Tanım
Tavzih; hüküm yeterince açık değilse, icrasında tereddüt uyandırıyorsa veya birbirine aykırı fıkralar içeriyorsa, hükmü veren mahkemeden hükmün açıklanmasının ya da tereddüt veya aykırılığın giderilmesinin istenmesidir (HMK m.305). Tavzih yoluyla hükmün kapsamı genişletilemez ve hüküm değiştirilemez.
Hükmün tashihi ise hükümdeki yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hataların, mahkemece resen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilmesidir (HMK m.304). Hüküm taraflara tebliğ edilmişse hâkim, tarafları dinlemeden hatayı düzeltemez; davet üzerine taraflar gelmezse dosya üzerinden inceleme yapılarak karar verilebilir.
Sınırı: Esasa Müdahale Yasağı
Her iki kurum da hükmün özünü değiştirme aracı değildir. Anayasa Mahkemesi, %20 oranında hükmedilen icra inkâr tazminatının hükmün tashihi yoluyla %40'a çıkarılmasını konu alan Serpil Yeşil Uğur kararında (B. No: 2022/85303, 11.02.2026); tazminat oranının hangi kanun hükmüne göre belirleneceğinin esasa ilişkin hukuki bir değerlendirme olduğunu ve buna yönelik esaslı itirazların kanun yolu merciince yanıtsız bırakılmasının gerekçeli karar hakkını ihlal ettiğini tespit etmiştir.