Aile hukuku AYM E.2025/156, K.2026/131
Nafaka rehberi: AYM’nin süresiz nafaka kararı
Yoksulluk nafakasında süre ibaresi iptal edildi. Kararın kapsamı, yürürlük tarihi, mevcut nafaka dosyaları ve nafaka türleri hakkında ayrıntılı açıklamalar.
Güncelleme: Resmî Gazete: 33386İmer Hukuk & Danışmanlık
İptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. Süre, Resmî Gazete’de yayımdan dokuz ay sonra doluyor. Karar sabit bir nafaka süresi belirlemiyor; mevcut ilamları ve birikmiş borçları kendiliğinden kaldırmıyor.
İçindekiler
1. AYM kararı neyi değiştirdi?
Anayasa Mahkemesi, Antalya 12. Aile Mahkemesinin itiraz başvurusunda, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun yoksulluk nafakasını düzenleyen 175. maddesinin birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya aykırı buldu. E.2025/156, K.2026/131 sayılı karar 4 Haziran 2026’da verildi; 30 Eylül 2026 tarihli, 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.
İptal edilen ibarenin bulunduğu hüküm
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.
TMK m.175/1. İkinci fıkra: “Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.”
Hükümden çıkan sonuç
İptal, nafaka talebinin süre boyutunu etkiliyor. Yoksulluk nafakası kurumu, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşme, daha ağır kusurlu olmama ve mali güç koşulları bu kararla iptal edilmedi.
Henüz kararda belirlenmeyenler
Genel azami süre, evlilik yılına göre bir tablo, tüm eski ilamları değiştiren bir geçiş kuralı veya yeni artış oranı yok. Bunlar kararın kapsamından kendiliğinden çıkarılamaz.
Karar bir kanun teklifi değildir; Anayasa Mahkemesinin norm denetimi sonucudur. İbare iptal edilmiş olsa da iptal hükmünün yürürlüğü ertelenmiştir. İptal oyçokluğuyla, dokuz aylık erteleme ise oybirliğiyle kararlaştırılmıştır.
Dayanak: AYM kararı, §3, §§33-35 ve hüküm bölümü.
2. Yürürlük takvimi: üç ayrı tarih
4 Haziran 2026
Karar verildi
AYM, süre ibaresinin iptaline karar verdi. Dokuz aylık erteleme bu tarihten hesaplanmaz.
30 Eylül 2026
Resmî Gazete’de yayımlandı
33386 sayılı yayım, iptal hükmü için öngörülen dokuz aylık dönemin başlangıcıdır.
30 Haziran 2027
İptal hükmü yürürlüğe girecek
Hükümdeki “yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra” ifadesinin takvim karşılığıdır.
AYM, iptal nedeniyle oluşacak hukuki boşluğun kamu yararını ihlal edebileceğini belirterek yasama organına düzenleme için süre tanıdı. Anayasa m.153 ve 6216 sayılı Kanun m.66/3, iptal hükmünün yürürlüğünün ayrıca belirlenmesine imkân verir.
İbare, öngörülen yürürlük tarihine kadar kanun metninde yürürlüktedir. Bunun devam eden her davaya aynı biçimde uygulanacağı sonucu ayrı bir hukuki meseledir. Dosyanın aşaması, Anayasa m.152-153 ve yeni düzenlemelerin geçiş hükümleri birlikte değerlendirilmelidir. Yeni bir kanunun kabul veya yayım tarihi de iptal hükmünün yürürlük tarihiyle karıştırılmamalıdır.
Dayanak: AYM kararı, §§34-35 ve hüküm bölümü.
3. Yoksulluk, tedbir, iştirak ve yardım nafakası
“Nafaka” tek bir hukuki kurumu ifade etmez. Kimin geçiminin sağlandığı, talebin hangi kanun maddesine dayandığı ve ödeme kararının niteliği belirleyicidir. Süre ibaresinin iptalini diğer nafaka türlerine doğrudan uygulamak doğru olmaz.
Yoksulluk nafakası
TMK m.175-176- Amaç
- Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek, kusuru diğer eşten daha ağır olmayan eşin geçimine katkı.
- Süre ve koşullar
- İptal hükmü yürürlüğe girene kadar “süresiz olarak” ibaresi kanunda yer alır. Süresizlik, koşullar değişse de mutlaka ömür boyu ödeme anlamına gelmez.
- Bu kararın etkisi
- Kararın doğrudan konusu budur; yalnızca m.175/1’deki süre ibaresi iptal edilmiştir.
Tedbir nafakası
TMK m.169; ayrı yaşamada m.197- Amaç
- Boşanma veya ayrılık davasında eşlerin geçimi ve çocukların bakımına ilişkin geçici koruma; haklı ayrı yaşamada da ayrı hükümlere dayanan destek.
- Süre ve koşullar
- Dava veya tedbirin koşullarıyla bağlantılıdır. Yoksulluk nafakasıyla aynı hukuki temele dayanmaz.
- Bu kararın etkisi
- Bu kararla iptal edilmemiştir. Tedbir kararının kapsamı ve süresi ayrıca değerlendirilir.
İştirak nafakası
TMK m.182/2, 328-331- Amaç
- Velayeti kullanmayan ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılması.
