İİK m.19
Süre hesabına hafta kuralı eklendi: hafta olarak belirlenen süreler, başladığı güne son hafta içinde karşılık gelen günde biter (iki haftalık kanun yolu sürelerine uyum).
7499 sayılı Kanun · RG 12 Mart 2024, Sayı 32487 · Yürürlükte
Kamuoyunda "8. Yargı Paketi" olarak bilinen 7499 sayılı "Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun", 12 Mart 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Paket; itiraz, istinaf ve temyiz sürelerini "iki hafta" olarak yeknesaklaştırıp ceza yargılamasında kanun yolu sürelerini gerekçeli kararın tebliğinden başlattı; hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), örgüt adına suç işleme (TCK m.220/6), hükümlülerin vesayeti (TMK), KVKK'da özel nitelikli veriler ve yurt dışına aktarım ile Tazminat Komisyonunun görev alanında kapsamlı değişiklikler yaptı. Kanun yolu süresi değişiklikleri 1 Haziran 2024'te yürürlüğe girdi.
Süre hesabına hafta kuralı eklendi: hafta olarak belirlenen süreler, başladığı güne son hafta içinde karşılık gelen günde biter (iki haftalık kanun yolu sürelerine uyum).
Sermaye şirketlerinin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılmasında tasdik veya ret kararına karşı, on günlük temyiz yerine tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf ve istinaf kararına karşı iki hafta içinde temyiz yolu getirildi.
Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin nihai kararlarına karşı temyiz süresinin tebliğ tarihinden itibaren iki hafta olduğu açıkça düzenlendi; usul atfı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na güncellendi. (İİK'daki diğer on günlük süreler 37. maddeyle iki haftaya çıkarıldı.)
Terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına belirli suçları işleyenler hakkında "ayrıca cezalandırılmama" kuralındaki atıf, TCK m.220/6 yerine yeni düzenlenen TCK m.314/3'e uyarlandı.
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı (E.2022/105) üzerine, bir yıl ve daha uzun hapis cezasında kendiliğinden kısıtlama kaldırıldı: ceza infaz kurumundaki ergin hükümlü ancak isteğiyle kısıtlanır veya kendisine kayyım atanır; toplam beş yıl ve üzeri kesinleşmiş hapis cezasında, kişiliğinin veya malvarlığının korunması için gerekliyse istemi olmasa da kısıtlanabilir. Vesayet makamı karar vermeden önce hükümlüyü dinler.
Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamada, resmî sağlık kurulu raporunun tanzimi için 436. madde hükümlerinin ancak gereklilik bulunması hâlinde uygulanacağı belirtildi.
Hekim ön raporu üzerine verilen sağlık kuruluşuna yerleştirme kararının derhâl ilgiliye ve yakınlarına bildirilmesi ve bildirimden itibaren on gün içinde denetim makamına itiraz edilebilmesi düzenlendi; itiraz kararın icrasını durdurmaz.
Hükümlünün vesayeti, hapis hâlinin hukuka uygun biçimde sona ermesiyle kendiliğinden kalkar; hapis devam ederken beş yıldan az cezada hükümlünün istemiyle, beş yıl ve üzeri cezada koruma sebebinin ortadan kalkması hâlinde vesayet sona erdirilebilir.
Bir gün karşılığı adli para cezası miktarı 20-100 TL aralığından 100-500 TL aralığına yükseltildi (mahsup ve önödeme tutarları da 37. maddeyle buna uyarlandı).
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı (E.2023/132) üzerine, örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme müstakil suç hâline getirildi: fail "örgüt üyesi gibi" değil, ayrıca iki yıl altı aydan altı yıla kadar hapisle cezalandırılır; işlenen suçun niteliğine göre ceza yarısına kadar indirilebilir. Fıkra yalnızca silahlı örgütlerde uygulanır.
Silahlı örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleyen kişinin ayrıca beş yıldan on yıla kadar hapisle cezalandırılmasına ilişkin yeni üçüncü fıkra eklendi; işlenen suçun niteliğine göre ceza yarısına kadar indirilebilir.
Haksız koruma tedbiri tazminatının kapsamı genişletildi: adli kontrole karşı başvuru imkânlarından yararlandırılmayanlar ile konutu terk etmeme veya tedavi/muayene türü adli kontrol yükümlülüğü uygulandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraate karar verilenler de tazminat isteyebilecek.
m.141/1-(e), (f) ve (l) kapsamındaki tazminat istemlerinde görev, ağır ceza mahkemesinden Tazminat Komisyonuna aktarıldı; Hazine temsilcisinin beyan süresi iki hafta oldu; istinafta bölge adliye mahkemesinin işin esası hakkında vereceği kararların kesin olduğu düzenlendi.
