Kararın Özü
Babasından ölüm aylığı bağlanan hak sahibinin, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığının SGK denetmen raporuyla tespit edilmesi üzerine aylığı kesilip borç çıkarılmış; açılan iptal davasında ilk derece mahkemesi iki kez davayı kabul etmiş ve bozmalara direnmiştir.
Hukuk Genel Kurulu; 5510 sayılı Kanun m.56/2'nin hakkın kötüye kullanılmasını önleme amacını, Anayasa Mahkemesinin kuralı Anayasa'ya uygun bulan kararını (E. 2009/86, K. 2011/70) ve kuralın zaman bakımından uygulanmasını açıklamış; boşanma saikinin araştırılamayacağını, kesinleşmiş boşanma kararının sorgulanamayacağını, ancak fiilî birlikteliğin ancak eksiksiz bir araştırmayla (kapsamlı kolluk araştırması, muhtar-komşu-esnaf tanıklığı, denetmen raporunun tek tek irdelenmesi) tespit edilebileceğini belirterek eksik incelemeye dayalı direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.
Temel İlkeler
- Boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen hak sahibinin gelir/aylığı kesilir; boşanmanın saiki araştırılmaz ve kesinleşmiş boşanma kararı sorgulanmaz (5510 m.56/2).
- Kural 01.10.2008'de yürürlüğe girdiğinden bu tarihten önceki dönem için borç tahakkuk ettirilemez; aylığın 2008 öncesinde bağlanmış olması kazanılmış hak oluşturmaz.
- Fiilî birlikteliğin tespiti; dönemi kapsayan geniş kolluk araştırması, muhtar/komşu/apartman görevlisi/esnaf tanıklığı ve denetmen raporundaki tespitlerin tek tek irdelenmesiyle yapılmalıdır.
Neden Kült Karar?
SGK'nın en çok dava konusu edilen işlemlerinden birinin — boşanılan eşle birlikte yaşama gerekçesiyle aylık kesilmesinin — hem maddi hukuk çerçevesini hem de ispat/araştırma standardını güncel biçimde ortaya koyan HGK kararıdır; binlerce derdest dosyayı doğrudan ilgilendirir.