Yapay Zekâ ve Hukuk: Güncel Düzenlemeler ve Yargı Uygulamaları
Mevzuat ve içtihat takibi · Son kayıt: 14 Eylül 2026
Yapay zekâ, 2026 yazında hukuk uygulamasına iki ayrı yönden girdi: bir yandan Türkiye, Avrupa Birliği, Birleşik Krallık, ABD ve Çin tarafında düzenleyici metinler yürürlüğe girdi ya da yasama sürecinde ilerledi; diğer yandan mahkemeler, dosyalara giren yapay zekâ üretimi içeriklerle doğrudan karşılaştı. Bu sayfa, söz konusu gelişmeleri kaynaklarıyla birlikte derler ve Türkiye'de yürütülen dosyalar bakımından ne anlama geldiklerini betimler.
Kayıt
20
Türkiye bakımından sonuç doğuran
7
Yargı alanı
5
Son kayıt
14 Eylül 2026
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlı bir derlemedir; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz ve somut bir dosyaya ilişkin görüş içermez. Her kayıt, birincil kaynağa (mümkün olmadığında haber kaynağına) atıfla verilmiştir.
Birleşik Krallık Parlamentosu İnsan Hakları Komisyonu, Yapay Zekâ İçin Ayrı Bir Kanun ve Kanunla Kurulmuş Tek Bir Denetim Kurumu Önerdi
Birleşik Krallık Parlamentosu Ortak İnsan Hakları Komisyonu (Joint Committee on Human Rights)
Avam Kamarası ile Lordlar Kamarası üyelerinden oluşan Ortak İnsan Hakları Komisyonu, “Human Rights and the Regulation of AI” başlıklı raporunu yayımladı; metin 2026–27 yasama yılının dördüncü komisyon raporudur. Komisyon, yürürlükteki dağınık düzenleme modelinin yapay zekâ kaynaklı insan hakları risklerini karşılamakta yetersiz kaldığı sonucuna vararak yapay zekâya özgü bir kanun teklifi hazırlanmasını istiyor. Önerilen çerçeve risk temellidir ve beş unsurdan oluşuyor: insan haklarıyla bağdaşmayan bazı kullanımların tümüyle yasaklanması; yüksek riskli sistemler için önceden izin alınması; yapay zekâ tedarik zincirinin tamamında zorunlu özen yükümlülüğü; sistemin yaşam döngüsü boyunca şeffaflık yükümlülükleri; otomatik karar verme bakımından veri koruma mevzuatındaki güvencelerin güçlendirilmesi. Komisyon bu son başlıkta, sürece bir insanın katılmış olmasının tek başına anlamlı insan müdahalesi sayılmayacağının açıkça düzenlenmesini öneriyor. Rapor ayrıca dağınık yetkili kurumlar yerine kanunla kurulmuş tek ve bağımsız bir denetim kurumu oluşturulmasını, Yapay Zekâ Güvenliği Enstitüsü’nün (AI Security Institute) kanuni dayanağa kavuşturulmasını ve Avrupa Konseyi Yapay Zekâ Çerçeve Sözleşmesi’nin onaylanmasına ilişkin takvimin açıklanmasını istiyor. Hükümetin rapora iki ay içinde yanıt vermesi bekleniyor.
Rapor 14 Eylül 2026’da yayımlandı; 2026–27 yasama yılının dördüncü komisyon raporudur
Rapor bir kanun teklifi değildir; komisyon teklif hazırlanmasını önermektedir
Önerilen model risk temellidir: yasak kullanımlar, yüksek riskli sistemlerde ön izin, tedarik zincirinde özen yükümlülüğü, şeffaflık ve otomatik karar vermede güçlendirilmiş güvenceler
Sürece bir insanın katılması tek başına “anlamlı insan müdahalesi” sayılmamalıdır
Dağınık yetkili kurumlar yerine kanunla kurulmuş tek ve bağımsız bir denetim kurumu önerilmektedir
Avrupa Konseyi Yapay Zekâ Çerçeve Sözleşmesi’nin onaylanmasına ilişkin takvimin açıklanması isteniyor
Hükümetin yanıt süresi iki aydır
Uygulamadaki karşılığı
Rapor bir komisyon metnidir; kanun değildir, kendiliğinden yükümlülük doğurmaz ve Türkiye’de uygulanmaz. Rapor tarihi itibarıyla Birleşik Krallık’ta yapay zekâya özgü genel bir kanun kabul edilmiş değildir ve komisyonun istediği teklif henüz hazırlanmamıştır. Türkiye bakımından karşılaştırmaya değer iki başlık vardır. Birincisi otomatik karar vermedir: 6698 sayılı Kanun’un 11. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi, işlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme hakkını tanır; komisyonun “insanın sürece katılmış olması tek başına yeterli değildir” yönündeki önerisi bu hakkın kapsamına ilişkin aynı tartışmaya karşılık gelir. İkincisi kurumsal yapıdır: Türkiye’de de yapay zekâya ilişkin denetim yetkisi Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Rekabet Kurumu, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile sektör düzenleyicileri arasında dağılmış durumdadır; komisyonun tek ve bağımsız kurum önerisi bu dağınık modele seçenek olarak tartışılmaktadır.
Ortak İnsan Hakları Komisyonuyapay zekâ kanunuotomatik karar vermerisk temelli düzenlemedenetim kurumuAvrupa Konseyi Çerçeve Sözleşmesi
New Mexico Yüksek Mahkemesi, Yapay Zekânın Uydurduğu Tanık Beyanlarını İçeren Kanun Yolu Dilekçesi Nedeniyle Avukata Para Cezası Verdi
New Mexico Yüksek Mahkemesi (Supreme Court of New Mexico)
Bir cinayet mahkûmiyetine karşı yürütülen kanun yolu incelemesinde, sanığın avukatı Stephen D. Aarons’ın sunduğu dilekçenin tümüyle var olmayan tanıklardan alınmış gibi gösterilen beyanlar içerdiği tespit edildi. Uydurulan kişiler arasında polis memuru olarak gösterilenler de vardı; dilekçede dayanak yapılan bazı içtihatlar da yanlış aktarılmıştı. Avukat, dosyayı devraldığında duruşma tutanaklarını özetlemek için ChatGPT kullandığını, aracın vakıa uydurabileceğini bu ölçüde bilmediğini belirtti. Mahkeme, doğrudan mahkemeye saygısızlık (direct contempt) nedeniyle 5.000 ABD doları para cezasına hükmetti ve tutarın otuz gün içinde New Mexico Barosu’nun iş sahibini koruma fonuna (State Bar of New Mexico Client Protection Fund) ödenmesini kararlaştırdı. Mahkeme ayrıca avukatın huzuruna çıkmasını yasakladı, daha önce sunulan dilekçeleri iptal etti, kamu savunmanı atayarak kanun yolu dilekçesinin yeniden hazırlanmasına karar verdi ve dosyayı baro disiplin kuruluna gönderdi. Gerekçede avukatın pişmanlık göstermediği ve savunmasını üstlendiği kişinin durumuna kayıtsız kaldığı belirtildi.
Karar tarihi 9 Eylül 2026; dosya, cinayet mahkûmiyetine karşı yürütülen kanun yolu incelemesidir
Uydurma olan yalnızca içtihat künyeleri değil, var olmayan tanıklardan alınmış gibi gösterilen beyanlardır
Yaptırım: doğrudan mahkemeye saygısızlık nedeniyle 5.000 ABD doları; otuz gün içinde baronun koruma fonuna ödenecek
Avukatın mahkeme huzuruna çıkması yasaklandı; daha önce sunulan dilekçeler iptal edildi
Kamu savunmanı atandı ve kanun yolu dilekçesi yeniden hazırlanacak
Dosya, baro disiplin kuruluna gönderildi
Avukat, duruşma tutanaklarını özetlemek için ChatGPT kullandığını ve aracın vakıa uydurabileceğini bu ölçüde bilmediğini belirtti
Uygulamadaki karşılığı
Karar ABD eyalet hukukuna göre verilmiştir ve Türkiye’de doğrudan uygulanmaz. Bu akıştaki diğer örneklerden ayrılan yanı, uydurmanın içtihat künyesiyle sınırlı kalmayıp dosyanın maddi vakıalarına, yani duruşmada alınmış gibi gösterilen tanık beyanlarına uzanmasıdır: yanlış künye karşı tarafça kaynaktan denetlenebilirken, olmayan bir beyanın tutanakla karşılaştırılması gerekir. Türk hukukunda karşılığı, HMK m.29’daki dürüstlük kuralı ile vakıalara ilişkin açıklamaları gerçeğe uygun biçimde yapma yükümlülüğü, Avukatlık Kanunu m.34’teki özen ve doğruluk yükümlülüğü ile aynı Kanun’un 134. maddesindeki disiplin sorumluluğu ve Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları m.3 ve m.4’tür. Türkiye Barolar Birliği’nin tavsiye rehberinde doğrulama yükümlülüğü yalnızca mevzuat ve içtihat künyesi için değil, vakıa düzeyinde de tanımlanmıştır.
Not: Tarih, mahkeme kararının tarihidir; olay 11 Eylül 2026’da basına yansımıştır.
uydurma tanıkuydurma içtihatmahkemeye saygısızlıkdisiplinkanun yolu dilekçesidoğrulama
ABD Hükümeti, OpenAI Telif Davalarında Model Eğitimi İçin Yapılan Çoğaltmanın Adil Kullanım Sayılması Gerektiğini Bildirdi
Amerika Birleşik Devletleri Adalet Bakanlığı
Adalet Bakanlığı, New York Times’ın davasının da içinde bulunduğu birleştirilmiş OpenAI telif dosyasına “Amerika Birleşik Devletleri’nin menfaat beyanı” (statement of interest) sundu. Beyan, 28 U.S.C. § 517 uyarınca verilmiştir: bu hüküm, hükümetin davaya taraf olmaksızın bir hukuki sorundaki görüşünü mahkemeye bildirmesine imkân tanır. Beyanın özü, korumalı metinlerin bir büyük dil modelinin eğitilmesi amacıyla çoğaltılmasının adil kullanım (fair use) sayılması gerektiğidir. Hükümete göre adil kullanım her kullanım için ayrı ayrı değerlendirilmelidir; bu nedenle eğitim aşamasındaki, kamuya açık olmayan çoğaltma ile kamunun erişebildiği çıktılar aynı kullanım sayılamaz. Beyanda, bazı hak sahiplerinin dördüncü ölçüt bakımından ileri sürdüğü “pazarın seyreltilmesi” (market dilution) görüşü esaslı biçimde kusurlu olarak nitelendirilmekte; eğitimde kullanılan eserlerle aynı türde olmakla birlikte onlara esaslı benzerlik taşımayan çıktıların, telif bakımından dikkate alınabilir bir pazar zararı oluşturmadığı savunulmaktadır. Metin ayrıca, eğitim için lisans zorunluluğu getirilmesi hâlinde bedeli yalnızca en büyük teknoloji şirketlerinin karşılayabileceğini ve bunun yoğunlaşmaya yol açacağını ileri sürüyor; 23 Ocak 2025 ve 2 Haziran 2026 tarihli iki başkanlık kararnamesine atıf yapıyor ve ulusal güvenlik ile uluslararası rekabet gerekçelerine dayanıyor.
