Tanım
Teşhis, failin kimliğinin başka şekilde güvenilir biçimde belirlenemediği hâllerde başvurulan bir soruşturma işlemidir. Cumhuriyet savcısının talimatıyla, gözaltındaki şüphelinin olayın faili olup olmadığının tespiti için yapılır.
İnsan belleğinin yanılabilir ve yönlendirmeye açık olması nedeniyle, teşhisin güvenilirliği sıkı usul güvencelerine bağlanmıştır.
Usul ve Güvenceler (PVSK Ek m.6)
- İşleme başlanmadan önce, teşhiste bulunacak kişinin faili tarif eden beyanı (eşkal tarifi) tutanağa bağlanır.
- Şüpheli; birden fazla, aynı cinsten ve yaş, boy, ağırlık, giyim bakımından benzer kişiler arasında gösterilir. Her kişide bir numara bulundurulur.
- Teşhiste bulunan ile teşhis edilenler birbirini görmemelidir.
- Aranan kişinin grupta yer almayabileceği hatırlatılır; işlem en az iki kez tekrarlanır.
- İşlem fotoğraf/görüntü kaydına alınır ve tutanağa bağlanır.
- Fotoğraftan teşhiste tek fotoğraf gösterilemez; albüm usulü zorunludur.
- Tanıklıktan çekinebilecek yakınlar teşhise zorlanamaz.
Hukuka Aykırı Teşhisin Sonucu
Usulüne uygun yapılmayan (tek fotoğraf üzerinden, benzer olmayan grup içinde veya eşkal tarifi alınmadan yapılan, yönlendirici) teşhis tek başına belirleyici delil sayılmaz ve mahkûmiyete tek başına esas alınamaz. Teşhisin hükme esas alınıp alınamayacağı, dosyadaki diğer hukuka uygun delillerle birlikte değerlendirilir.