Anayasa Mahkemesi'nin 7532 sayılı Kanun kararı

Kararın künyesi ve özeti

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Murat Emir, Gökhan Günaydın ve Ali Mahir Başarır ile birlikte 129 milletvekili; 14/11/2024 tarihli ve 7532 sayılı Noterlik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un çeşitli hükümlerinin iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemiyle Anayasa Mahkemesine soyut norm denetimi başvurusunda bulundu.

Mahkeme, 26/3/2026 tarihli ve E.2025/18, K.2026/66 sayılı kararında; dava konusu hükümlerden ikisini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti, diğerlerine ilişkin iptal taleplerini ise reddetti. Karar 16 Temmuz 2026 tarihli ve 33311 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Hangi hükümler iptal, hangileri reddedildi?

Aşağıdaki tablo, dava konusu her hükmün konusunu, dayanılan Anayasa maddelerini ve Mahkemenin sonucunu özetler. İptal, hükmün Anayasa'ya aykırı bulunarak yürürlükten kaldırıldığını; Ret, iptal talebinin reddedilerek hükmün yürürlükte kaldığını ifade eder.

İptal: Noterlerin tatil gün ve saatlerinde çalışması (Noterlik K. m.52)

Noterlik bir kamu hizmetidir; noterler serbest meslek olarak icra ederken hukuki güvenliği sağlar ve anlaşmazlıkları önler. 7532 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle, Noterlik Kanunu'nun 52. maddesi başlığıyla birlikte değiştirilerek noterlerin tatil gün ve saatlerinde çalışmasına ilişkin usul ve esasların, Türkiye Noterler Birliği'nin mütalaası alınarak Adalet Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikte düzenleneceği hükme bağlandı.

Anayasa Mahkemesi, kuralı dinlenme hakkı yönünden inceledi. Anayasa'nın 50. maddesi dinlenmeyi çalışanların hakkı sayar ve hafta tatili ile izin haklarının kanunla düzenleneceğini öngörür. Temel hakları sınırlayan kuralların kanunla yapılması ve temel esasları, ilkeleri ile çerçeveyi belirlemesi gerekir (Anayasa m.13). Tatil gün ve saatlerinde yapılabilecek iş ve işlemler bakımından hiçbir temel ilke ve esas belirlenmeksizin yetkinin doğrudan Bakanlığa bırakılması, dinlenme hakkına getirilen sınırlamayı kanunilik unsurundan yoksun bıraktı.

İptal: Suçun niteliği değişince müdafiye bildirimin yeterli sayılması (CMK m.226)

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 226. maddesi, yargılama sırasında suçun hukuki niteliğinin değişmesi hâlinde sanığa ek savunma hakkı tanınmasını düzenler. 7532 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle değiştirilen (4) numaralı fıkranın üçüncü cümlesi; sanığın dosyada var olan son adresine bildirim yapılamaması veya bildirime rağmen duruşmaya gelmemesi hâlinde, müdafiye yapılan bildirimlerin yeterli kabul edileceğini öngörüyordu.

Anayasa Mahkemesi, kuralı adil yargılanma hakkı kapsamında inceledi. Mahkemeye göre kural belirli ve öngörülebilir olsa da; suçun değişen hukuki niteliğine ilişkin savunması alınmadan, müdafi bulunan sanığın sorgusu yapılmaksızın yokluğunda mahkûmiyet dâhil her türlü kararla yargılamanın sonlandırılmasına imkân tanıması, adil yargılanma hakkına ölçüsüz bir sınırlama getirir. Kural şu güvenceleri sağlamıyordu:

• İsnadı öğrenme hakkı: sanık, yöneltilen suçlamanın sebebini ve hukuki niteliğini öğrenmelidir.
• Duruşmada hazır bulunma ve bizzat savunma hakkı: sanık, değişen nitelendirmeye göre savunmasını hazırlayabilmelidir.
• Feragatin açık olması: bu haklardan feragat ancak açık ve iradî olduğunda geçerli sayılır.
• Yeniden değerlendirme güvencesi: geçerli mazereti olan sanığa bizzat savunma imkânı tanıyan bir usul öngörülmelidir.