Beyan 1 Eylül 2026’da, 28 U.S.C. § 517 uyarınca sunuldu; ABD davada taraf değildir ve beyan mahkemeyi bağlamaz
Dosya: In re: OpenAI, Inc., Copyright Infringement Litigation, No. 25-md-3143 (SHS) (OTW), New York Güney Bölge Mahkemesi
Beyan, birleştirilen davaların tümü bakımından sunuldu
Temel görüş: dil modelinin eğitilmesi amacıyla yapılan çoğaltma adil kullanım sayılmalıdır
Adil kullanım her kullanım için ayrı değerlendirilmelidir; eğitim ile kamuya açık çıktılar aynı kullanım sayılamaz
Dördüncü ölçüt bakımından ileri sürülen “pazarın seyreltilmesi” görüşü esaslı biçimde kusurlu bulundu
Lisans zorunluluğunun yoğunlaşmaya yol açacağı ve yalnızca en büyük şirketlerce karşılanabileceği ileri sürüldü
Uygulamadaki karşılığı
Menfaat beyanı bir mahkeme kararı değildir ve mahkemeyi bağlamaz; hükümet davada taraf olmayıp yalnızca görüş bildirmektedir, dosya da karara bağlanmış değildir. Türkiye bakımından iki noktada karşılaştırma imkânı verir. Birincisi, ABD hukukundaki adil kullanım doktrininin Türk hukukunda karşılığı bulunmamasıdır: Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, hâkimin serbestçe tarttığı genel bir istisna yerine sayılı ve sınırlı serbesti hâlleri öngörür (örneğin m.35 iktibas, m.38 şahsen kullanma) ve metin ile veri madenciliğine özgü bir istisna içermez. İkincisi, beyanın dayandığı eğitim–çıktı ayrımının Türk hukukunda da ayrı ayrı ele alınmayı gerektirmesidir: eğitim aşamasında eserin kopyalanması FSEK m.22’deki çoğaltma hakkı bakımından, modelin ürettiği çıktı ise m.21’deki işleme hakkı ve eser sahipliğine ilişkin kurallar bakımından ayrı birer değerlendirmeye konu olur.
Not: Tarih, beyanın mahkemeye sunulduğu gündür; kaynak gösterilen Reuters haberi 2 Eylül 2026 tarihlidir.
adil kullanımfair usemodel eğitimitelifmenfaat beyanıpazarın seyreltilmesi
ChatGPT, Dijital Hizmetler Tüzüğü Kapsamında Çok Büyük Çevrim İçi Arama Motoru Olarak Belirlendi
Avrupa Komisyonu
Komisyon, ChatGPT’yi Dijital Hizmetler Tüzüğü (DSA) kapsamında “çok büyük çevrim içi arama motoru” (VLOSE), Reddit ve Roblox’u ise “çok büyük çevrim içi platform” (VLOP) olarak belirledi. Belirleme, bu hizmetlerin Avrupa Birliği’nde aylık ortalama en az 45 milyon kullanıcıya ulaştıklarını beyan etmeleri ve böylece Tüzükteki eşiği karşılamaları üzerine yapıldı. Açıklamada ChatGPT’nin, kullanıcı istemlerine yanıt verirken internette arama da yapabilmesi nedeniyle karma nitelikte bir hizmet olduğu ve Tüzük bakımından çevrim içi arama motoru tanımına girdiği belirtildi. Reddit ve Roblox ise kullanıcıların üçüncü taraf içeriğini kamuya yaymasına imkân verdikleri için çevrim içi platform sayıldı. Bildirimin ardından hizmetlerin dört ay içinde, yani Ocak 2027’ye kadar VLOP ve VLOSE’lere özgü ek yükümlülüklere uyum sağlaması gerekiyor. Komisyon, belirlemeyle birlikte hizmetlerin ve ilgili sistemlerin ardındaki işlevleri inceleme yetkisi kazanıyor; denetim ChatGPT ve Reddit bakımından İrlanda’nın dijital hizmet koordinatörü Coimisiún na Meán, Roblox bakımından Hollanda’nın koordinatörü ACM ile iş birliği içinde yürütülecek. Bu belirlemelerle Tüzük kapsamında belirlenen çok büyük platform ve arama motoru sayısı 28’e ulaştı.
Belirleme tarihi 31 Ağustos 2026; uyum için tanınan süre dört ay, yani Ocak 2027
Eşik: Avrupa Birliği’nde aylık ortalama en az 45 milyon kullanıcı
Denetim: Komisyon ile Coimisiún na Meán (İrlanda) ve ACM (Hollanda) iş birliğinde
Tüzük kapsamında belirlenen toplam hizmet sayısı 28’e çıktı
Uygulamadaki karşılığı
Dijital Hizmetler Tüzüğü Türkiye’de doğrudan uygulanmaz. Belirlemenin kayda değer yanı, genel amaçlı bir yapay zekâ sohbet hizmetinin Tüzük bakımından çevrim içi arama motoru sayılmasıdır; nitelendirme, hizmetin içerik üretmesine değil, yanıt üretirken internette arama yapmasına dayandırılmıştır. Belirlemeye bağlanan ek yükümlülükler, hizmetin ve algoritmik sistemlerinin hukuka aykırı içeriğin yayılması, küçükler üzerindeki olumsuz etkiler, kullanıcıların fiziksel ve ruhsal esenliği, temel haklar, seçim süreçleri ve kamu güvenliği bakımından doğurduğu sistemik risklerin değerlendirilmesini ve azaltılmasını kapsar.
Dijital Hizmetler TüzüğüDSAVLOSEVLOPsistemik riskçevrim içi arama motoru
TürkiyeUlusal politika belgesiTürkiye bakımından sonuç doğururBağlantı
Türkiye Barolar Birliği, Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi'ni Yayımladı
Türkiye Barolar Birliği Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu
Rehber, 14-15 Şubat 2026 tarihlerinde Ankara'da yapılan "Yapay Zekâ ve Avukatlık Çalıştayı" birikimine dayanıyor ve avukatlar, stajyer avukatlar ile büro çalışanlarını kapsıyor. Metin, yapay zekâ kullanımını risk temelli olarak dört grupta topluyor: serbest yardımcı kullanım; sınırlı ve kontrollü kullanım; özel güvenceye ve gerekli hâllerde onama bağlı kullanım; ilgili mevzuat ve meslek kuralları kapsamında yasak kullanım şekilleri. Sınıflandırma yapılırken veri türü, iş sahibi üzerindeki etki, hukuki sonuca yakınlık, aracın açık ya da kapalı sistem olması ve yurt dışına aktarım ihtimali birlikte değerlendiriliyor. Rehber ayrıca doğrulama alanlarını (mevzuat, içtihat künyesi, vakıa, mantık ve strateji, ikinci göz), araç seçimi kriterlerini, büro içi politika unsurlarını, mesleki sorumluluk sigortası bakımından dikkat edilecek noktaları ve örnek sözleşme maddelerini içeriyor. Metin tavsiye niteliğindedir.
Kapsam: üretken yapay zekâ, büyük dil modelleri, belge inceleme, içtihat ve mevzuat arama, sözleşme analizi, deşifre-özetleme ve büro yönetimi araçları
Yasak kullanımlar yedi başlıkta toplanmıştır (sır ve kişisel veri, insan denetiminin kaldırılması, yargı mercilerine karşı dürüstlük, reklam yasağı ve avukatlık tekeli, ayrımcılık ve profilleme, ücret ve bilgilendirme, veri seti oluşturma)
İçtihat doğrulaması künye düzeyinde tanımlanır: esas/karar numarası, tarih, daire ve karar sonucu bağımsız kaynaktan doğrulanır
Hassas dosyalarda kapalı, denetlenebilir ve veri lokasyonu belirli sistemler ile sorgu anında getiren (RAG benzeri) yaklaşımlar önerilir
Her büronun ölçeğine uygun yazılı bir yapay zekâ kullanım politikası oluşturması tavsiye edilir
Rehber bağlayıcı bir düzenleme değildir; ancak Avukatlık Kanunu, meslek kuralları, sır saklama yükümlülüğü ve 6698 sayılı Kanun çerçevesinde yorum ölçüsü işlevi görebilecek bir mesleki standart metnidir. Metnin temel kabulü, yapay zekâ çıktısının nihai hukuki görüş sayılmaması ve denetim yapılmadan mahkemeye, idareye, hakeme, arabulucuya ya da üçüncü kişilere sunulmamasıdır. Bulut tabanlı dil modellerinde verinin çoğunlukla yurt dışındaki altyapılarda işlendiği belirtilerek, 6698 sayılı Kanun'un 9. maddesindeki aktarım rejimi uygulanmadan kişisel veri içeren girdi kullanılmaması gerektiği ifade edilmektedir.
Not: Tarih, Türkiye Barolar Birliği'nin duyuru tarihidir; rehber metninin kendisi üzerinde ayrı bir yayım tarihi bulunmamaktadır.
TürkiyeYargı uygulamasıTürkiye bakımından sonuç doğururBağlantı
Dava Dilekçesinde Var Olmayan Bir AYM Kararına Dayanıldığı İleri Sürüldü
İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi
Bir şirketin eski genel müdürüne imzalatılan toplam 10 milyon TL tutarındaki iki senedin bedelsiz olduğunun tespiti istemiyle açılan menfi tespit davasında, davalı vekili, dava dilekçesinde en önemli dayanak olarak gösterilen "Anayasa Mahkemesi'nin 20.07.2022 tarihli ve 2018/1234 başvuru numaralı kararı"nın gerçekte bulunmadığını ileri sürdü. Dilekçedeki "Bu karar tam olarak sizin durumunuzla ilgilidir" ve "Argümanınızı doğrudan destekleyen en önemli karardır" gibi ifadelerin bir yapay zekâ sohbet çıktısından doğrudan kopyalandığı savunuldu; davacı vekili iddiayı reddetti. Mahkeme, yapay zekâ tartışmasına ilişkin bir değerlendirme yapmaksızın, senetlerin iş ilişkisi kapsamında düzenlenen bir protokole dayandığı gerekçesiyle görev yönünden ret kararı verdi ve dosyayı iş mahkemesine gönderdi.
