6284 Sayılı Kanun neden bu kadar önemli?
Türkiye İstanbul Sözleşmesi'nden çıkmış olsa dahi, 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun yürürlüktedir. Kanun, şiddet ve tehdit durumlarında uzaklaştırma gibi kararların alınabilmesini sağlayarak mağdurları koruyan güçlü bir hukuki araç olarak işlev görmeye devam etmektedir.
Koruyucu ve önleyici tedbir ayrımı
Koruyucu tedbirler mağdura yönelik destekleyici önlemlerdir: barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım, rehberlik ve danışmanlık, işyeri değişikliği ile hayati tehlike hâlinde kimlik/belge değiştirme. Bu tedbirlerin bir kısmı mülki amirce (kaymakamlık/valilik), bir kısmı ise aile hâkimince verilebilir.
Önleyici tedbirler ise faile yönelik yasaklar ve yükümlülüklerdir: şiddet ve hakaret yasağı, ortak konuttan uzaklaştırma, konut/okula yaklaşmama, silah teslimi, alkol-madde yasağı, rehabilitasyon programlarına katılım zorunluluğu. Bu tedbirler yalnızca hâkim kararıyla uygulanır.
Aile hâkiminin sınırsız tedbir yetkisi
Çocukların ve eşlerin güvenliği yalnızca 6284 ile değil, aynı zamanda TMK m. 169 kapsamında aile hâkiminin geniş yetkisiyle de güvence altına alınır. Bu madde uyarınca hâkim; eşlerin ve çocukların barınması, giyimi ve genel esenliği için her türlü tedbiri almakla yetkilidir. Gerektiğinde bakım tedbiri uygulanabilir, sağlık tedbirleri alınabilir ya da müşterek konut doğrudan çocuk ve bakım veren eşe özgülenebilir.
Çocuk tesliminde devrim: ADM ve Görüşme Merkezleri
Geçmişte velayet veya kişisel ilişki kararlarının infazında anlaşmazlık olduğunda çocuklar icra marifetiyle teslim alınıyor, bu işlemler sırasında çocuklar adeta bir "mal" gibi travmatik biçimde evlerinden koparılıyordu. Yeni sistemle birlikte icra daireleri aracılığıyla çocuk alınması uygulaması tamamen sona ermiştir.
Yeni yönetmelik uyarınca Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri (ADM) teslim süreçlerini yürütmektedir. Teslim işlemleri, psikolog ve pedagog gibi uzmanların refakatinde Çocuk Görüşme Merkezleri'nde gerçekleştirilir. 6284 kapsamında gizlilik kararı varsa ebeveynler yüz yüze getirilmez; tüm işlemler avukatlık ücreti dışında ücretsizdir.
Tedbir ihlali hâlinde yaptırımlar
Tedbir kararlarına uymayan failler şikayet üzerine zorlama hapsine alınır:
- İlk ihlal: 3 ila 10 gün zorlama hapsi.
- Mükerrer ihlal: 15 ila 30 gün zorlama hapsi.
- Çocuk teslim emrine aykırılık: Disiplin hapsi (3-10 gün, her ihlal için ayrı); ADM kolluk desteğiyle çocuğu resen alabilir.
Uzmanların telkinlerine rağmen sorun devam ediyorsa mahkemeden ek olarak danışmanlık tedbiri uygulanması da talep edilebilir.