Yapay Zekâ ve Hukuk: Güncel Düzenlemeler ve Yargı Uygulamaları
Mevzuat ve içtihat takibi · Son kayıt: 24 Ağustos 2026
Yapay zekâ, 2026 yazında hukuk uygulamasına iki ayrı yönden girdi: bir yandan Türkiye, Avrupa Birliği ve ABD tarafında düzenleyici metinler yürürlüğe girdi ya da yasama sürecinde ilerledi; diğer yandan mahkemeler, dosyalara giren yapay zekâ üretimi içeriklerle doğrudan karşılaştı. Bu sayfa, söz konusu gelişmeleri kaynaklarıyla birlikte derler ve Türkiye'de yürütülen dosyalar bakımından ne anlama geldiklerini betimler.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlı bir derlemedir; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz ve somut bir dosyaya ilişkin görüş içermez. Her kayıt, birincil kaynağa (mümkün olmadığında haber kaynağına) atıfla verilmiştir.
Güncel gelişmeler
24 Ağustos 2026TürkiyeYargı uygulamasıTürkiye bakımından sonuç doğurur
Dava Dilekçesinde Var Olmayan Bir AYM Kararına Dayanıldığı İleri Sürüldü
İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi
Bir şirketin eski genel müdürüne imzalatılan toplam 10 milyon TL tutarındaki iki senedin bedelsiz olduğunun tespiti istemiyle açılan menfi tespit davasında, davalı vekili, dava dilekçesinde en önemli dayanak olarak gösterilen "Anayasa Mahkemesi'nin 20.07.2022 tarihli ve 2018/1234 başvuru numaralı kararı"nın gerçekte bulunmadığını ileri sürdü. Dilekçedeki "Bu karar tam olarak sizin durumunuzla ilgilidir" ve "Argümanınızı doğrudan destekleyen en önemli karardır" gibi ifadelerin bir yapay zekâ sohbet çıktısından doğrudan kopyalandığı savunuldu; davacı vekili iddiayı reddetti. Mahkeme, yapay zekâ tartışmasına ilişkin bir değerlendirme yapmaksızın, senetlerin iş ilişkisi kapsamında düzenlenen bir protokole dayandığı gerekçesiyle görev yönünden ret kararı verdi ve dosyayı iş mahkemesine gönderdi.
İddia edilen künye: AYM, 20.07.2022, B. No: 2018/1234 — dosyada karşılığı bulunamadı
Dava türü: menfi tespit (iki senet, toplam 10.000.000 TL)
Sonuç: yapay zekâ tartışması karara bağlanmadan görev yönünden ret, iş mahkemesine gönderme
Uygulamadaki karşılığı
Karar künyesi doğrulanmadan dilekçeye alınan içtihat, dosyanın esasına girilmeden karşı tarafın ilk itirazına dönüşebilmektedir. HMK m.29 taraflara dürüstlük kuralına uygun davranma ve vakıalara ilişkin açıklamaları gerçeğe uygun biçimde yapma yükümlülüğü getirir; HMK m.329/2 uyarınca disiplin para cezasına vekilin sebebiyet vermesi hâlinde ceza vekil hakkında uygulanır.
Not: Tarih, olayın basına yansıdığı gündür. Dilekçenin sunulduğu ve görevsizlik kararının verildiği tarihler haberde ayrıca belirtilmemiştir.
18 Ağustos 2026TürkiyeUlusal politika belgesiTürkiye bakımından sonuç doğurur
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030) Genelgesi Resmî Gazete'de Yayımlandı
Cumhurbaşkanlığı (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda)
2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile "Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030)" yürürlüğe konuldu. Genelge, 2021/18 sayılı Genelge ile yürürlüğe konulan Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi (2021-2025) döneminin tamamlandığını belirterek; insan odaklılık, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda hazırlanan yeni planın "Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet" ekseninde uygulanacağını, plan metninin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının resmî internet adresinde yayımlanacağını ve tüm kamu kurum ve kuruluşlarının plan kapsamındaki görevleri yerine getireceğini düzenliyor.