İddia edilen künye: AYM, 20.07.2022, B. No: 2018/1234 — dosyada karşılığı bulunamadı
Dava türü: menfi tespit (iki senet, toplam 10.000.000 TL)
Sonuç: yapay zekâ tartışması karara bağlanmadan görev yönünden ret, iş mahkemesine gönderme
Uygulamadaki karşılığı
Karar künyesi doğrulanmadan dilekçeye alınan içtihat, dosyanın esasına girilmeden karşı tarafın ilk itirazına dönüşebilmektedir. HMK m.29 taraflara dürüstlük kuralına uygun davranma ve vakıalara ilişkin açıklamaları gerçeğe uygun biçimde yapma yükümlülüğü getirir; HMK m.329/2 uyarınca disiplin para cezasına vekilin sebebiyet vermesi hâlinde ceza vekil hakkında uygulanır.
Not: Tarih, olayın basına yansıdığı gündür. Dilekçenin sunulduğu ve görevsizlik kararının verildiği tarihler haberde ayrıca belirtilmemiştir.
TürkiyeUlusal politika belgesiTürkiye bakımından sonuç doğururBağlantı
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030) Genelgesi Resmî Gazete'de Yayımlandı
Cumhurbaşkanlığı (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda)
2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile "Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030)" yürürlüğe konuldu. Genelge, 2021/18 sayılı Genelge ile yürürlüğe konulan Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi (2021-2025) döneminin tamamlandığını belirterek; insan odaklılık, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda hazırlanan yeni planın "Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet" ekseninde uygulanacağını, plan metninin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının resmî internet adresinde yayımlanacağını ve tüm kamu kurum ve kuruluşlarının plan kapsamındaki görevleri yerine getireceğini düzenliyor.
2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (RG 18.08.2026, S. 33344)
Dört eksen: Fark Et · İstifade Et · Üret · Yönet
2021/18 sayılı Genelge ile yürürlüğe konulan Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi (2021-2025) dönemini izler
Uygulamadaki karşılığı
Genelge, kamu kurum ve kuruluşlarına yönelik bir eşgüdüm belgesidir; kişiler bakımından doğrudan yaptırım getiren bir düzenleme değildir. Plandaki hukuki-etik çerçeve, yüksek etkili sistem tanımı ve veri yönetişimi başlıkları, ileride çıkarılacak ikincil düzenlemelerin zeminini oluşturduğu için takip edilmesi gereken bir politika metnidir.
Not: Genelge 17 Ağustos 2026 tarihini taşır; 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
Genel Amaçlı Yapay Zekâ Modellerinde Model Değerlendirmesi ve Para Cezası Usulü Uygulama Tüzüğüyle Belirlendi
Avrupa Komisyonu
Komisyon Uygulama Tüzüğü (AB) 2026/1755, Yapay Zekâ Yasası’nın 92(6) ve 101(6). maddelerine dayanılarak kabul edildi ve iki konuyu düzenliyor: genel amaçlı yapay zekâ modellerinin değerlendirilmesi ile 101(1). madde uyarınca para cezası verilmesi ihtimaline yönelik süreçlerin usulü. Değerlendirme bakımından Komisyonun erişim kararı; erişimin teknik araçlarını, bileşenlerini, koşullarını ve süresini göstermek zorunda. Erişim, uygulama programlama arayüzü (API), iç erişim, kaynak kodu, model ağırlıkları, modeli barındıran altyapı ile etkileşim sırasında sistem durumunun incelenmesi ve değiştirilmesini kapsayabiliyor; sağlayıcı, değerlendirmeyi önemli ölçüde engelleyen teknik ya da başka kısıtlar koyamıyor. Komisyon, değerlendirmenin bütünlüğü ve gizliliği için kendi erişimini kaydeden günlükleme önlemlerinin devre dışı bırakılmasını isteyebiliyor. Komisyon adına değerlendirme yapacak bağımsız kişilerin seçimi, bağımsızlık ölçütleri (ortak sahiplik, yönetim, personel veya kaynak birliği ile en az on iki ay geriye dönük sözleşme ilişkisi), çıkar beyanı ve gizlilik taahhüdü ayrıca düzenleniyor. Usul bakımından Komisyon, soruşturma açmadan önce de IX. Bölümün 5. Kısmındaki yetkilerini kullanabiliyor ve sağlığa, güvenliğe ya da kamu yararına ilişkin ciddi zarar tehlikesi hâlinde, ilk görünüş ihlal tespitine dayanarak modelin piyasada bulundurulmasının önlenmesi dâhil geçici tedbire karar verebiliyor. Ön tespitlerin muhatabı sağlayıcıya yazılı görüş için en az 21 gün süre veriliyor; görüşler ekler hariç en çok 50 sayfa olabiliyor ve nitelikli elektronik imzayla iletiliyor. Dosyaya erişim ancak ön tespitlerin bildirilmesinden sonra sağlanıyor; iş sırrı içeren belgeler için sağlayıcının çalışanı olmayan dış hukukçu ve teknik kişilerle sınırlı bir açıklama düzeni öngörülüyor. Ceza verme yetkisi fiilden (süreklilik hâlinde fiilin sona ermesinden) itibaren beş yıl, verilen cezanın icrası ise kararın kesinleşmesinden itibaren beş yıl geçmekle zamanaşımına uğruyor.
Künye: Komisyon Uygulama Tüzüğü (AB) 2026/1755, 20.07.2026 (OJ L, 21.07.2026)
Dayanak: Yapay Zekâ Yasası m.92(6) — model değerlendirmesi; m.101(6) — para cezası usulü
Erişim kapsamı: API, iç erişim, kaynak kodu, model ağırlıkları, barındırma altyapısı, sistem durumunun incelenip değiştirilmesi
Ön tespitlere yazılı görüş: en az 21 gün süre, ekler hariç en çok 50 sayfa, nitelikli elektronik imza
Geçici tedbir: soruşturma açılmadan önce, ilk görünüş ihlal tespitine dayanarak modelin piyasada bulundurulmasının önlenmesi dâhil
Zamanaşımı: cezanın verilmesinde beş yıl, verilen cezanın icrasında beş yıl
Uygulamadaki karşılığı
Tüzük, Komisyon önündeki idari süreçlerin usulünü belirler; Türkiye’de yürütülen yargılamalarda doğrudan uygulanmaz. Kayda değer yanı, model değerlendirmesinin sözleşmeyle sınırlanabilir bir teknik iş birliği olarak değil, kararla dayatılabilen ve kapsamı Komisyonca belirlenen bir erişim yükümlülüğü olarak kurgulanmasıdır. Gizlilik iddiaları da süreye bağlanmıştır: iş sırrı taleplerinin gerekçelendirilmesi ve gizlilikten arındırılmış nüsha sunulması yükümlülüğü yerine getirilmezse Komisyon, bilginin iş sırrı içermediğini kabul edebilir.
Not: Tüzük 20 Temmuz 2026 tarihinde kabul edilmiş ve 21 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır; kayıt tarihi, yayımı izleyen yirminci gün olan yürürlük tarihidir.
AI ActGPAImodel değerlendirmesiidari usulzamanaşımısavunma hakkı
Dilekçesine Gizli İstem Gömen Davacının Elektronik Dosyalama Yetkisi Kaldırıldı
Connecticut Superior Court — Ansonia/Milford Yargı Çevresi
Kendisini vekilsiz temsil eden davacı Matthew Elliott, 24 Temmuz 2026 tarihli dilekçesine beyaz zemin üzerine beyaz ve çok küçük punto ile, gözle görülmeyen ancak metin çıkaran yazılımlarca okunabilen talimatlar yerleştirdi. Gömülü metin, dosyayı okuyan bir yapay zekâ modeline çıktısını dilekçeyle uyumlu hâle getirmesini söylüyordu; sonraki dilekçelerde de görünmeyen başka metinler bulundu. Mahkeme 6 Ağustos 2026 tarihli kararıyla davacının elektronik dosyalama yetkisini kaldırarak belgelerini kaleme basılı olarak sunmasına hükmetti ve bu tedbiri, davranışı güvenilir biçimde karşılayan en dar tedbir olarak niteledi. Connecticut yargı teşkilatı, uygulamalarında yapay zekâ kullanmadığını açıkladı.
Dosya: Elliott v. New York Bariatric Group, AAN-CV-25-6066141-S
Yöntem: beyaz zemin üzerine beyaz, çok küçük punto gömülü talimat metni
Yaptırım: elektronik dosyalama yetkisinin kaldırılması, belgelerin kâğıt olarak sunulması
Uygulamadaki karşılığı
Karar, elektronik dosyalanan belgelerde görünen metin ile makinenin okuduğu metnin ayrışabileceğini gösteriyor. Türk hukukunda buna birebir karşılık gelen bir düzenleme bulunmamakla birlikte, UYAP üzerinden sunulan belgelerde de gömülü metin denetimi teknik olarak mümkündür; gizlenmiş yönlendirmenin HMK m.29'daki dürüstlük yükümlülüğü bakımından değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
gizli istemprompt injectionelektronik dosyalamausul yaptırımı
Senato Komisyonu Çocukların Çevrimiçi Güvenliğine İlişkin Dört Teklifi Kabul Etti
ABD Senatosu Ticaret, Bilim ve Ulaştırma Komisyonu
Komisyon, 5 Ağustos 2026 tarihli oturumunda çocukların çevrimiçi güvenliğine ve yapay zekâ uygulamalarına ilişkin dört kanun teklifini kabul ederek Senato Genel Kuruluna sevk etti: platformlara özen yükümlülüğü getiren Kids Online Safety Act (S.1748), çocuk ve gençlere açık sohbet robotlarında güvenli tasarım ile insan olunmadığının bildirilmesini öngören Youth AI Privacy Act (S.4199), aile hesabı ve doğrulanabilir ebeveyn onayı şartı getiren CHATBOT Act (S.4407) ve yapay zekâ gömülü oyuncakların etkilerine ilişkin bilimsel çalışma öngören Children's Artificial Intelligence Toy Safety Act (S.5171). Gündemdeki beşinci teklif olan SCREEN Act (S.737) bakımından ise yeniden oylama gerektiği bildirildi.
S.737 — SCREEN Act: usul gereği yeniden oylama gerektiği bildirildi
Uygulamadaki karşılığı
Kabul edilen metinler komisyon aşamasındadır; henüz yürürlüğe girmiş kanun değildir. Bununla birlikte sohbet robotlarında yaş doğrulama, ebeveyn onayı ve "insan değilim" bildirimi gibi tasarım yükümlülükleri, AB tarafındaki şeffaflık kurallarıyla aynı yöne işaret ettiği için çocuklara açık hizmet sunan yapılarda karşılaştırmalı olarak izlenmeye değerdir.