Tazminat isteyemeyecek kişilere ilişkin hükümler, adli kontrol altına alınanları da kapsayacak şekilde uyarlandı.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması yeniden düzenlendi: müsadereye ilişkin hükümler HAGB'den etkilenmez; sanığın kabulü şartı kaldırıldı; denetim süresinde yükümlülük ihlali üzerine açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir; HAGB kararına karşı itiraz yerine istinaf (kararı ilk derece sıfatıyla BAM veya Yargıtay vermişse temyiz) yolu getirildi ve inceleme usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıkları kapsar.
Anayasa Mahkemesince iptal edilen üçüncü fıkra (E.2022/145) yeniden düzenlendi: kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir; ancak daha önce sorgusu yapılmamışsa mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez.
Basit yargılama usulünde itiraz üzerine duruşmayı hükmü veren mahkeme değil, tevzi kriterlerine göre belirlenen başka asliye ceza mahkemesi (veya görevlendirilen başka hâkim) açar; yargılama giderine, vekâlet ücretine veya maddi hataya ilişkin itirazlar itiraz merciince incelenir.
İstinaf süresi, hükmün açıklanmasından itibaren yedi gün yerine hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta olarak belirlendi; Cumhuriyet savcısının başvuru ve ilgililerin cevap süreleri de iki haftaya çıkarıldı.
Temyiz süresi, hükmün açıklanmasından itibaren on beş gün yerine hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta olarak belirlendi.
Cumhuriyet savcısının temyiz dilekçesinde, temyiz isteğinin sanığın yararına mı aleyhine mi olduğunu açıkça belirtmesi zorunluluğu getirildi.
Kanun yolu sürelerinin gerekçeli kararın tebliğinden başlaması sistemine uyum için; gerekçenin sonradan tebliğine ilişkin 275/2 ve 293/2 hükümleri ile ek temyiz gerekçe dilekçesine ilişkin 295. madde yürürlükten kaldırıldı.
Geçiş hükümleri: yeni süreler ve kanun yolu değişiklikleri kural olarak 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır; bu tarihten önce verilen HAGB kararlarında itiraz yolu ve sanığın kabulü şartı devam eder; m.141-142 değişiklikleri için de geçiş kuralları düzenlendi.
Kanunun adı "Tazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun" olarak değiştirildi; amaç maddesi Komisyonun görev ve çalışma esaslarını belirleyecek şekilde yeniden yazıldı.
Kapsam genişletildi: makul sürede yargılanma hakkının ihlali iddiasıyla manevi tazminat istemleri ile CMK m.142/2 kapsamındaki koruma tedbirleri tazminatı istemleri Komisyona yapılacak müracaatlara dahil edildi.
Tanımlar maddesi, "Tazminat Komisyonu" adına uyarlandı.
Komisyona gerekli araştırmaları yapma, üyelerden birine yaptırma veya Cumhuriyet başsavcılıklarından bilirkişi incelemesi isteme yetkisi verildi; giderlerin Bakanlık bütçesinden karşılanması düzenlendi.
AİHM başvurularına ilişkin müracaat usulü korunarak Komisyona elektronik ortamda müracaat imkânı getirildi.
Makul sürede yargılanma ihlali iddiasıyla Komisyona müracaat; soruşturma, kovuşturma veya yargılama sürecinde ya da en geç kesin kararın öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde yapılır; haklı mazerette, mazeretin kalkmasından itibaren on beş günlük ek süre tanınır.
Koruma tedbirleri tazminatında Komisyona müracaat; kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeyi izleyen bir yıl içinde yapılır; Komisyon ile ağır ceza mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlığını Ankara Bölge Adliye Mahkemesi kesin olarak çözer.
Dokuz aylık karar verme süresi AİHM kaynaklı müracaatlarla sınırlandı; kararlarda Anayasa Mahkemesi ve AİHM emsallerinin gözetilmesi ve benzer müracaatların birleştirilerek karara bağlanabilmesi düzenlendi.
Kanunun 23/9/2012 itibarıyla AİHM nezdinde kayıtlı başvurulara uygulanmasına ilişkin hüküm, kapsam değişikliğine uyarlandı.
