Sevim Akat Eşki Kararı — Evli Kadının Kendi Soyadını Kullanma Hakkı
AYM (B. No: 2013/2187, 19.12.2013), evli kadının yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanma talebinin TMK m.187 gerekçesiyle reddedilmesini hak ihlali saydı.
Başvurucu, evlendikten sonra yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanmak istemiş; talebi, "kadın evlenmekle kocasının soyadını alır" hükmünü içeren TMK m.187 gerekçe gösterilerek reddedilmişti.
Anayasa Mahkemesi, soyadının kişinin manevi varlığının ve kimliğinin parçası olduğunu vurgulayarak ihlal kararı verdi. Karar, Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası sözleşme hükümleri ile kanunların çatışması hâlinde sözleşme hükümlerinin esas alınması gerektiğinin bireysel başvurudaki simge uygulamasıdır.
Temel İlkeler
Soyadı, kişinin manevi varlığının ve kimliğinin korunması kapsamındadır.
Evli kadının yalnızca kendi soyadını kullanmasının engellenmesi hak ihlali oluşturur.
Temel haklara ilişkin uluslararası sözleşme ile kanun çatışırsa sözleşme hükmü esas alınır (AY m.90).
Neden Kült Karar?
Kadının soyadı mücadelesinin bireysel başvurudaki dönüm noktasıdır: sonraki yıllarda aynı yönde verilen kararların ve nihayet TMK m.187'nin 2023'te iptaliyle sonuçlanan sürecin ilk halkasıdır.