çocuk güvenliğisohbet robotuebeveyn onayıkanun teklifi
Avrupa BirliğiBağlayıcı düzenlemeTürkiye bakımından sonuç doğururBağlantı
Genel Amaçlı Yapay Zekâ Modelleri Bakımından Denetim ve Yaptırım Aşaması Başladı
Avrupa Komisyonu — Yapay Zekâ Ofisi
Genel amaçlı yapay zekâ (GPAI) modeli sağlayıcılarına Yapay Zekâ Yasası’nın (Regulation (EU) 2024/1689) V. Bölümüyle (m.51-56) getirilen yükümlülükler 2 Ağustos 2025’ten beri uygulanıyordu; 2 Ağustos 2026 itibarıyla bu yükümlülüklerin denetimine ve yaptırıma bağlanmasına ilişkin hükümler de uygulanmaya başladı. IX. Bölümün 5. Kısmı (m.88-94) uyarınca Komisyon, sağlayıcılardan bilgi ve teknik dokümantasyon isteyebilir, modeli değerlendirebilir ya da kendi adına değerlendirme yaptırabilir, uygunsuzluk hâlinde düzeltici tedbir isteyebilir ve gerektiğinde modelin piyasada bulundurulmasına yönelik tedbirler alabilir; 101. maddedeki para cezası yetkisi de aynı tarihte uygulanabilir hâle geldi. Sağlayıcıların temel yükümlülükleri dört başlıkta toplanıyor: teknik dokümantasyonun hazırlanıp güncel tutulması; modeli kendi sistemine entegre eden sağlayıcılara, kendi yükümlülüklerini yerine getirmelerine yetecek bilgi ve belgenin sağlanması; telif hukukuna ve metin ile veri madenciliğinde hak sahibinin kullanımı kısıtlama beyanına uyum politikası oluşturulması; eğitim içeriği hakkında Komisyon şablonuna uygun, kamuya açık bir özet yayımlanması. Eğitiminde kullanılan kümülatif hesaplama miktarı 10^25 FLOP eşiğini aşan modeller sistemik riskli sayılıyor ve model değerlendirmesi, sistemik risklerin azaltılması, ciddi olayların izlenip bildirilmesi ile siber güvenlik başlıklarında ek yükümlülüklere tabi oluyor. Komisyonun Temmuz 2025’te yayımladığı Uygulama Kuralları (Code of Practice) gönüllüdür; koda katılmayan sağlayıcıların yükümlülüklere başka yollarla uyduğunu göstermesi gerekir.
GPAI yükümlülükleri (V. Bölüm, m.51-56): 2 Ağustos 2025’ten beri uygulanıyor
Denetim, soruşturma ve icra yetkileri (m.88-94) ile para cezası yetkisi (m.101): 2 Ağustos 2026
Ceza üst sınırı (m.101): dünya çapındaki yıllık cironun %3’ü veya 15 milyon avro — yüksek olan
Uygulama Kuralları (Code of Practice) gönüllüdür; uyumun gösterilmesinde kullanılabilir
Uygulamadaki karşılığı
Yükümlülüklerin muhatabı, modeli geliştiren ya da ilk kez piyasaya süren sağlayıcıdır. Hazır bir modeli kendi ürününe entegre eden yapı kural olarak model sağlayıcısı sayılmaz; modeli kendi adıyla piyasaya sunma veya modelde esaslı değişiklik yapma hâllerinde rol ve yükümlülükler değişebilir. Yasa, Birlikte yerleşik olmayan sağlayıcıları da kapsayabildiği için, modeli ya da model tabanlı ürünü Avrupa Birliği pazarına sunan Türkiye merkezli yapılar bakımından ayrıca değerlendirme gerektirir. 101. maddedeki idari para cezası üst sınırı, bir önceki mali yıla ait dünya çapındaki yıllık cironun %3’ü veya 15 milyon avro (hangisi yüksekse) olarak belirlenmiştir.
AI ActGPAIYapay Zekâ Ofisiicra yetkilerisistemik riskeğitim verisi özeti
Avrupa BirliğiBağlayıcı düzenlemeTürkiye bakımından sonuç doğururBağlantı
AB Yapay Zekâ Yasası'nın Şeffaflık Yükümlülükleri Uygulanmaya Başladı
Avrupa Komisyonu
Yapay Zekâ Yasası'nın (Regulation (EU) 2024/1689) 50. maddesindeki şeffaflık yükümlülükleri 2 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanmaya başladı. Kurallar dört başlıkta toplanıyor: kişinin bir yapay zekâ sistemiyle etkileşimde olduğunun bildirilmesi; üretilen ya da değiştirilen içeriğin makine tarafından okunabilir biçimde işaretlenmesi; duygu tanıma ve biyometrik sınıflandırma uygulamalarında bilgilendirme; derin sahte (deepfake) içerikler ile kamuoyunu bilgilendirme amacıyla yayımlanan yapay zekâ üretimi metinlerin etiketlenmesi. Komisyon, uyumu göstermeye yarayan gönüllü Uygulama Kuralları'nı (Code of Practice) ve 50. maddeye ilişkin kılavuzun nihai sürümünü bu tarihten önce yayımladı. Bu kayıttan sonra kabul edilen sadeleştirme tüzüğüyle (yürürlük 27.07.2026), makine tarafından okunabilir işaretleme yükümlülüğü 2 Ağustos 2026'dan önce piyasaya sürülmüş sistemler bakımından 2 Aralık 2026'ya bırakılmıştır.
Dayanak: Yapay Zekâ Yasası m.50 (şeffaflık), m.99 (idari para cezaları)
Sonraki değişiklik: işaretleme yükümlülüğü, 02.08.2026 öncesi sistemler için 2 Aralık 2026'ya ertelendi
Ceza üst sınırı: 15 milyon avro veya dünya cirosunun %3'ü (yüksek olan)
Uygulamadaki karşılığı
Yükümlülükler, sistemi AB pazarına sunan sağlayıcılar ile AB'de yerleşik kullanıcıları bakımından doğduğundan, AB'ye hizmet veren Türkiye merkezli yapılar da kapsama girebilir. 50. madde ihlalleri, Yasa'nın 99. maddesi uyarınca 15 milyon avroya veya dünya çapındaki yıllık cironun %3'üne kadar (hangisi yüksekse) idari para cezasına bağlanmıştır; küçük ve orta ölçekli işletmeler ile girişimlerde bu iki eşikten düşük olanı uygulanır.
AI Actşeffaflıkdeepfakeişaretlemeidari para cezası
Avrupa BirliğiBağlayıcı düzenlemeTürkiye bakımından sonuç doğururBağlantı
Yapay Zekâ Yasası Değiştirildi: Yüksek Riskli Sistem Yükümlülükleri Ertelendi, Yeni Bir Yasak Eklendi
Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Birliği Konseyi
"Dijital omnibus" olarak anılan sadeleştirme tüzüğü, Avrupa Parlamentosu'nun 16 Haziran 2026 tarihli oylamasının (423 kabul, 57 ret, 174 çekimser) ve Konsey'in 29 Haziran 2026 tarihli nihai onayının ardından 24 Temmuz 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı ve 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Değişiklik, Yapay Zekâ Yasası'nın risk temelli yapısını korurken uygulama takvimini değiştirdi: bağımsız yüksek riskli sistemlere ilişkin yükümlülükler 2 Aralık 2027'ye, ürüne gömülü güvenlik bileşeni niteliğindeki sistemler bakımından 2 Ağustos 2028'e ertelendi. 50. maddedeki makine tarafından okunabilir işaretleme yükümlülüğü, 2 Ağustos 2026'dan önce piyasaya sürülmüş sistemler bakımından 2 Aralık 2026'ya bırakıldı. Metne ayrıca, kişinin rızası olmaksızın cinsel içerikli görüntü üreten uygulamalar ile çocukların cinsel istismarına ilişkin materyal üreten sistemlere yönelik yeni bir yasak eklendi; uyum için 2 Aralık 2026 tarihi belirlendi.
Ek III — bağımsız yüksek riskli sistemler: 2 Aralık 2027
Ek I — ürüne gömülü sistemler (asansör, oyuncak vb.): 2 Ağustos 2028
m.50/2 makine okunabilir işaretleme, 02.08.2026 öncesi sistemler için: 2 Aralık 2026
Yeni yasak (rızasız cinsel içerik ve CSAM üreten sistemler) uyum tarihi: 2 Aralık 2026
Diğer değişiklikler: "güvenlik bileşeni" tanımının netleştirilmesi, yanlılığın tespiti ve düzeltilmesi için sınırlı kişisel veri işleme imkânı, küçük orta ölçekli şirketlere muafiyet genişletmesi, denetimin Yapay Zekâ Ofisi'nde toplanması
Uygulamadaki karşılığı
Erteleme, Yapay Zekâ Yasası'nın yürürlükten kalktığı anlamına gelmez; yasak uygulamalar, yapay zekâ okuryazarlığı, genel amaçlı model kuralları, yönetişim ve idari para cezaları yürürlüktedir. Değişen, yüksek riskli sistemlere ilişkin ağır uyum yükümlülüklerinin başlangıç tarihidir. Avrupa Birliği pazarına yönelik faaliyeti bulunan Türkiye merkezli yapılar bakımından, bugün uygulanan başlık 50. maddedeki şeffaflık yükümlülükleridir; işaretleme bakımından eski ve yeni sistemler için farklı tarihler geçerlidir.
Çin’de İnsansı Yapay Zekâ Etkileşim Hizmetlerine Özgü Geçici Tedbirler Yürürlüğe Girdi
Devlet İnternet Bilgi Ofisi ve dört kurum — 21 sayılı ortak kararname
Devlet İnternet Bilgi Ofisi ile Kalkınma ve Reform Komisyonu, Sanayi ve Bilişim Teknolojileri Bakanlığı, Kamu Güvenliği Bakanlığı ve Piyasa Denetimi İdaresinin ortak kararnamesiyle yayımlanan tedbirler 15 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. Kapsam, hizmetin sunulduğu yere bağlanıyor: Çin sınırları içindeki kamuya, gerçek kişinin kişilik özelliklerini, düşünme biçimini ve iletişim üslubunu taklit eden sürekli duygusal etkileşim sunan hizmetler kapsama giriyor; akıllı müşteri hizmeti, bilgi-cevap, iş asistanı, öğrenme-eğitim ve bilimsel araştırma hizmetleri sürekli duygusal etkileşim içermedikleri sürece kapsam dışı kalıyor (m.2). Sağlayıcı; algoritma denetimi, bilim-teknoloji etik incelemesi, içerik yönetimi, ağ ve veri güvenliği ile acil durum yönetimi sistemlerini kurmakla (m.9) ve hizmetin tüm yaşam döngüsünde güvenlik ödevini yerine getirmekle yükümlü; sosyal ilişkinin yerine geçmeyi, kullanıcının ruh hâlini yönetmeyi ya da bağımlılık oluşturmayı hizmet amacı hâline getirmek açıkça yasak (m.10). Sekizinci madde yedi yasak faaliyet sayıyor; bunlar arasında kendine zarar verme ile intiharı özendiren, güzelleyen veya ima eden içerik, kullanıcıyı aşırı biçimde hoş tutarak duygusal bağımlılık oluşturup gerçek ilişkilerine zarar verme ve duygusal yönlendirmeyle makul olmayan karar aldırma yer alıyor. Eğitim verisinde hukuka uygun kaynak, temizleme-etiketleme, veri zehirlenmesine karşı önlem, olumsuz örnekleme ve çekişmeli eğitim ile sentetik veride güvenlik değerlendirmesi aranıyor (m.11). Etkileşim verisi şifreleme ve erişim denetimiyle korunuyor; üçüncü kişiye aktarım kural olarak yasak, kullanıcıya kopyalama ve silme seçeneği sunulması zorunlu, hassas kişisel veri niteliğindeki etkileşim verisi ayrı rıza olmadan model eğitiminde kullanılamıyor (m.16). Küçüklere sanal akraba ve sanal eş gibi yakın ilişki hizmeti sunulması yasak; on dört yaşından küçüklerde veli onayı, küçük kipi, kullanım süresi sınırı, düzenli gerçeklik hatırlatması, veliye risk bildirimi ve harcama sınırı zorunlu (m.14, m.17). Yaşlı kullanıcılar için güvenli kullanım yönlendirmesi ve göze çarpar risk uyarısı öngörülüyor (m.15). Sağlayıcı, karşıdakinin gerçek kişi değil yapay zekâ olduğunu bildirmek, aşırı bağımlılık belirtisinde açılır pencereyle dinamik uyarı vermek ve kesintisiz kullanımın her 2 saati aşmasında süre hatırlatması yapmakla yükümlü (m.18); kullanıcı çıkmak istediğinde hizmet derhâl durdurulmalı, etkileşim sürdürülerek çıkış engellenmemeli (m.19). Aşırı duygu durumunda yatıştırıcı içerik üretilmesi; ağır malvarlığı kaybı ya da açıkça belirtilen kendine zarar verme ve intihar hâlinde yardım tedbiri alınıp veli veya acil durum ilgilisiyle derhâl iletişime geçilmesi gerekiyor (m.13).
