan kaçınmaya çağırdığı, çoğunlukla noter aracılığıyla gönderilen yazılı bildirimdir.

Bir tarafın, aleyhine ileri sürülen ve diğer tarafça iddia edilen bir vakıanın doğru olduğunu kabul etmesidir.

Başkasına ait bir mal üzerinde, malı kullanma ve semerelerinden (gelirlerinden) tam olarak yararlanma yetkisi veren irtifak hakkıdır.

İlk derece mahkemesi kararlarına karşı bölge adliye mahkemesinde yapılan ve uyuşmazlığı hem maddi vakıa hem hukuki yön bakımından yeniden inceleyen kanun yoludur.

Bir borcun ödeme, takas, ibra gibi yollarla sona ermesidir; icra hukukunda borcun itfası, takibin durdurulması sonucunu doğurabilir.

Bir malın, karşılığında bedel ödenmeksizin bir kişiden diğerine geçmesidir; günlük dilde bağış olarak bilinir.

Bir icra dosyasında asıl alacak, işlemiş faiz, masraf, vekâlet ücreti ve harçların toplamını gösteren güncel borç dökümüdür.

Kanunda öngörülen şekilde iş sözleşmesi sona eren ve en az bir yıl çalışmış işçiye, çalıştığı her tam yıl için ödenen tazminattır.

Kira bedelinin, taraflar anlaşamadığında mahkemece hak ve nesafet ilkeleri gözetilerek belirlenmesine yönelik davadır.

Kişisel verilerin işlenmesinde temel hak ve özgürlükleri korumak amacıyla; veri işleme şartlarını ve veri sorumlusunun yükümlülüklerini düzenleyen kanundur.

Bir zarar sonucu malvarlığında meydana gelen eksilmenin (fiili zarar ve yoksun kalınan kâr) para ile giderilmesidir.

Eşlerin evlilik birliği içinde edindikleri malvarlığının tabi olduğu hukuki düzendir; yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır.

Kişilik haklarının veya bedensel bütünlüğün ihlali ya da bir yakının ölümü gibi hâllerde duyulan elem ve üzüntünün giderilmesi için hükmedilen paradır.

Özel hukuktan doğan uyuşmazlıkların mahkemeler önünde nasıl çözüleceğini düzenleyen kurallar bütünüdür.

Bir kişinin ölümüyle, hak ve borçlarından oluşan terekesinin mirasçılarına geçmesidir.

Ölümüyle mirası açılan, yani malvarlığı mirasçılarına geçen kişidir.

Miras bırakanın, mirasçısından mal kaçırmak amacıyla, gerçekte bağışlamak istediği malı görünüşte satış göstererek devretmesidir.

Bir hukuki işlemin, kanunun emredici hükümlerine, ahlaka veya kamu düzenine aykırılık ya da konusunun imkânsızlığı gibi sebeplerle baştan itibaren ve kesin olarak geçersiz sayılmasıdır.

Kanun gereği bir kimsenin; eşine, çocuğuna veya bakıma muhtaç yakınına geçimine katkı olarak ödediği paradır.

Bir hukuki işlemin, yalnızca korunan tarafın iradesiyle ve belirli süreler içinde geçersiz kılınabildiği sakatlık hâlidir; işlem iptal edilene kadar geçerli kabul edilir.

İlamsız icra takibinde icra dairesince borçluya gönderilen; borcun ödenmesini veya süresi içinde itiraz edilmesini bildiren belgedir.

Toplumda uzun süredir uygulanan ve uyulması zorunlu olduğuna inanılan, yazılı olmayan hukuk kurallarıdır.

Kaynağını dini kurallardan alan hukuk düzenidir; Türkiye’de yürürlükteki hukuk laik ve seküler esaslara dayanır.

Kiracının kiralanan taşınmazı boşaltmasıdır; sözleşmenin sona ermesi, tahliye davası veya icra yoluyla gerçekleşebilir.

İcra takibiyle tahsil edilen para üzerinden, Harçlar Kanunu’na ekli tarifeye göre alınan harçtır; oran, tahsilin gerçekleştiği aşamaya göre değişir.

Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle, bir suçun kanuni tanımındaki neticenin öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir.

Tavzih, yeterince açık olmayan hükmün mahkemece açıklanması; tashih, hükümdeki yazı ve hesap hatalarının düzeltilmesidir (HMK m.304-305).

Hukuka aykırı bir fiil ya da sözleşmeye aykırılık sonucu doğan zararın giderilmesi amacıyla ödenen bedeldir.

Bir hukuki işlemin veya kararın, ilgilisine kanunda öngörülen usule göre resmen bildirilmesi ve bunun belgelendirilmesidir.

Borçlunun, muaccel (vadesi gelmiş) borcunu zamanında ifa etmemesi hâlidir; alacaklının ihtarı ya da kanunda öngörülen hâllerde temerrüt gerçekleşir.

Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı Yargıtay’da yapılan ve kural olarak yalnızca hukuka uygunluk denetimiyle sınırlı olan kanun yoludur.

Saklı paylı mirasçıların saklı payını zedeleyen kazandırmaların, kanuni sınıra indirilmesini sağlayan davadır.

Ceza soruşturmasında, gözaltındaki şüphelinin olayın faili olup olmadığının; tanık veya mağdurun onu benzer nitelikteki kişiler arasından dış görünüşüyle tanıması yoluyla belirlenmesine yönelik işlemdir (PVSK Ek m.6).

Birbirine bitişik birden fazla parselin tek bir parsel hâline getirilmesi işlemidir; ifrazın karşıtıdır.

UYAP sisteminde kullanılan; elektronik imzaya ve yargı iş akışına uygun yargı belgesi dosya biçimidir.

Adalet Bakanlığı’nın, yargı süreçlerini ve adli işlemleri elektronik ortamda yürüten bilişim sistemidir (Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi).

Ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve mallarının yönetimi konusunda ana ve babaya tanınan hak ve yükümlülüklerdir.

Mirasçıları ve bunların miras paylarını gösteren; sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınabilen belgedir (mirasçılık belgesi).

Taraflarca faiz oranı kararlaştırılmamış olsa bile kanun gereği uygulanan faizdir; oranı 3095 sayılı Kanun çerçevesinde belirlenir.

Beyanları çelişen tanıkların birbiriyle veya şüpheli/sanıkla karşılaştırıldığı; çelişkilerin giderilmesine veya kimliğin belirlenmesine hizmet eden bir tanık dinleme işlemidir (CMK m.52).

Bir alacağın doğumundan sonra kanunda öngörülen sürenin geçmesiyle, alacaklının dava yoluyla talep imkânının zayıflamasıdır; zamanaşımı bir def’i olarak ileri sürülür.

6284 Sayılı Kanun kapsamındaki tedbir kararlarını ihlal eden faile hâkim kararıyla uygulanan idari özgürlükten yoksun bırakma tedbiridir.