2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (RG 18.08.2026, S. 33344)
Dört eksen: Fark Et · İstifade Et · Üret · Yönet
2021/18 sayılı Genelge ile yürürlüğe konulan Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi (2021-2025) dönemini izler
Uygulamadaki karşılığı
Genelge, kamu kurum ve kuruluşlarına yönelik bir eşgüdüm belgesidir; kişiler bakımından doğrudan yaptırım getiren bir düzenleme değildir. Plandaki hukuki-etik çerçeve, yüksek etkili sistem tanımı ve veri yönetişimi başlıkları, ileride çıkarılacak ikincil düzenlemelerin zeminini oluşturduğu için takip edilmesi gereken bir politika metnidir.
Not: Genelge 17 Ağustos 2026 tarihini taşır; 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Dilekçesine Gizli İstem Gömen Davacının Elektronik Dosyalama Yetkisi Kaldırıldı
Connecticut Superior Court — Ansonia/Milford Yargı Çevresi
Kendisini vekilsiz temsil eden davacı Matthew Elliott, 24 Temmuz 2026 tarihli dilekçesine beyaz zemin üzerine beyaz ve çok küçük punto ile, gözle görülmeyen ancak metin çıkaran yazılımlarca okunabilen talimatlar yerleştirdi. Gömülü metin, dosyayı okuyan bir yapay zekâ modeline çıktısını dilekçeyle uyumlu hâle getirmesini söylüyordu; sonraki dilekçelerde de görünmeyen başka metinler bulundu. Mahkeme 6 Ağustos 2026 tarihli kararıyla davacının elektronik dosyalama yetkisini kaldırarak belgelerini kaleme basılı olarak sunmasına hükmetti ve bu tedbiri, davranışı güvenilir biçimde karşılayan en dar tedbir olarak niteledi. Connecticut yargı teşkilatı, uygulamalarında yapay zekâ kullanmadığını açıkladı.
Dosya: Elliott v. New York Bariatric Group, AAN-CV-25-6066141-S
Yöntem: beyaz zemin üzerine beyaz, çok küçük punto gömülü talimat metni
Yaptırım: elektronik dosyalama yetkisinin kaldırılması, belgelerin kâğıt olarak sunulması
Uygulamadaki karşılığı
Karar, elektronik dosyalanan belgelerde görünen metin ile makinenin okuduğu metnin ayrışabileceğini gösteriyor. Türk hukukunda buna birebir karşılık gelen bir düzenleme bulunmamakla birlikte, UYAP üzerinden sunulan belgelerde de gömülü metin denetimi teknik olarak mümkündür; gizlenmiş yönlendirmenin HMK m.29'daki dürüstlük yükümlülüğü bakımından değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
gizli istemprompt injectionelektronik dosyalamausul yaptırımı
Senato Komisyonu Çocukların Çevrimiçi Güvenliğine İlişkin Dört Teklifi Kabul Etti
ABD Senatosu Ticaret, Bilim ve Ulaştırma Komisyonu
Komisyon, 5 Ağustos 2026 tarihli oturumunda çocukların çevrimiçi güvenliğine ve yapay zekâ uygulamalarına ilişkin dört kanun teklifini kabul ederek Senato Genel Kuruluna sevk etti: platformlara özen yükümlülüğü getiren Kids Online Safety Act (S.1748), çocuk ve gençlere açık sohbet robotlarında güvenli tasarım ile insan olunmadığının bildirilmesini öngören Youth AI Privacy Act (S.4199), aile hesabı ve doğrulanabilir ebeveyn onayı şartı getiren CHATBOT Act (S.4407) ve yapay zekâ gömülü oyuncakların etkilerine ilişkin bilimsel çalışma öngören Children's Artificial Intelligence Toy Safety Act (S.5171). Gündemdeki beşinci teklif olan SCREEN Act (S.737) bakımından ise yeniden oylama gerektiği bildirildi.
S.737 — SCREEN Act: usul gereği yeniden oylama gerektiği bildirildi
Uygulamadaki karşılığı
Kabul edilen metinler komisyon aşamasındadır; henüz yürürlüğe girmiş kanun değildir. Bununla birlikte sohbet robotlarında yaş doğrulama, ebeveyn onayı ve "insan değilim" bildirimi gibi tasarım yükümlülükleri, AB tarafındaki şeffaflık kurallarıyla aynı yöne işaret ettiği için çocuklara açık hizmet sunan yapılarda karşılaştırmalı olarak izlenmeye değerdir.