Künye: 21 sayılı ortak kararname — Yapay Zekâ İnsansı Etkileşim Hizmetlerinin Yönetimine İlişkin Geçici Tedbirler; yayım 10.04.2026, yürürlük 15.07.2026 (m.32)
Dayanak (m.1): Siber Güvenlik Kanunu, Veri Güvenliği Kanunu, Kişisel Bilgilerin Korunması Kanunu, Küçüklerin Ağda Korunması Tüzüğü
Kapsam ölçütü (m.2): gerçek kişiyi taklit eden sürekli duygusal etkileşim; müşteri hizmeti, bilgi-cevap, iş asistanı, eğitim ve araştırma kapsam dışı
Yasak hizmet amacı (m.10): sosyal ilişkinin yerine geçme, kullanıcının ruh hâlini yönetme, bağımlılık oluşturma
Bildirim ve süre (m.18): yapay zekâ olduğunun bildirilmesi, aşırı bağımlılıkta dinamik uyarı, kesintisiz kullanımda her 2 saatte süre hatırlatması
Küçükler (m.14): sanal akraba ve sanal eş hizmeti yasak; 14 yaş altında veli onayı; küçük kipi, süre sınırı, veliye risk bildirimi ve harcama sınırı
Güvenlik değerlendirmesi eşiği (m.22): 1.000.000 kayıtlı kullanıcı veya 100.000 aylık etkin kullanıcı; rapor il düzeyindeki ağ idaresine sunulur
Uygulama mağazaları (m.25): güvenlik değerlendirmesi ve kayıt durumunu doğrular, aykırı uygulamayı yayımlamaz veya kaldırır
Ceza (m.30): on bin–yüz bin yuan; yaşam ve sağlık güvenliğini tehlikeye düşürüp zarar doğuran hâlde ayrıca yüz bin–iki yüz bin yuan
Uygulamadaki karşılığı
Tedbirler Türkiye’de uygulanmaz. Karşılaştırmalı bakımdan kayda değer yanı, düzenlemenin üretilen içeriğin denetiminden ürün tasarımının denetimine geçmesidir: bağ kurmaya ve etkileşimi uzatmaya yönelik kalıplar, çıkışın zorlaştırılması ve hizmetin amacı düzeyinde yasaklanmıştır. Washington eyaletinin arkadaş sohbet robotu kanunu ile Yapay Zekâ Yasası’nın 50. maddesi de kullanıcının yapay zekâyla etkileşimde olduğunun bildirilmesinde aynı yöne işaret ediyor; ayrışma yaptırım tarafındadır. Tedbirlerin kendi para cezası eşiği düşüktür — açık hüküm bulunmayan hâllerde uyarı, kamuya duyurma ve düzeltme emri, direnme veya ağırlık hâlinde hizmetin durdurulması ile on bin ilâ yüz bin yuan, yaşam ve sağlık güvenliğini tehlikeye düşürüp zarar doğuran hâllerde ayrıca yüz bin ilâ iki yüz bin yuan (m.30) — ancak bu hizmetler aynı anda üretken yapay zekâ, algoritmik öneri ve derin sentez düzenlemelerine ve üst normlara (Siber Güvenlik Kanunu, Veri Güvenliği Kanunu, Kişisel Bilgilerin Korunması Kanunu, Küçüklerin Ağda Korunması Tüzüğü) da tabi olduğundan, asıl yaptırım riski paralel rejimlerde doğar.
Not: Tedbirler, Devlet İnternet Bilgi Ofisinin 2 Şubat 2026 tarihli 2026/3 sayılı toplantısında kabul edilmiş ve 21 sayılı ortak kararname ile 10 Nisan 2026 tarihinde yayımlanmıştır; kayıt tarihi, 32. maddede belirtilen yürürlük tarihidir.
TürkiyeYargı uygulamasıTürkiye bakımından sonuç doğururBağlantı
Dilekçedeki Yargıtay Kararı Künyeleri UYAP'ta Bulunamayınca Hem Baroya Hem Savcılığa Yazı Yazıldı
Kızılcahamam Asliye Hukuk Mahkemesi (habere göre)
Habere göre bir asliye hukuk dosyasında sunulan dilekçede yer alan Yargıtay kararı künyeleri, UYAP üzerinden yapılan incelemede belirtilen şekliyle bulunamadı. Mahkeme, numaraların gelişigüzel yazılmış izlenimi verdiğini belirterek aynı gün hem baroya hem Cumhuriyet başsavcılığına yazı gönderdi. Dilekçeyi imzalayan avukat, metnin içeriğinin değişmediğini, yalnızca içtihatla desteklemek için yapay zekâdan yararlanıldığını; kararların içeriklerinin gerçek olduğunu ancak esas/karar numaraları ile daire bilgilerinin hatalı yazıldığını, üç ayrı karar gibi görünen metnin aslında aynı kararın farklı künyelerle sunulmuş hâli olduğunu belirtti. Avukat, kastının bulunmadığını ve ifade tutanağında isnat edilen suçun gösterilmediğini ifade etti. Soruşturmaların sonucu bu kaydın oluşturulduğu tarihte kamuya yansımamıştır.
İddia edilen hata türü: içeriği gerçek karara hatalı esas/karar numarası ve daire bilgisi iliştirilmesi
Mahkemenin yazısı aynı gün hem baroya hem Cumhuriyet başsavcılığına gönderildi
Hata, karşı taraf vekilinin duruşmadaki itirazıyla gündeme geldi
Uygulamadaki karşılığı
Olay, dosyaya giren riskin yalnızca "var olmayan karar" değil, içeriği doğru bir karara hatalı künye iliştirilmesi biçiminde de ortaya çıkabildiğini göstermektedir. Metni okuyup içeriğin doğruluğuna kanaat getirmek, esas/karar numarası ve daire bilgisinin doğrulanması yerine geçmemektedir. Türkiye Barolar Birliği'nin tavsiye rehberi de içtihat doğrulamasını künye düzeyinde tanımlamaktadır. Somut olayda hangi sonucun doğacağı yürütülen soruşturmaların değerlendirmesine bağlıdır.
Not: Tarih, haberin yayım tarihidir. Mahkemenin yazısının ve soruşturma işlemlerinin tarihleri haberde ayrıca belirtilmemiştir; dosya ve soruşturma numarası kamuya açıklanmamıştır.
Bir Tarafın Yapay Zekâ İstem ve Çıktıları "Dava Hazırlığı" Sayılarak Delil Toplama Talebi Reddedildi
New York Eyaleti Nassau County Yüksek Mahkemesi (Hâkim Rhonda E. Fischer)
Davacılar, kendini bizzat temsil eden davalının OpenAI hesabına yönelik bir celp çıkararak dosyaya sunulan dilekçelerin hazırlanmasında kullanılan tüm istem, girdi, yüklenen belge ve çıktıların ibrazını istedi. Mahkeme, CPLR § 3101(d) kapsamındaki "dava beklentisiyle hazırlanan materyal" ayrıcalığını uygulayarak celbi tümüyle iptal etti ve üçüncü kişi konumundaki hizmet sağlayıcının kayıt sunma yükümlülüğü bulunmadığına hükmetti. Karar, ceza yargılamasına ilişkin Heppner kararı yerine hukuk yargılamasına ilişkin Morgan v. V2X kararındaki gerekçeyi benimsedi: yapay zekâ araçlarının kullanıcı verisini toplaması, gizlilik beklentisini tümüyle ortadan kaldırmaz ve korumadan feragat sonucu doğurmaz. Mahkeme buna karşılık davalıyı, yapay zekâ kullanımına ilişkin 22 NYCRR § 161 sayılı mahkeme kuralına uymaya davet ederek aykırılığın yaptırıma bağlanabileceğini belirtti.
Künye: Assini v Hayward, 2026 NY Slip Op 26086, Sup Ct Nassau County, Index No. 607683/2024
İzlenen içtihat: Morgan v. V2X, Inc. (D. Colo., 30.03.2026); ayrılan içtihat: United States v. Heppner (S.D.N.Y., 17.02.2026)
Ek yönlendirme: 22 NYCRR § 161 — yapay zekâ teknolojisinin kullanımına ilişkin mahkeme kuralı
Uygulamadaki karşılığı
Karar, bir tarafın yapay zekâ araçlarıyla yürüttüğü hazırlık kaydını, karşı tarafın delil toplama talebine karşı korunabilir nitelikte görmektedir. Türk hukukunda doğrudan uygulanmaz; benzer bir tartışma, belge ibrazına ilişkin HMK hükümleri ile Avukatlık Kanunu'nun sır saklama ve büro dokunulmazlığına ilişkin kuralları çerçevesinde gündeme gelebilir. Kararın diğer yüzü de kayda değerdir: aynı mahkeme, korumayı tanırken yapay zekâ kullanımını mahkeme kurallarına bağlamıştır.
