İşe İade Süreci: Süreler, Başvuru ve Mali Sonuçlar

Kimler İşe İade Davası Açabilir?

İş güvencesi hükümleri (İş K. m.18-21) her işçiye uygulanmaz. Feshin geçersizliğinin ileri sürülebilmesi için üç temel koşul birlikte aranır:

• İşyerinde (aynı işkolundaki işyerleri dâhil) en az 30 işçi çalışması
• İşçinin en az 6 aylık kıdeminin bulunması
• Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışılması

Ayrıca fesih; işçinin yeterliliğinden, davranışlarından ya da işletmenin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmalıdır. Geçerli sebep gösterilmez veya gösterilen sebep mahkemece geçerli bulunmazsa feshin geçersizliğine karar verilir.

Süreç ve Kritik Süreler

İşe iade sürecindeki sürelerin tamamı hak kaybına yol açabilecek niteliktedir; sıra ve süre yönünden aşağıdaki çizelge esas alınmalıdır (İş K. m.20-21; HGK 2019/73 E., 2021/1476 K.).

1. 1 ay

   Arabulucuya başvuru

   Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurulur (İş K. m.20; zorunlu dava şartı).

2. 2 hafta

   İş mahkemesinde dava

   Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde dava açılır.

3. 10 iş günü

   İşverene işe başlama başvurusu

   Feshin geçersizliğine ilişkin kararın kesinleşip işçiye tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene başvurulur. Süre hak düşürücüdür (İş K. m.21).

4. 1 ay

   İşverenin işe başlatma süresi

   İşveren, başvuran işçiyi 1 ay içinde eski işinde veya eşdeğer bir işte başlatmak zorundadır; başlatmazsa sözleşme bu sürenin sonunda işverence feshedilmiş sayılır.

İşe Başlama Başvurusu Nasıl Yapılır?

Kanun, işe başlama başvurusu için bir şekil şartı öngörmemiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre işçi başvuruyu yazılı yapabileceği gibi, ispat edilmesi kaydıyla sözlü olarak da işverene ulaştırabilir (HGK 2018/677 E., 2021/499 K.). Uygulamada 10 iş günlük hak düşürücü sürenin ispatı işçide olduğundan noter ihtarnamesi en güvenli yoldur.

İşverenin adi ortaklık (ör. iş ortaklığı/konsorsiyum) olması hâlinde ortaklardan birine yapılan usulüne uygun başvuru yeterlidir; ortaklar, ortaklık borçlarından aksine sözleşme yoksa müteselsilen sorumludur (TBK m.638/3; HGK 2018/677 E., 2021/499 K.). Başvurunun ardından işveren, işe başlatma iradesini 1 aylık süre içinde işçiye yazılı veya sözlü olarak bildirmelidir.

Samimiyet İlkesi ve Eşdeğer İşte Başlatma

Yargıtay, sürecin her iki tarafı için de ciddiyet ve samimiyet arar:

• İşçi yönünden: Gerçekte işe başlama niyeti olmaksızın, yalnızca davanın mali sonuçlarından yararlanmak amacıyla yapılan başvuru geçerli kabul edilmez. İşverenin samimi davetine rağmen işe başlamayan işçinin başvurusu samimi sayılmaz ve fesih geçerli hâle gelir (22. HD 2017/29141 E., 2020/5340 K.).
• İşveren yönünden: Gerçek anlamda işe başlatma, işçinin geçersiz sayılan fesih tarihindeki işinde veya ona benzer (eşdeğer) bir işte çalıştırılmasıyla sağlanır (9. HD 2022/2666 E., 2022/6213 K.). Çalışma koşullarının işçi aleyhine esaslı biçimde değiştirilmesi, fiilen görev verilmemesi veya işe başlamayı zorlaştırıcı tutumlar, davetin samimi olmadığını gösterir ve işçi işe başlatılmamış sayılır (9. HD 2017/18389 E., 2020/15521 K.).

İşe Başlatmamanın Mali Sonuçları

İşveren, süresinde başvuran işçiyi 1 ay içinde işe başlatmazsa iş sözleşmesi bu sürenin sonunda işverence feshedilmiş sayılır ve işçi lehine şu alacaklar doğar (HGK 2018/677 E., 2021/499 K.):

• İş güvencesi (işe başlatmama) tazminatı: en az 4, en fazla 8 aylık ücret tutarında; niteliği tazminat olduğundan yasal faiz uygulanır.
• Boşta geçen süre ücreti: kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklar; İş K. m.34 uyarınca en yüksek mevduat faizi uygulanır ve alacak, işe iade başvurusu anında muaccel olur.
• “Diğer haklar” kapsamı: ikramiye, gıda/yol/yakacak yardımı ve servis gibi parasal haklar dâhildir; arızi fazla çalışma, hafta tatili ve bayram çalışması ücreti ile satışa bağlı prim gibi fiilen çalışmaya bağlı ödemeler kapsam dışıdır.
• Kıdem ve ihbar tazminatı: koşulları varsa ayrıca hak kazanılır; alacaklar brüt olarak hüküm altına alınır, kesintiler infazda gözetilir.

İşçinin dava devam ederken işe başlatılması hâlinde işe başlatmama tazminatına hükmedilemeyeceği; samimi davete rağmen işe başlamayan işçinin ise boşta geçen süre ücretine hak kazanamayacağı kabul edilmektedir.

Bu Süreçte İşinize Yarayacak Araçlar

• Kıdem & İhbar Tazminatı Hesaplamaİşe başlatılmama hâlinde doğan kıdem/ihbar alacaklarını hesaplayın.
• İşsizlik Maaşı HesaplamaPrim gün sayınıza göre işsizlik ödeneği tutarını görün.
• Arabuluculuk Ücreti HesaplamaZorunlu arabuluculuk aşamasının tahmini maliyetini öğrenin.
• Haklı Fesih AsistanıFesih türüne göre hak durumunuzu adım adım değerlendirin.
• Hukuki AsistanDurumunuza özel yol haritasını birkaç soruyla oluşturun.

Sık Sorulan Sorular

Kaynak Kararlar

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/677, K. 2021/499, T. 15.04.2021
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2019/73, K. 2021/1476, T. 23.11.2021
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/18389, K. 2020/15521, T. 10.11.2020
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2022/2666, K. 2022/6213, T. 17.05.2022
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2023/2271, K. 2023/5012, T. 05.04.2023
• Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2017/29141, K. 2020/5340, T. 02.06.2020

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez ve içtihat değişikliklerine tabidir. Somut durumunuz için bir avukattan profesyonel destek almanız önerilir.