çocuk güvenliğisohbet robotuebeveyn onayıkanun teklifi
2 Ağustos 2026Avrupa BirliğiBağlayıcı düzenlemeTürkiye bakımından sonuç doğurur
AB Yapay Zekâ Yasası'nın Şeffaflık Yükümlülükleri Uygulanmaya Başladı
Avrupa Komisyonu
Yapay Zekâ Yasası'nın (Regulation (EU) 2024/1689) 50. maddesindeki şeffaflık yükümlülükleri 2 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanmaya başladı. Kurallar dört başlıkta toplanıyor: kişinin bir yapay zekâ sistemiyle etkileşimde olduğunun bildirilmesi; üretilen ya da değiştirilen içeriğin makine tarafından okunabilir biçimde işaretlenmesi; duygu tanıma ve biyometrik sınıflandırma uygulamalarında bilgilendirme; derin sahte (deepfake) içerikler ile kamuoyunu bilgilendirme amacıyla yayımlanan yapay zekâ üretimi metinlerin etiketlenmesi. Komisyon, uyumu göstermeye yarayan gönüllü Uygulama Kuralları'nı (Code of Practice) ve 50. maddeye ilişkin kılavuzun nihai sürümünü bu tarihten önce yayımladı.
Dayanak: Yapay Zekâ Yasası m.50 (şeffaflık), m.99 (idari para cezaları)
Ceza üst sınırı: 15 milyon avro veya dünya cirosunun %3'ü (yüksek olan)
Uygulamadaki karşılığı
Yükümlülükler, sistemi AB pazarına sunan sağlayıcılar ile AB'de yerleşik kullanıcıları bakımından doğduğundan, AB'ye hizmet veren Türkiye merkezli yapılar da kapsama girebilir. 50. madde ihlalleri, Yasa'nın 99. maddesi uyarınca 15 milyon avroya veya dünya çapındaki yıllık cironun %3'üne kadar (hangisi yüksekse) idari para cezasına bağlanmıştır; küçük ve orta ölçekli işletmeler ile girişimlerde bu iki eşikten düşük olanı uygulanır.
AI Actşeffaflıkdeepfakeişaretlemeidari para cezası
Var olmayan içtihat: dilekçenin taşıdığı usul riski
Büyük dil modelleri, biçimsel olarak kusursuz görünen ancak karşılığı bulunmayan karar künyeleri üretebilmektedir. İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülen dosyada, dava dilekçesinde dayanak gösterilen Anayasa Mahkemesi kararının bulunmadığı ileri sürülmüş; tartışma, uyuşmazlığın esasına girilmeden görevsizlik kararıyla sonuçlanmıştır.
Türk usul hukukunda konunun dayanağı, yapay zekâya özgü bir kural değil, genel yükümlülüklerdir:
HMK m.29
Taraflar dürüstlük kuralına uygun davranmak zorundadır; davanın dayanağı olan vakıalara ilişkin açıklamalarını gerçeğe uygun biçimde yapmakla yükümlüdürler.
HMK m.329
Kötüniyetli davalı veya hiçbir hakkı olmadığı hâlde dava açan taraf, yargılama giderlerinden başka vekâlet ücretini ödemeye ve disiplin para cezasına mahkûm edilebilir. İkinci fıkraya göre bu hâllere vekil sebebiyet vermişse disiplin para cezası vekil hakkında uygulanır.
Avukatlık Kanunu m.34
Avukatlar yüklendikleri görevi özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmek ve Türkiye Barolar Birliğince belirlenen meslek kurallarına uymakla yükümlüdür. Metnin bir araçla hazırlanmış olması, imzalayanın doğrulama yükünü ortadan kaldırmaz.
Belgeye gömülen gizli istem (prompt injection)
Connecticut'taki dosyada davacı, dilekçesine beyaz zemin üzerine beyaz ve çok küçük punto ile talimat metni yerleştirmiştir. Metin ekranda görünmemekte, ancak belgeden metin çıkaran her yazılım tarafından okunabilmektedir. Mahkeme, elektronik dosyalama yetkisinin kaldırılmasını, davranışı güvenilir biçimde karşılayan en dar tedbir olarak nitelemiştir.