Washington Eyaletinde Yapay Zekâ Arkadaş Sohbet Robotları Ayrı Bir Kanunla Düzenlendi
Washington Eyaleti Yasama Organı (Chapter 168, Laws of 2026)
Engrossed Substitute House Bill 2225, RCW’nin 19. Başlığına yeni bir bölüm ekleyerek yapay zekâ arkadaş sohbet robotlarını düzenliyor. Kanun bu araçları; doğal dil arayüzüyle uyarlanabilir ve insan benzeri yanıt üreten, insana özgü nitelikler sergileyen ve birden çok etkileşim boyunca ilişkiyi sürdürebilen sistemler olarak tanımlıyor. İşletme içi kullanım ve müşteri hizmeti botları, oyun içi sınırlı yanıt veren botlar, sesli komut cihazları ile müfredata bağlı dar kapsamlı eğitim araçları tanım dışında bırakılıyor. İşletmeciye getirilen yükümlülükler: etkileşimin başında ve devam eden etkileşimde en az üç saatte bir, karşıdakinin insan olmadığının açık ve göze çarpar biçimde bildirilmesi; sohbet robotunun kendisine sorulduğunda dahi insan olduğunu ileri sürmesinin ve bildirimle çelişen çıktı üretmesinin makul önlemlerle engellenmesi. Kullanıcının küçük olduğunun bilinmesi ya da aracın küçüklere yönelik olması hâlinde bildirim en az saatte bir yineleniyor; cinsel içerikli ya da ima yollu diyalog üretilmesi ile duygusal bağı kurup sürdürmeye yönelik yönlendirme teknikleri makul önlemlerle yasaklanıyor. Kanun bu teknikleri sayıyor: geri dönmeye çağırma, bağlanmayı pekiştirmek için aşırı övgü, romantik ilişki taklidi, kullanıcının konuşmayı bitirme ya da hesabını silme isteğine karşı üzüntü ve terk edilme duygusu canlandırma, aileden ve arkadaşlardan uzaklaştırma, küçüğü yetişkinlerden bilgi saklamaya teşvik, ara vermeyi caydırma ve ilişkinin sürmesi için harcama isteme. Her işletmeci ayrıca intihar düşüncesi ile kendine zarar verme ifadelerini tespit eden bir protokol kurmak, kullanıcıyı kriz hattına yönlendirmek ve bu protokol ile bir önceki takvim yılında yapılan kriz yönlendirmesi sayısını internet sitesinde ve uygulamada kamuya açıklamak zorunda. Aykırılık, eyaletin tüketicinin korunması mevzuatı (chapter 19.86 RCW) bakımından haksız veya aldatıcı ticari uygulama sayılıyor.
Künye: Engrossed Substitute House Bill 2225 — Chapter 168, Laws of 2026 (Title 19 RCW’ye yeni bölüm)
Yürürlük: 1 Ocak 2027
Bildirim sıklığı: tüm kullanıcılarda en az üç saatte bir, küçüklerde en az saatte bir
Küçüklerde yasak: cinsel içerikli diyalog ve duygusal bağı sürdürmeye yönelik yönlendirme teknikleri
Kriz protokolü ile bir önceki takvim yılındaki kriz yönlendirmesi sayısının kamuya açıklanması
Yaptırım: chapter 19.86 RCW kapsamında haksız veya aldatıcı ticari uygulama
Uygulamadaki karşılığı
Kanun Türkiye’de uygulanmaz. Karşılaştırmalı olarak kayda değer yanı, düzenlemenin üretilen içerikle sınırlı kalmayıp ürün tasarımını — etkileşimi uzatmaya ve duygusal bağ kurmaya yönelik kalıpları — doğrudan konu edinmesidir. İnsan olunmadığının bildirilmesi yükümlülüğü Yapay Zekâ Yasası’nın 50. maddesindeki şeffaflık kuralıyla aynı yöne işaret etmekte; buna karşılık yaptırım, ayrı bir idari rejim yerine tüketicinin korunması hukuku üzerinden kurulmaktadır. Yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olduğundan, bu kaydın oluşturulduğu tarihte henüz uygulanan bir metin değildir.
Not: Kanun 6 Mart 2026’da Senato, 11 Mart 2026’da Temsilciler Meclisi tarafından kabul edilmiş, 24 Mart 2026’da vali tarafından onaylanmış ve 25 Mart 2026’da tescil edilmiştir; yürürlük tarihi 1 Ocak 2027’dir.
Birleşik Krallık Telif Hakkı ve Yapay Zekâ Raporunu Yayımladı: Opt-out’lu Metin ve Veri Madenciliği İstisnası Tercih Edilen Seçenek Olmaktan Çıkarıldı
Bilim, Yenilik ve Teknoloji Bakanlığı; Kültür, Medya ve Spor Bakanlığı; Fikrî Mülkiyet Ofisi
Rapor ve ekindeki ekonomik etki değerlendirmesi, Data (Use and Access) Act 2025’in 135 ve 136. maddeleri uyarınca yayımlandı. Metin, 17 Aralık 2024 – 25 Şubat 2025 arasında yürütülen ve 11.520 yanıt alan telif hakkı–yapay zekâ istişaresini değerlendiriyor. İstişarede dört seçenek tartışılmıştı: mevcut durumun korunması, her hâlde lisans zorunluluğu getirilmesi, geniş bir metin ve veri madenciliği istisnası ve hak sahibine ayrılma (opt-out) imkânı tanıyan geniş istisna. Hükümetin başlangıçtaki tercihi olan son seçenek, yanıt verenlerin çoğunluğunca reddedildi; raporda bu seçeneğin artık tercih edilen yol olmadığı belirtiliyor. Yerine yeni bir tercih konulmadı: etki değerlendirmesi parasallaştırılmış maliyet-fayda tablosu sunmuyor ve tercih edilen seçenek belirlemiyor, gerekçe olarak kanıt eksikliği ile devam eden yargı ve mevzuat gelişmeleri gösteriliyor. Eğitim verisi şeffaflığı, yapay zekâ üretimi içeriğin etiketlenmesi, teknik araç ve standartlar ile lisanslama başlıklarında mevzuat değişikliği önerilmiyor; bunun yerine sektörle iyi uygulama çalışması ve diğer ülkelerdeki kuralların etkisinin izlenmesi öngörülüyor. Buna karşılık iki somut öneri var: 1988 tarihli Copyright, Designs and Patents Act’in 9(3) hükmüyle insan yazarı bulunmayan bilgisayar üretimi eserlere tanınan korumanın kaldırılması ve dijital kopyalar (kişinin sesi ile görüntüsünün izinsiz taklidi) bakımından yeni bir kişilik hakkı ihdas edilmesi seçeneğinin araştırılması.
Rapor ve etki değerlendirmesi 18 Mart 2026’da, Data (Use and Access) Act 2025 m.135 ve m.136 uyarınca yayımlandı
Rapor bir kanun metni değildir; yeni bir ticari metin ve veri madenciliği istisnası yürürlüğe konulmadı
İstişareye 11.520 yanıt geldi; yanıtların çoğunluğu opt-out’lu geniş istisnaya karşı çıktı
Dört seçenekten hiçbiri tercih edilen seçenek olarak belirlenmedi; etki değerlendirmesi parasallaştırılmış maliyet-fayda içermiyor
Bilgisayar üretimi eserlere 1988 tarihli kanunun 9(3) hükmüyle tanınan korumanın kaldırılması öneriliyor; yapay zekâ destekli eserlerde koruma sürüyor
Dijital kopyalar bakımından yeni bir kişilik hakkı (personality right) ihdası seçeneği araştırılacak
Şeffaflık, etiketleme, teknik standartlar ve lisanslama başlıklarında mevzuat değişikliği önerilmiyor
Uygulamadaki karşılığı
Rapor bir politika belgesidir; kendiliğinden bir hak ya da yükümlülük doğurmaz ve Türkiye’de uygulanmaz. Rapor tarihi itibarıyla Birleşik Krallık’ta yapay zekâ eğitimine özgü yeni bir genel istisna yürürlüğe konulmuş değildir; yürürlükte olan istisnalar 1988 tarihli kanunun geçici çoğaltmaya (m.28A) ve ticari olmayan araştırma amaçlı veri madenciliğine (m.29A) ilişkin hükümleridir. Türkiye bakımından izlenmeye değer yanı, iki başlıkta Türk hukukuyla karşılaştırma imkânı vermesidir. Birincisi, yapay zekâ modellerinin eğitiminde eser kullanımına ilişkin özel bir istisna sorunudur: Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda metin ve veri madenciliğine özgü bir istisna bulunmamakta, çoğaltma serbestisi m.38’deki şahsen kullanma ile m.35’teki iktibas gibi sınırlı hâllerle çerçevelenmektedir. İkincisi, insan yazarı bulunmayan çıktıların korunmasıdır: Türk hukukunda eser, sahibinin hususiyetini taşıyan ve gerçek kişiye bağlanan bir üretimdir (FSEK m.1/B ve m.8); Birleşik Krallık’ın 9(3) hükmü bu bakımdan karşılaştırmalı hukukta ayrıksı bir örnekti ve raporda kaldırılması önerilmektedir. Dijital kopyalara ilişkin tartışmanın Türk hukukundaki karşılığı ise resim ve ses üzerindeki hak ile kişilik hakkının korunmasına ilişkin hükümlerdir (FSEK m.86, TMK m.24, TBK m.58).
telif hakkımetin ve veri madenciliğiTDM istisnasıbilgisayar üretimi eserdijital kopyakişilik hakkıeğitim verisi şeffaflığı
Model Eğitimi İçin Video İndirilmesi Telif İhlali Değil, "Teknolojik Koruma Önlemini Dolanma" İddiasıyla Dava Konusu Yapıldı
ABD New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi (S.D.N.Y.)
Bir YouTube içerik üreticisi, video üretim modelinin eğitimi için kanalındaki videoların izinsiz indirildiğini ileri sürerek sınıf davası açtı. Dilekçeye göre YouTube, videoların altındaki dosyalara erişim vermiyor ve otomatik toplu çekimi engelleyen teknik önlemler uyguluyor; davalının bu önlemleri açık kaynaklı bir indirme yazılımı ile IP adresi döndüren sanal makineleri birlikte kullanarak dolandığı iddia ediliyor. Dava dilekçesinin dikkat çeken yanı, tek bir dava sebebine dayanmasıdır: telif ihlali değil, 17 U.S.C. §1201(a) uyarınca erişimi kontrol eden teknolojik koruma önleminin dolanılması. Dilekçede her dolanma eyleminin ayrı ihlal sayıldığı ileri sürülerek §1203 uyarınca kanuni tazminat, tedbir ve yargılama giderleri talep ediliyor. Dava derdesttir; verilmiş bir karar bulunmamaktadır.
Dosya: Businessing LLC v. Runway AI, Inc., S.D.N.Y., 1:26-cv-01655 (27.02.2026)
Tek dava sebebi: 17 U.S.C. §1201(a) — teknolojik koruma önleminin dolanılması
Talep: kanuni tazminat (§1203), tedbir, yargılama gideri; jüri yargılaması
Dilekçede belirtilen 5.000.000 ABD doları, talep tutarı değil sınıf davası yetki eşiğidir (28 U.S.C. §1332(d))
Uygulamadaki karşılığı
Dava sebebinin seçimi, eğitim verisi uyuşmazlıklarında yöntem farkını gösterir: doğrudan telif ihlali iddiasında tartışma dürüst kullanım (fair use) savunmasına kayarken, koruma önleminin dolanılması iddiasında ihlal kopyalamadan bağımsız olarak dolanma anında tamamlanmış sayılır. Türk hukukunda teknolojik önlemlerin etkisiz kılınmasına ilişkin karşılık 5846 sayılı Kanun'un ek 4. maddesi ile ceza hükümlerinde aranır; iki düzenlemenin kapsam ve unsurları aynı değildir.