Ret: Avukatlık stajı ve sigortalı çalışma (Avukatlık K. m.16)

Avukatlık Kanunu'nun 16. maddesi; avukatlık stajına fiilen engel olmamak şartıyla herhangi bir işte sigortalı olarak çalışılmasının staja engel olmadığını, kamu kurum ve kuruluşlarının kadro veya pozisyonlarında görev yapanların da görev yeri saklı kalmak kaydıyla mahkemelerde staj yapabileceğini düzenler. Dava; staj sürecinde kamu görevini "aksatmayacak" biçimde çalışma saatleri ile izinlerin düzenlenmesine ve görevde "aksama" ortaya çıkacak hâllerde aylıksız/ücretsiz izin verilebilmesine dair iki ibareye yönelikti.

Başvuruda, "aksama"nın nasıl tespit edileceğinin belirsiz olduğu ve idareye keyfî uygulama alanı bırakıldığı ileri sürüldü. Anayasa Mahkemesi ise "aksamak" kavramının bir işin gereği gibi yürümemesi/geri kalması anlamına geldiğini, kapsamının durum ve şartlara göre yargı içtihatlarıyla belirlenebileceğini, bu nedenle kuralın hukuki belirlilik ilkesine aykırı bir yönünün bulunmadığını değerlendirdi. Düzenlemenin, kamu görevlilerinin kamusal hizmeti aksamadan avukatlık stajı yapmalarını sağlamayı amaçladığı ve kamu yararı dışında bir amaç gütmediği sonucuna varıldı.

Ret: Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcıvekilliği (5235 m.30, m.44)

7532 sayılı Kanun'un 14 ve 15. maddeleriyle, bölge adliye (istinaf) mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığının başsavcı, başsavcıvekili ve savcılardan oluşacağı; iş durumunun gerekli kıldığı yerlere birden fazla başsavcıvekili atanabileceği ve başsavcıvekillerinin niteliklerinin belirlenerek Hâkimler ve Savcılar Kurulunca (HSK) atanacağı düzenlendi. Başvuruda, atamanın HSK'ye bırakılmasının yargı bağımsızlığını zedelediği ileri sürüldü.

Anayasa'nın 159. maddesi, hâkim ve savcıların atanması ve yer değiştirmesinde HSK'yi münhasıran yetkili kılar. Mahkeme, bölge adliye mahkemesi başsavcıvekilinin kanunda öngörülen nesnel şartları taşıyan hâkim ve savcılar arasından HSK tarafından atanmasının, diğer atama usullerinden farklılaşan bir yönü bulunmadığını; düzenlemenin yargı bağımsızlığı ve hâkimlik-savcılık teminatıyla (Anayasa m.140) bağdaşmayan bir yönü olmadığını belirtti. Başsavcıvekilliğinde sürekliliğin sağlanmasının kamu yararına dayandığı sonucuna varıldı.

Ret: Hükümlülerin öğretimden yararlanması (İnfaz K. m.76)

İnfaz Kanunu'nun 76. maddesi, ceza infaz kurumlarındaki hükümlüler ile çocuk eğitimevlerindeki çocukların öğretimden yararlanmasını düzenler. Dava iki bölüme yönelikti: kapalı kurumdaki hükümlünün örgün öğretime "kurum disiplin, düzen ve güvenliğini tehlikeye düşürmeyecek şekilde, kurumsal kapasite ve imkânların uygunluğu ölçüsünde" devam edebilmesi (fıkra 2) ve açık kurum ile çocuk eğitimevindekiler için öğretimin "öğretim programının kurumun işleyişine yer ve zaman itibarıyla uygun olmaması" hâlinde engellenebilmesi (fıkra 5).