Buradaki asıl sorun, belgenin görünen hâli ile makinenin okuduğu hâlinin ayrışabilmesidir. Bu ayrışma, karşı taraftan gelen her elektronik belge için geçerli bir denetim başlığıdır:
1
Künyeyi kaynağından doğrulayın
Dilekçede yer alan her karar için esas/karar numarası, tarih ve daire bilgisi resmî karar bankalarından teyit edilmelidir. Karşılığı bulunmayan künye, metinden çıkarılır.
2
Alıntının içeriğini okuyun
Künyesi doğru olan bir karar, iddia edilen içeriği taşımayabilir. Kararın tam metnindeki gerekçe ile dilekçedeki alıntı karşılaştırılmalıdır.
3
Gelen belgeyi düz metne çevirin
PDF veya UDF belgeyi düz metne dönüştürmek, gözle görülmeyen (beyaz renkli, çok küçük punto ya da katman altında kalan) metinleri ortaya çıkarır.
4
Tümünü seç–yapıştır denemesi yapın
Belgedeki metnin tamamı seçilip düz metin düzenleyicisine yapıştırıldığında, ekranda görünmeyen fazladan satırların bulunup bulunmadığı hızlıca anlaşılır.
5
Yapay zekâ çıktısının izlerini arayın
"Bu karar tam olarak sizin durumunuzla ilgilidir" gibi kullanıcıya seslenen ifadeler, metnin bir sohbet çıktısından kopyalandığına işaret edebilir.
Türk hukukunda gizli isteme özgü bir usul hükmü bulunmamaktadır. Böyle bir metnin hangi sonuca bağlanacağı, dürüstlük kuralı ve delil değerlendirmesi çerçevesinde mahkemenin takdirindedir.
AB tarafında şeffaflık: dört başlık
AB Yapay Zekâ Yasası'nın 50. maddesindeki yükümlülükler 2 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanmaktadır. Yükümlülükler, sistemi sunan sağlayıcı ile onu kullanan (deployer) arasında paylaştırılmıştır:
Yapay zekâ ile etkileşim bildirimi
Kişilerin bir yapay zekâ sistemiyle (örneğin bir sohbet robotuyla) etkileşimde olduğu, durum açıkça anlaşılmıyorsa bildirilmelidir.
Üretilen içeriğin işaretlenmesi
Sentetik ses, görüntü, video ve metin çıktıları, makine tarafından okunabilir biçimde işaretlenmeli ve yapay olarak üretildiği tespit edilebilmelidir.
Duygu tanıma ve biyometrik sınıflandırma
Bu sistemlere maruz kalan kişiler işleme faaliyeti hakkında bilgilendirilir; veri koruma mevzuatındaki yükümlülükler ayrıca saklıdır.
Derin sahte içerik ve kamuoyuna yönelik metinler
Derin sahte (deepfake) içerikler ile kamuoyunu bilgilendirme amacıyla yayımlanan yapay zekâ üretimi metinlerin bu niteliği açıklanmalıdır.
Yasa'nın yer bakımından uygulama alanı, sistemi AB pazarına sunan sağlayıcıları ve AB'de yerleşik kullanıcıları kapsadığından, Türkiye merkezli olup AB'ye hizmet veren yapılar da değerlendirme dışında kalmaz. 50. madde ihlalleri 99. madde uyarınca 15 milyon avroya veya dünya çapındaki yıllık cironun %3'üne kadar (hangisi yüksekse) idari para cezasına bağlanmıştır.
Çocuklara açık yapay zekâ hizmetleri: ABD'deki yasama süreci
ABD Senatosu Ticaret Komisyonu'nun 5 Ağustos 2026'da kabul ettiği dört teklif, sohbet robotlarında güvenli tasarım, "insan değilim" bildirimi, doğrulanabilir ebeveyn onayı ve yapay zekâ gömülü oyuncakların incelenmesi başlıklarını taşımaktadır. Metinler komisyon aşamasındadır; yürürlükteki kanun değildir. Aynı yönelim AB tarafındaki şeffaflık kurallarında da görüldüğünden, çocuklara açık hizmet sunan yapılar bakımından karşılaştırmalı olarak izlenmesi anlamlıdır.