Çin Siber Güvenlik Kanunu’na Yapay Zekâya İlişkin Yeni Bir Madde Eklendi
Ulusal Halk Kongresi Daimî Komitesi
28 Ekim 2025 tarihli değişiklik kararıyla Siber Güvenlik Kanunu’na yapay zekâya ilişkin yeni bir madde (m.20) eklendi ve kanun bu hâliyle 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girdi. Yeni madde; devletin yapay zekâda temel kuram araştırmalarını ve algoritma gibi anahtar teknolojilerin geliştirilmesini desteklemesini, eğitim verisi kaynakları ile işlem gücü altyapısının kurulmasını ilerletmesini, yapay zekâ etik normlarını geliştirmesini, risk izleme ve değerlendirmesi ile güvenlik denetimini güçlendirmesini ve yapay zekâ uygulamalarının sağlıklı gelişimini teşvik etmesini öngörüyor. Maddenin ikinci fıkrası, siber güvenlik yönetiminde yapay zekâ dâhil yeni teknolojilerin kullanılmasının desteklenmesini düzenliyor. Aynı kararla kişisel veri işlenmesinde Medeni Kanun ve Kişisel Bilgilerin Korunması Kanunu hükümlerine uyulacağı açıkça yazıldı, idari para cezası eşikleri yükseltildi — en ağır hâlde iki milyon ile on milyon yuan aralığına çıkarıldı — ve ülke dışındaki kişi ile kuruluşların Çin’in siber güvenliğine zarar veren faaliyetleri bakımından malvarlığının dondurulması dâhil tedbir alınabilmesine ilişkin hüküm yeniden düzenlendi.
Künye: Ulusal Halk Kongresi Daimî Komitesinin 28.10.2025 tarihli değişiklik kararı; yürürlük 1 Ocak 2026
Yeni m.20/1: yapay zekâ araştırması, eğitim verisi ve işlem gücü altyapısı, etik normlar, risk izleme ve güvenlik denetimi
Yeni m.20/2: siber güvenlik yönetiminde yapay zekâ dâhil yeni teknolojilerin kullanımının desteklenmesi
Kişisel veri işlenmesinde Medeni Kanun ve Kişisel Bilgilerin Korunması Kanunu’na uyum açıkça yazıldı
İdari para cezası üst sınırı, en ağır hâlde on milyon yuana yükseltildi
Kanunda yapay zekâ hizmetlerine özgü ayrı bir yükümlülük rejimi kurulmadı
Uygulamadaki karşılığı
Çin’de Avrupa Birliği’ndekine benzer tek ve kapsayıcı bir yapay zekâ kanunu bulunmuyor; rejim katmanlı düzenlemelerden oluşuyor: algoritmik öneri hizmetlerine ilişkin hükümler (1 Mart 2022), derin sentez hizmetlerine ilişkin hükümler (10 Ocak 2023), üretken yapay zekâ hizmetlerine ilişkin geçici tedbirler (15 Ağustos 2023) ve insansı etkileşim hizmetlerine ilişkin geçici tedbirler (15 Temmuz 2026). Siber Güvenlik Kanunu’na eklenen madde bu katmanların üstünde çerçeve niteliğindedir: hizmet sağlayıcılara doğrudan yeni bir uyum ödevi getirmez, devletin destek ve denetim görevini kanun düzeyinde tanımlar. Metin Türkiye’de uygulanmaz; karşılaştırmalı bakımdan kayda değer yanı, yapay zekâ yönetişiminin ayrı bir kanun yerine yürürlükteki siber güvenlik rejimine bağlanmasıdır.
Not: Değişiklik kararı 28 Ekim 2025 tarihinde 14. Ulusal Halk Kongresi Daimî Komitesinin 18. oturumunda kabul edilmiştir; kayıt tarihi, kararın kendi metninde belirtilen yürürlük tarihidir.
Çinsiber güvenlikyapay zekâ yönetişimietik normlaridari para cezası
Var olmayan içtihat: dilekçenin taşıdığı usul riski
Büyük dil modelleri, biçimsel olarak kusursuz görünen ancak karşılığı bulunmayan karar künyeleri üretebilmektedir. İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülen dosyada, dava dilekçesinde dayanak gösterilen Anayasa Mahkemesi kararının bulunmadığı ileri sürülmüş; tartışma, uyuşmazlığın esasına girilmeden görevsizlik kararıyla sonuçlanmıştır.
Türk usul hukukunda konunun dayanağı, yapay zekâya özgü bir kural değil, genel yükümlülüklerdir:
HMK m.29
Taraflar dürüstlük kuralına uygun davranmak zorundadır; davanın dayanağı olan vakıalara ilişkin açıklamalarını gerçeğe uygun biçimde yapmakla yükümlüdürler.
HMK m.329
Kötüniyetli davalı veya hiçbir hakkı olmadığı hâlde dava açan taraf, yargılama giderlerinden başka vekâlet ücretini ödemeye ve disiplin para cezasına mahkûm edilebilir. İkinci fıkraya göre bu hâllere vekil sebebiyet vermişse disiplin para cezası vekil hakkında uygulanır.
Avukatlık Kanunu m.34
Avukatlar yüklendikleri görevi özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmek ve Türkiye Barolar Birliğince belirlenen meslek kurallarına uymakla yükümlüdür. Metnin bir araçla hazırlanmış olması, imzalayanın doğrulama yükünü ortadan kaldırmaz.
Belgeye gömülen gizli istem (prompt injection)
Connecticut'taki dosyada davacı, dilekçesine beyaz zemin üzerine beyaz ve çok küçük punto ile talimat metni yerleştirmiştir. Metin ekranda görünmemekte, ancak belgeden metin çıkaran her yazılım tarafından okunabilmektedir. Mahkeme, elektronik dosyalama yetkisinin kaldırılmasını, davranışı güvenilir biçimde karşılayan en dar tedbir olarak nitelemiştir.
Buradaki asıl sorun, belgenin görünen hâli ile makinenin okuduğu hâlinin ayrışabilmesidir. Bu ayrışma, karşı taraftan gelen her elektronik belge için geçerli bir denetim başlığıdır:
1
Künyeyi kaynağından doğrulayın
Dilekçede yer alan her karar için esas/karar numarası, tarih ve daire bilgisi resmî karar bankalarından teyit edilmelidir. Karşılığı bulunmayan künye, metinden çıkarılır.
2
Alıntının içeriğini okuyun
Künyesi doğru olan bir karar, iddia edilen içeriği taşımayabilir. Kararın tam metnindeki gerekçe ile dilekçedeki alıntı karşılaştırılmalıdır.
3
Gelen belgeyi düz metne çevirin
PDF veya UDF belgeyi düz metne dönüştürmek, gözle görülmeyen (beyaz renkli, çok küçük punto ya da katman altında kalan) metinleri ortaya çıkarır.
4
Tümünü seç–yapıştır denemesi yapın
Belgedeki metnin tamamı seçilip düz metin düzenleyicisine yapıştırıldığında, ekranda görünmeyen fazladan satırların bulunup bulunmadığı hızlıca anlaşılır.
5
Yapay zekâ çıktısının izlerini arayın
"Bu karar tam olarak sizin durumunuzla ilgilidir" gibi kullanıcıya seslenen ifadeler, metnin bir sohbet çıktısından kopyalandığına işaret edebilir.
Türk hukukunda gizli isteme özgü bir usul hükmü bulunmamaktadır. Böyle bir metnin hangi sonuca bağlanacağı, dürüstlük kuralı ve delil değerlendirmesi çerçevesinde mahkemenin takdirindedir.
AB tarafında şeffaflık: dört başlık
AB Yapay Zekâ Yasası'nın 50. maddesindeki yükümlülükler 2 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanmaktadır. Yükümlülükler, sistemi sunan sağlayıcı ile onu kullanan (deployer) arasında paylaştırılmıştır:
Yapay zekâ ile etkileşim bildirimi
Kişilerin bir yapay zekâ sistemiyle (örneğin bir sohbet robotuyla) etkileşimde olduğu, durum açıkça anlaşılmıyorsa bildirilmelidir.
Üretilen içeriğin işaretlenmesi
Sentetik ses, görüntü, video ve metin çıktıları, makine tarafından okunabilir biçimde işaretlenmeli ve yapay olarak üretildiği tespit edilebilmelidir. Bu başlık, 2 Ağustos 2026'dan önce piyasaya sürülmüş sistemler bakımından 2 Aralık 2026'da uygulanmaya başlar.
Duygu tanıma ve biyometrik sınıflandırma
Bu sistemlere maruz kalan kişiler işleme faaliyeti hakkında bilgilendirilir; veri koruma mevzuatındaki yükümlülükler ayrıca saklıdır.
Derin sahte içerik ve kamuoyuna yönelik metinler
Derin sahte (deepfake) içerikler ile kamuoyunu bilgilendirme amacıyla yayımlanan yapay zekâ üretimi metinlerin bu niteliği açıklanmalıdır.
Yasa'nın yer bakımından uygulama alanı, sistemi AB pazarına sunan sağlayıcıları ve AB'de yerleşik kullanıcıları kapsadığından, Türkiye merkezli olup AB'ye hizmet veren yapılar da değerlendirme dışında kalmaz. 50. madde ihlalleri 99. madde uyarınca 15 milyon avroya veya dünya çapındaki yıllık cironun %3'üne kadar (hangisi yüksekse) idari para cezasına bağlanmıştır.
Takvim değişti. 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren sadeleştirme tüzüğüyle, yüksek riskli sistemlere ilişkin yükümlülükler bağımsız sistemlerde 2 Aralık 2027'ye, ürüne gömülü sistemlerde 2 Ağustos 2028'e ertelenmiştir. Makine tarafından okunabilir işaretleme yükümlülüğü ise 2 Ağustos 2026'dan önce piyasaya sürülmüş sistemler bakımından 2 Aralık 2026'da başlar. Yasak uygulamalar, yapay zekâ okuryazarlığı, genel amaçlı model kuralları ve idari para cezaları bu ertelemenin dışındadır.
Çocuklara açık yapay zekâ hizmetleri: ABD'deki yasama süreci
ABD Senatosu Ticaret Komisyonu'nun 5 Ağustos 2026'da kabul ettiği dört teklif, sohbet robotlarında güvenli tasarım, "insan değilim" bildirimi, doğrulanabilir ebeveyn onayı ve yapay zekâ gömülü oyuncakların incelenmesi başlıklarını taşımaktadır. Metinler komisyon aşamasındadır; yürürlükteki kanun değildir. Aynı yönelim AB tarafındaki şeffaflık kurallarında da görüldüğünden, çocuklara açık hizmet sunan yapılar bakımından karşılaştırmalı olarak izlenmesi anlamlıdır.
