Tarımsal Arazi Kullanım
Bütünlüğü Testi
Tarımsal arazi kullanım bütünlüğü, sıkça sanıldığı gibi “faaliyetim komşuları etkiler mi” sorusu değildir. Yönetmelik m.3/1-(n) bunu bir sınırdaşlık testi olarak tanımlar: arazi planlı alana, karayoluna, köy/mahalle yoluna (kadastral yol hariç) veya tarım dışı alana sınırdaş değilse bütünlük vardır. Sınırdaşsa bütünlükten söz edilemez ve talep bu gerekçeyle reddedilemez.
Tarımsal arazi kullanım bütünlüğü mevcut görünüyor
Arazi, Yönetmelik m.3/1-(n)'de sayılan unsurların hiçbirine sınırdaş değildir. Bu durumda tarımsal arazi kullanım bütünlüğü vardır ve tarım dışı kullanım talebinin bütünlüğü bozduğu tespit edilirse talep reddedilir, Toprak Koruma Kurulu gündemine dahi alınmaz.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Bu sonuç tarım dışı kullanım talepleri içindir. Tarımsal amaçlı yapılarda bütünlük aranmaz (m.4/4).
- Maden, jeotermal ve petrol arama/çıkarma faaliyetlerinde bütünlük bulunmadığı kabul edilir (m.9/4).
Dayanak
Yönetmelik m.3/1-(n) · Yönetmelik m.6/3 · Yönetmelik m.7/1
Sınırdaşlık, arazi etüt raporunda somut olarak gösterilir. Bu araç ön değerlendirme sağlar; kesin sonuç onaylı etüt raporu ve idarenin değerlendirmesiyle ortaya çıkar.
Sıkça sorulan sorular
- Tarımsal arazi kullanım bütünlüğü ne demek?
- Yönetmelik m.3/1-(n) bu kavramı bir sınırdaşlık testi olarak tanımlar: tarım dışı kullanım talep edilen arazinin planlı alana, karayoluna, köy/mahalle yoluna (kadastral yol hariç) veya tarım dışı alana sınırdaş olmamasıdır. Yani soru "faaliyetim komşuları etkiler mi" değil, "parselimin sınırı bunlardan birine değiyor mu" sorusudur.
- Arazim bir yola bitişikse talebim reddedilir mi?
- Tersine. Arazi karayoluna, köy veya mahalle yoluna, planlı alana ya da tarım dışı bir alana bitişikse tarımsal arazi kullanım bütünlüğünden söz edilemez ve talep bu gerekçeyle reddedilemez. Bütünlük, arazinin bunların hiçbirine bitişik olmaması hâlinde vardır. Kadastral yol bu kapsamda değildir.
- Bütünlük bozuluyorsa ne olur?
- Arazi etüt raporunda tarımsal arazi kullanım bütünlüğünün bozulduğu tespit edilirse talep reddedilir ve Toprak Koruma Kurulu gündemine dahi alınmaz (Yönetmelik m.7/1). Bu nedenle bütünlük değerlendirmesi, sürecin en erken elenme noktasıdır.
- Bütünlük hangi taleplerde aranmaz?
- Tarımsal amaçlı yapılarda (bağ evi, sera, depo, hayvancılık tesisi vb.) bütünlük hiç aranmaz. Ayrıca I. grup dışındaki madenler, jeotermal kaynaklar ve petrolün arama ve çıkarılması ile yenilenebilir enerji santralleri ve iletim tesislerinde, doğada bulundukları yerlerin sınırlı olması nedeniyle alternatif alan ve bütünlük bulunmadığı kabul edilir.
- Komşumdaki güneş enerjisi santrali bütünlüğü ortadan kaldırır mı?
- Hayır. Yenilenebilir enerji tesisleri için izinlendirilen alana sınırdaşlık, bütünlük değerlendirmesinde dikkate alınmaz (Yönetmelik m.9/5). Buna karşılık Danıştay, komşu parselde çevresel etki değerlendirmesi olumlu kararıyla hukuken varlığını koruyan maden ocağı ve zenginleştirme tesisi bulunmasını bütünlüğü ortadan kaldıran bir sebep saymıştır.
- Bütünlüğün bulunmaması izin aldığım anlamına gelir mi?
- Hayır. Bütünlüğün bulunmaması yalnızca bu yöndeki engelin ortadan kalktığını gösterir. Talebin sonuçlanması ayrıca arazi sınıfına, alternatif alan araştırmasına, toprak koruma projesine ve gerekiyorsa Kurul görüşü ile kamu yararı kararına bağlıdır.