Anayasa Mahkemesi, kuralları eğitim ve öğrenim hakkı (Anayasa m.42) kapsamında inceledi. Öğrenim hakkının kapsamı ve sınırlarının kanunla belirlenebileceğini, ceza infaz kurumunda bulunmanın doğal ve kaçınılmaz sonuçlarının gözetilmesi gerektiğini vurguladı. Kuralları oluşturan şartların yargı içtihatlarıyla tespit edilebilecek nitelikte, belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir olduğunu; düzenlemenin kurumların düzen ve güvenliğini sağlamaya yönelik meşru amaca dayandığını ve eğitim hakkına orantısız bir sınırlama getirmediğini değerlendirdi.

Yürürlük takvimi ve yürürlüğün durdurulması

Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca iptal kararları, Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer; ancak Mahkeme gerekli gördüğünde, yayımdan başlayarak bir yılı geçmemek üzere yürürlük tarihini erteleyebilir. Bu davada, iptal edilen iki hükmün doğuracağı hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edici görüldüğünden erteleme yoluna gidildi.

Karşıoy: iptalin ertelenmesi tartışması

Üye Kenan Yaşar, CMK m.226'nın iptaline katılmakla birlikte iptal hükmünün dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karşı oy kullandı. Karşıoya göre, iptal hükmünün yürürlüğe girişini erteleme yetkisi istisnaî niteliktedir ve ancak iptalin derhâl yürürlüğe girmesi hâlinde açık, somut ve giderilmesi güç bir hukuki boşluğun doğacağı hâllerde kullanılabilir.

Karşıoyda; adil yargılanma hakkına ölçüsüz sınırlama getirdiği saptanan bir kuralın dokuz ay daha yürürlükte kalmasının, yeni hak ihlalleri doğma riskini beraberinde getirdiği ve Anayasa'ya aykırılığı belirlenen normun hukuk düzeninden çıkarılmasını geciktirdiği belirtilerek, iptalin derhâl yürürlüğe girmesi gerektiği görüşü savunuldu.

Kimler etkileniyor?

Karar, farklı meslek grupları ve yargılama süjeleri bakımından ayrı sonuçlar doğurur:

Sıkça sorulan sorular

7532 sayılı Kanun nedir ve Anayasa Mahkemesi neyi karara bağladı?▾

7532 sayılı Kanun, 14/11/2024 tarihli “Noterlik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”dur. 129 milletvekili, Kanun'un çeşitli hükümlerinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurdu. Mahkeme, 26/3/2026 tarihli E.2025/18, K.2026/66 sayılı kararıyla iki hükmü iptal etti, diğer hükümlere ilişkin iptal taleplerini ise reddetti. Karar 16 Temmuz 2026 tarihli ve 33311 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Noterler artık tatil günlerinde her işlemi yapabilecek mi?▾

Hayır, iptalin sonucu bunun tersidir. Değişiklikten önce noterler tatil gün ve saatlerinde yalnızca vasiyetname tanzim/tasdiki ile gecikmesinde zarar umulan işlemleri yapabiliyordu. 7532 sayılı Kanun bu sınırı kaldırıp usul ve esasları tümüyle yönetmeliğe bırakmıştı. Anayasa Mahkemesi, dinlenme hakkına getirilen bu sınırlamanın temel ilke ve esasları kanunla belirlenmeden yönetmeliğe bırakılmasını Anayasa'nın 13. ve 50. maddelerine aykırı bularak iptal etti. İptal, yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir.