Büro içi kullanımda kontrol listesi
Her içtihat ve mevzuat atfı, dosyaya girmeden önce resmî kaynaktan doğrulanır.
Dosya bilgileri ve kişisel veriler, gerekmedikçe istem metnine yazılmaz; yazılacaksa maskelenir.
Dışarıdan gelen belgeler, gömülü/görünmez metin bakımından düz metne çevrilerek denetlenir.
Yapay zekâ ile üretilen görsel ve ses içerikleri, kullanıldıkları yerde bu nitelikleriyle belirtilir.
AB pazarına hizmet veriliyorsa şeffaflık yükümlülükleri ayrıca değerlendirilir.
Kullanılan araçların veri saklama ve eğitim politikaları kayda geçirilir.
Sıkça sorulan sorular
Dilekçede var olmayan bir karara dayanılırsa ne olur?
HMK m.29 uyarınca taraflar dürüstlük kuralına uygun davranmak ve vakıalara ilişkin açıklamalarını gerçeğe uygun biçimde yapmakla yükümlüdür. Var olmayan bir karara dayanılması, karşı tarafın itirazıyla dosyanın esasından önce tartışılan bir sorun hâline gelir. HMK m.329 kötüniyetle veya hiçbir hakkı olmadığı hâlde dava açılmasının sonuçlarını düzenler; ikinci fıkraya göre disiplin para cezasına vekil sebebiyet vermişse ceza vekil hakkında uygulanır. Somut olayda hangi sonucun doğacağı, mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır.
Yapay zekâ kullanmak dilekçede belirtilmek zorunda mı?
Türk usul hukukunda dilekçenin yapay zekâ desteğiyle hazırlandığının bildirilmesini öngören bir düzenleme bulunmamaktadır. Yükümlülük, aracın kullanılıp kullanılmadığından bağımsız olarak metnin doğruluğuna ilişkindir: dayanılan karar ve mevzuat gerçek, alıntı ise metne uygun olmalıdır.
Gizli istem (prompt injection) nedir?
Bir belgeye, insan gözüyle görülmeyecek biçimde (beyaz zemin üzerine beyaz yazı, çok küçük punto vb.) yerleştirilen ve belgeyi işleyen yapay zekâ yazılımına yönelen talimatlardır. Amaç, metni okuyan modelin çıktısını belgeyi sunan kişi lehine yönlendirmektir. Connecticut'ta görülen dosyada mahkeme, bu yöntemi kullanan davacının elektronik dosyalama yetkisini kaldırmıştır.
AB Yapay Zekâ Yasası Türkiye'deki bir yapıyı ilgilendirir mi?
Yasa, sistemi AB pazarına sunan sağlayıcılar ile AB'de yerleşik kullanıcılar bakımından uygulandığından, Türkiye merkezli olup AB'ye hizmet veren yapılar kapsama girebilir. 50. maddedeki şeffaflık yükümlülükleri 2 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanmaktadır; ihlal hâlinde 99. madde uyarınca 15 milyon avroya veya dünya çapındaki yıllık cironun %3'üne kadar idari para cezası öngörülmüştür.
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı doğrudan yükümlülük getiriyor mu?
Plan, 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe konulmuş bir politika ve eşgüdüm belgesidir; kamu kurum ve kuruluşlarına yönelik görevler içerir. Kişiler bakımından doğrudan yaptırım getiren bir düzenleme değildir; bağlayıcı kurallar, plan doğrultusunda çıkarılacak ikincil düzenlemelerle gündeme gelecektir.
Yapay zekâ ile hazırlanan metinlerde kişisel veriler nasıl korunur?
Dosya bilgileri istem metnine yazıldığında, veri üçüncü bir hizmet sağlayıcıya aktarılmış olur. 6698 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler bakımından, gerekmedikçe kimlik ve iletişim bilgilerinin metne alınmaması; alınması zorunluysa maskelenmesi tercih edilir.
Kaynaklar: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Regulation (EU) 2024/1689 ve sayfada künyeleri verilen haber kaynakları. Bu içerik yalnızca genel hukuki bilgilendirme amaçlı olup avukatlık tavsiyesi niteliği taşımaz.