Anayasa Mahkemesinde derdest makul süre bireysel başvuruları ile düşme kararı sonrası veya 10/10/2023'ten itibaren doğrudan AİHM'e yapılan başvuruların Komisyonca incelenmesi; CMK m.142/2 istemleri için Komisyona 1/6/2024'ten sonra müracaat edilebilmesi ve ilave heyetler kurulabilmesi düzenlendi.
Özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları genişletildi: açık rızanın yanına kanunlarda açıkça öngörülme, fiili imkânsızlık, alenileştirme, bir hakkın tesisi/kullanılması/korunması, sağlık ve koruyucu hekimlik, istihdam-iş sağlığı ve güvenliği-sosyal güvenlik yükümlülükleri ile kâr amacı gütmeyen kuruluşların üye ve mensuplarına yönelik işleme hâlleri eklendi.
Yurt dışına veri aktarımı rejimi yeniden kuruldu: öncelik yeterlilik kararında; yoksa uygun güvenceler (kamu kurumları arası anlaşma, bağlayıcı şirket kuralları, standart sözleşme, yazılı taahhütname + Kurul izni); bunlar da yoksa sınırlı arızi hâller. Standart sözleşmenin imzadan itibaren beş iş günü içinde Kuruma bildirilmesi zorunlu.
Standart sözleşme bildirim yükümlülüğünün ihlaline 50.000-1.000.000 TL idari para cezası eklendi; bu ceza veri işleyenlere de uygulanabilir. Kurulca verilen idari para cezalarına karşı artık sulh ceza hâkimliği yerine idare mahkemesinde dava açılır.
Geçiş hükmü: m.9'un eski birinci fıkrası (açık rızayla aktarım) 1/9/2024'e kadar yeni rejimle birlikte uygulanmaya devam etti; 1/6/2024 itibarıyla sulh ceza hâkimliklerindeki derdest başvurular bu hâkimliklerce sonuçlandırılır.
İİK'daki on günlük istinaf/temyiz süreleri (m.164, 182, 254, 293, 308/a, 308/e, 320, 363) ile m.353'teki yedi günlük itiraz süresi iki hafta yapıldı. İnfaz Hâkimliği Kanunu m.6'da itiraz süresi iki hafta oldu. TCK m.63'te mahsupta bir gün karşılığı 500 TL, m.75'te önödemede günlük tutar 100 TL; 5252 sayılı Kanun m.5 ve 5275 sayılı Kanun geçici m.1'deki adli para cezası tutarları buna uyarlandı. CMK m.41, 173, 251, 268, 276, 277, 296, 297, 308, 308/A, 319 ve 320'deki süreler iki hafta/bir ay yapıldı; m.272'deki istinaf kesinlik sınırı 3.000 TL'den 15.000 TL'ye çıkarıldı; 5320 sayılı Kanun geçici m.2 ile Kabahatler Kanunu m.28'deki kesinlik sınırları da 15.000 TL oldu. Kabahatler Kanunu m.29 ve Çocuk Koruma Kanunu m.41/E'de itiraz süresi iki hafta; HMK m.43, 44, 337, 346 ve 398'deki bir haftalık süreler iki hafta; TKHK m.70'te tüketici hakem heyeti kararına itiraz süresi on beş gün yerine iki hafta olarak belirlendi.
6 Şubat 2023 depremleri nedeniyle afet bölgesi ilan edilen yerlerde sanayi alanı tespiti, yerinde yeniden inşa talebi ve yatırım programına alınma için öngörülen bir yıllık süreler iki yıla çıkarıldı.
Emekli ve hak sahiplerine ödenen Ramazan ve Kurban Bayramı ikramiyeleri 2.000 TL'den 3.000 TL'ye yükseltildi.
Kanun yolu sürelerine ilişkin hükümler (1-3, 9, 12-14, 17-21 ve 33-36. maddeler ile 37. maddenin ilgili fıkraları) 1/6/2024'te; diğer hükümler yayımı tarihinde (12/3/2024) yürürlüğe girdi. Geçici 1. maddeye göre süre değişiklikleri, 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır; önceki kararlarda eski süreler geçerlidir.
Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanının yürüteceğini belirtir.
Bu liste, 7499sayılı Kanunun Resmî Gazete'de yayımlanan metnine dayanan özetlerden oluşur. Her maddenin tam metni ve gerekçesi için resmî kaynağı esas alın; somut durumunuz için bir avukata danışın.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut bir icra takibi süreciniz için bir avukattan profesyonel destek alabilirsiniz.
İletişime geçinKaynak: 7499 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 12 Mart 2024). Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; güncel mevzuat ve somut durumunuz için resmî kaynakları ve bir avukatı esas alın.