CMK 226 iptali sanıklar bakımından ne değiştiriyor?▾

İptal edilen cümle, suçun hukuki niteliği değiştiğinde sanığın dosyadaki son adresine bildirim yapılamaması veya sanığın duruşmaya gelmemesi hâlinde müdafiye yapılan bildirimlerin yeterli sayılmasına imkân veriyordu. Mahkeme, bu kuralın sanığın isnadı öğrenme, duruşmada hazır bulunma ve bizzat savunma haklarından feragat ettiğinin kabulü için yeterli olmadığını; sanığa mazeretini bildirip yeniden değerlendirme isteme güvencesi tanınmadığını belirtti ve düzenlemeyi Anayasa'nın 13. ve 36. maddelerine aykırı bularak iptal etti.

Avukatlık stajı sırasında sigortalı bir işte çalışılabilir mi?▾

Avukatlık Kanunu m.16'nın; staja fiilen engel olmamak şartıyla sigortalı çalışmaya ve kamu görevlilerinin görev yeri saklı kalmak kaydıyla staj yapmasına imkân veren düzenlemesi yürürlüktedir. Dava, yalnızca staj sürecinde kamu görevini “aksatmayacak” biçimde çalışma düzenlenmesi ve görevde “aksama” hâlinde izin verilmesine dair ibarelere yönelikti. Mahkeme bu ibareleri hukuki belirlilik ilkesine aykırı bulmadı ve iptal talebini oybirliğiyle reddetti.

Cumhuriyet başsavcıvekilliği düzenlemesi neden iptal edilmedi?▾

5235 sayılı Kanun'un 30 ve 44. maddelerine eklenen ibarelerle bölge adliye (istinaf) mahkemelerinde Cumhuriyet başsavcıvekili kadrosu oluşturuldu ve atamanın Hâkimler ve Savcılar Kurulunca (HSK) yapılması öngörüldü. Anayasa'nın 159. maddesi hâkim ve savcıların atanmasında HSK'yı yetkili kıldığından, Mahkeme bu düzenlemeyi yargı bağımsızlığı ve hâkimlik-savcılık teminatı (Anayasa m.140) ile bağdaşmaz görmedi; başsavcıvekilliğinde sürekliliğin sağlanmasını kamu yararına dayalı buldu ve iptal talebini reddetti.

Hükümlüler örgün öğretime devam edebilecek mi?▾

Evet. İnfaz Kanunu m.76; kapalı kurumdaki hükümlünün örgün öğretime kurum disiplin, düzen ve güvenliğini tehlikeye düşürmeyecek şekilde, kurumsal kapasite ve imkânların uygunluğu ölçüsünde devam edebileceğini, açık kurum ve çocuk eğitimevindekiler için öğretimin ancak kurumun işleyişine yer ve zaman itibarıyla uygun olmadığında engellenebileceğini düzenler. Mahkeme bu koşulları eğitim hakkına (Anayasa m.42) aykırı bulmadı; kuralları belirli, meşru amaçlı ve ölçülü kabul ederek iptal taleplerini reddetti.

İptal kararları ne zaman yürürlüğe girecek?▾

İptal edilen iki hükmün (Noterlik K. m.52 ve CMK m.226/(4) 3. cümle) doğuracağı hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edici görüldüğünden, iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildi. Yayım 16 Temmuz 2026 olduğundan iptaller yaklaşık 16 Nisan 2027'de hüküm doğurur; bu tarihe kadar mevcut kurallar uygulanmaya devam eder.

Yürürlüğün durdurulması talebi kabul edildi mi?▾

Hayır. İptal edilen iki hükmün yürürlüğe girmesi zaten ertelendiğinden bunlara ilişkin yürürlüğün durdurulması talepleri reddedildi. İptal talepleri reddedilen diğer hükümler için de yürürlüğün durdurulması talepleri reddedildi.

Karar oybirliğiyle mi alındı?▾

İptal ve ret hükümlerinin çoğu oybirliğiyle verildi. Yalnızca CMK m.226'nın iptali oyçokluğuyla alındı: Üye Kenan YAŞAR iptale katılmakla birlikte iptal hükmünün dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karşı oy kullandı ve bu kuralın derhâl yürürlükten kalkması gerektiği görüşünü belirtti.