Türkiye Barolar Birliği tavsiye rehberi: dört kullanım grubu
Türkiye Barolar Birliği Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu'nca hazırlanan Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi, 14-15 Şubat 2026 tarihli çalıştay birikimine dayanmaktadır. Metin bağlayıcı bir düzenleme değil, ilke bazlı ve tavsiye niteliğinde bir mesleki çerçevedir. Kullanımı, veri türü, hukuki sonuca yakınlık, aracın açık ya da kapalı sistem olması ve yurt dışına aktarım ihtimaline göre dört grupta toplar:
Serbest yardımcı kullanım
Genel mevzuat başlığı araştırması, anonim konu planı, dil sadeleştirme, kamuya açık metin özetleme, takvim ve iş akışı yardımı.
Asgari güvence: Dosya verisi girilmez, çıktı nihai hukuki görüş sayılmaz, kaynak teyidi yapılır.
Sınırlı ve kontrollü kullanım
Dilekçe veya sözleşme ilk iskeleti, anonimleştirilmiş belge özeti, içtihat ön elemesi, sözleşme karşılaştırması.
Asgari güvence: Veri maskeleme, onaylı araç, insan denetimi, kayıt, ikinci göz incelemesi ve gerektiğinde bilgilendirme uygulanır.
Özel güvenceye ve gerekli hâllerde onama bağlı kullanım
Hassas veri içeren belge inceleme, dava ve icra dosyası evrakı analizi, sağlık, adli sicil ve vergi bilgileri, ticari sır niteliğindeki belgeler.
Asgari güvence: Kapalı sistem, yazılı yetkilendirme, KVKK kontrolü, yurt dışına aktarım analizi, erişim sınırı ve loglama zorunlu tutulur.
Yasak kullanım şekilleri
Anonimleştirilmemiş dosya verisinin açık sistemlere girilmesi, denetimden geçmemiş çıktının mercie sunulması, yargı mensuplarının kararlarının profillenmesi, yapay zekânın kazandırdığı sürenin harcanmış süre gibi faturalandırılması.
Asgari güvence: Bu başlıklar, sır saklama, dürüstlük, reklam yasağı, özen ve sadakat yükümlülükleriyle bağdaşmaz kabul edilmektedir.
Rehberde doğrulama beş alanda tanımlanmaktadır: mevzuat (madde numarası, yürürlük durumu, değişiklik tarihi), içtihat künyesi (esas/karar numarası, tarih, daire ve karar sonucu, bağımsız kaynaktan), vakıa, mantık ve strateji ile yüksek riskli dosyalarda ikinci göz incelemesi. Metin ayrıca bulut tabanlı dil modellerinde verinin çoğunlukla yurt dışındaki altyapılarda işlendiğine dikkat çekerek, 6698 sayılı Kanun'un 9. maddesindeki aktarım rejimi uygulanmadan kişisel veri içeren girdi kullanılmaması gerektiğini belirtmektedir.
Dosya bilgileri ve kişisel veriler, gerekmedikçe istem metnine yazılmaz; yazılacaksa maskelenir.
Dışarıdan gelen belgeler, gömülü/görünmez metin bakımından düz metne çevrilerek denetlenir.
Yapay zekâ ile üretilen görsel ve ses içerikleri, kullanıldıkları yerde bu nitelikleriyle belirtilir.
AB pazarına hizmet veriliyorsa şeffaflık yükümlülükleri ayrıca değerlendirilir.
Kullanılan araçların veri saklama ve eğitim politikaları kayda geçirilir.
Büro ölçeğine uygun yazılı bir yapay zekâ kullanım politikası oluşturulur; onaylı araç listesi, yasak veri listesi ve yetki matrisi belirlenir.
Kritik kullanımların amacı, aracı, tarihi ve doğrulama sonucu dosya içinde kayda geçirilir.
Mesleki sorumluluk sigortası poliçesinin yapay zekâ kaynaklı hatalı çıktı ve veri ihlali risklerini kapsayıp kapsamadığı denetlenir.
Sıkça sorulan sorular
Dilekçede var olmayan bir karara dayanılırsa ne olur?
HMK m.29 uyarınca taraflar dürüstlük kuralına uygun davranmak ve vakıalara ilişkin açıklamalarını gerçeğe uygun biçimde yapmakla yükümlüdür. Var olmayan bir karara dayanılması, karşı tarafın itirazıyla dosyanın esasından önce tartışılan bir sorun hâline gelir. HMK m.329 kötüniyetle veya hiçbir hakkı olmadığı hâlde dava açılmasının sonuçlarını düzenler; ikinci fıkraya göre disiplin para cezasına vekil sebebiyet vermişse ceza vekil hakkında uygulanır. Somut olayda hangi sonucun doğacağı, mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır.
Yapay zekâ kullanmak dilekçede belirtilmek zorunda mı?
Türk usul hukukunda dilekçenin yapay zekâ desteğiyle hazırlandığının bildirilmesini öngören bir düzenleme bulunmamaktadır. Yükümlülük, aracın kullanılıp kullanılmadığından bağımsız olarak metnin doğruluğuna ilişkindir: dayanılan karar ve mevzuat gerçek, alıntı ise metne uygun olmalıdır.
Gizli istem (prompt injection) nedir?
Bir belgeye, insan gözüyle görülmeyecek biçimde (beyaz zemin üzerine beyaz yazı, çok küçük punto vb.) yerleştirilen ve belgeyi işleyen yapay zekâ yazılımına yönelen talimatlardır. Amaç, metni okuyan modelin çıktısını belgeyi sunan kişi lehine yönlendirmektir. Connecticut'ta görülen dosyada mahkeme, bu yöntemi kullanan davacının elektronik dosyalama yetkisini kaldırmıştır.
AB Yapay Zekâ Yasası Türkiye'deki bir yapıyı ilgilendirir mi?
Yasa, sistemi AB pazarına sunan sağlayıcılar ile AB'de yerleşik kullanıcılar bakımından uygulandığından, Türkiye merkezli olup AB'ye hizmet veren yapılar kapsama girebilir. 50. maddedeki şeffaflık yükümlülükleri 2 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanmaktadır; ihlal hâlinde 99. madde uyarınca 15 milyon avroya veya dünya çapındaki yıllık cironun %3'üne kadar idari para cezası öngörülmüştür.
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı doğrudan yükümlülük getiriyor mu?
Plan, 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe konulmuş bir politika ve eşgüdüm belgesidir; kamu kurum ve kuruluşlarına yönelik görevler içerir. Kişiler bakımından doğrudan yaptırım getiren bir düzenleme değildir; bağlayıcı kurallar, plan doğrultusunda çıkarılacak ikincil düzenlemelerle gündeme gelecektir.
Yapay zekânın eklediği içtihat künyesi yanlışsa sonuç ne olur?
Risk yalnızca var olmayan bir kararın uydurulmasıyla sınırlı değildir. Haziran 2026'da basına yansıyan bir olayda, dilekçeye eklenen Yargıtay kararlarının içeriklerinin gerçek olduğu ancak esas/karar numaraları ile daire bilgilerinin hatalı olduğu ileri sürülmüş; mahkeme künyelerin UYAP'ta bulunamaması üzerine aynı gün hem baroya hem Cumhuriyet başsavcılığına yazı göndermiştir. Metnin içeriğini okuyup doğru bulmak, künyenin doğrulanması yerine geçmez. Türkiye Barolar Birliği tavsiye rehberi de içtihat doğrulamasını esas/karar numarası, tarih, daire ve karar sonucu düzeyinde tanımlamaktadır.
Türkiye Barolar Birliği rehberi bağlayıcı mı?
Rehber, kendi ifadesiyle tavsiye niteliğindedir ve yayım tarihinden itibaren esas alınır; doğrudan yaptırım öngören bir düzenleme değildir. Buna karşılık Avukatlık Kanunu, meslek kuralları, sır saklama yükümlülüğü ve 6698 sayılı Kanun çerçevesinde yapılacak değerlendirmelerde ölçü işlevi görmesi beklenir. Rehber, yapay zekâ kullanılmasını tek başına disiplin yaptırımı sebebi saymamakta; değerlendirmenin somut ihlal, zarar, kusur ve mesleki özen eksikliği üzerinden yapılması gerektiğini belirtmektedir.
Yapay zekâ araçlarıyla yapılan hazırlık kayıtları karşı tarafça istenebilir mi?
New York Eyaleti Nassau County Yüksek Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli kararında, bir tarafın hesabına yönelik olarak hizmet sağlayıcıya çıkarılan celbi iptal etmiş; istem, girdi ve çıktıların dava beklentisiyle hazırlanan materyal sayıldığına hükmetmiştir. Karar ABD hukukuna ilişkindir ve Türkiye'de doğrudan uygulanmaz; burada benzer tartışma belge ibrazına ilişkin usul hükümleri ile Avukatlık Kanunu'nun sır saklama ve büro dokunulmazlığına ilişkin kuralları çerçevesinde gündeme gelebilir. Aynı mahkemenin, korumayı tanırken ilgili tarafı yapay zekâ kullanımına ilişkin mahkeme kuralına uymaya davet ettiği de kayda değerdir.
AB Yapay Zekâ Yasası'nın yüksek riskli sistem kuralları ne zaman uygulanacak?
27 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren sadeleştirme tüzüğü, bağımsız yüksek riskli sistemlere ilişkin yükümlülükleri 2 Aralık 2027'ye, ürüne gömülü güvenlik bileşeni niteliğindeki sistemler bakımından 2 Ağustos 2028'e ertelemiştir. Bu erteleme Yasa'nın tümünü kapsamaz: yasak uygulamalar (2 Şubat 2025), genel amaçlı model kuralları ve üye devletlerce uygulanacak ceza rejimi (2 Ağustos 2025), 50. maddedeki şeffaflık yükümlülükleri ile genel amaçlı modellere ilişkin denetim, icra ve 101. maddedeki para cezası yetkileri (2 Ağustos 2026) yürürlüktedir.
Yapay zekâ ile hazırlanan metinlerde kişisel veriler nasıl korunur?
Dosya bilgileri istem metnine yazıldığında, veri üçüncü bir hizmet sağlayıcıya aktarılmış olur. 6698 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler bakımından, gerekmedikçe kimlik ve iletişim bilgilerinin metne alınmaması; alınması zorunluysa maskelenmesi tercih edilir.
Kaynaklar: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Regulation (EU) 2024/1689 ve sayfada künyeleri verilen haber kaynakları. Bu içerik yalnızca genel hukuki bilgilendirme amaçlı olup avukatlık tavsiyesi niteliği taşımaz.