- Süre ve koşullar
- Bakım borcu kural olarak erginliğe kadar sürer. Çocuğun eğitimi devam ediyorsa m.328/2’deki koşullarla eğitim bitene kadar bakım yükümlülüğü devam edebilir.
- Bu kararın etkisi
- Kararın kapsamında değildir. Çocuğun erginlik sonrası talebinin dayanağı ve kimin tarafından ileri sürüleceği ayrıca incelenir.
Yardım nafakası
TMK m.364-365- Amaç
- Yardım edilmediğinde yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kanundaki koşullarla kardeşler için aile içi destek.
- Süre ve koşullar
- İhtiyaç ve yükümlülük koşullarına bağlıdır. Kardeşlerin yükümlülüğü refah içinde bulunmalarına bağlıdır.
- Bu kararın etkisi
- Bu kararla kaldırılmamıştır. Yoksulluk nafakasıyla ve çocuğun iştirak nafakasıyla karıştırılmamalıdır.
4. Yoksulluk nafakasının temel şartları
Yoksulluk nafakası her boşanmada kendiliğinden doğmaz. TMK m.175 ve kararın §§3, 10-11 bölümünde açıklanan koşulların birlikte değerlendirilmesi gerekir. Kanun, hakkı kadın veya erkek olmak üzerinden tanımlamaz; şartları taşıyan eş talepte bulunabilir.
1. Talep bulunması
Yoksulluk nafakası için eşin talepte bulunması gerekir. Boşanma davasında talebin nasıl ileri sürüldüğü, ayrı dava açılmışsa önceki hükmün ve varsa feragatin kapsamı önem taşır.
2. Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşme
Temel yaşam giderlerini karşılayabilecek gelir ve kaynakların bulunup bulunmadığı değerlendirilir. AYM §10’da yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım ve eğitim gibi zorunlu ihtiyaçlara ilişkin yargısal yaklaşımı aktarıyor.
3. Diğer eşten daha ağır kusurlu olmama
Talep eden eşin boşanmadaki kusuru diğer eşten daha ağır olmamalıdır. Eşit veya daha az kusurlu olma, diğer şartlar da varsa talebe engel değildir. Nafaka borçlusunun kusurlu olması ayrıca şart koşulmaz.
4. Borçlunun mali gücü
Nafaka, yükümlünün mali gücü oranında istenir. Tarafların gelirleri, malvarlığı, yaşam giderleri ve somut ihtiyaçları değerlendirilir; herkes için uygulanabilecek tek bir maaş yüzdesi yoktur.
Ücret, emekli aylığı veya bir taşınmaza sahip olmak tek başına her durumda nafaka hakkını ortadan kaldıran bir formül değildir. Gelirin sürekliliği, kullanılabilir kaynaklar ve ihtiyaçların karşılanma düzeyi araştırılır. Nafakanın amacı geçime katkıdır; boşanmadaki tazminat talepleri ayrı koşullara tabidir.
Dayanak: AYM kararı, §§3, 10-13.
5. AYM neden iptal etti, hangi ölçütleri gösterdi?
Mahkemenin temel sorunu, yoksulluk nafakasının varlığı değil, sürenin somut olayın koşulları gözetilmeden kategorik olarak sınırsız belirlenmesidir. §19’da, kanun lafzı ile yerleşik uygulama arasındaki fark ele alınıyor: uygulamada ibarenin emredici kabul edilmesi, hâkimin süre konusunda takdir kullanmasını engelleyen bir yorum olarak değerlendiriliyor.
§§24-32’de, ekonomik açıdan korunmaya ihtiyaç duyan eşin menfaati ile nafaka borçlusunun boşanma sonrası hayatı arasında makul denge kurulması gerektiği açıklanıyor. İptal, Anayasa’nın 2, 5 ve 17. maddelerine dayanıyor: hukuk devleti, devletin temel amaç ve görevleri ile maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi. Kararı yalnızca mülkiyet veya eşitlik hakkına dayalı bir iptal olarak tanımlamak gerekçeyi doğru yansıtmaz.
Evliliğin süresi
Evlilikte oluşan ekonomik bağımlılığın ve hayat düzeninin değerlendirilmesinde önemlidir; karar bir yıl veya evlilik süresine eşit ödeme formülü koymaz.
Yaş ve sağlık durumu
Alacaklının yeniden gelir elde etme imkânı, kronik hastalıkları ve çalışma kapasitesi somut durumla birlikte değerlendirilmelidir.
Eğitim ve mesleki olanaklar
Bir mesleğe sahip olmak ile fiilen sürdürülebilir gelir elde edebilmek ayrı olgulardır; çalışma hayatına katılma imkânı dikkate alınır.
Ekonomik ihtiyaçları karşılayabilme kapasitesi
Gelir, malvarlığı ve kişinin kendi imkânlarıyla geçimini sağlayıp sağlayamayacağı, ihtiyaçlarıyla birlikte ele alınmalıdır.
Her iki tarafın sosyal ve ekonomik durumu
Alacaklının korunma ihtiyacı ile borçlunun mali gücü ve boşanma sonrası hayatına etkisi arasında makul denge aranır.
Somut olaya uygun süre ve istisnalar
§31, hâkime somut koşullara göre süre belirleme yetkisi verilmesini ve süresiz desteği gerektiren hâller için açık kriterler oluşturulmasını gerekli görüyor.
§31: Bazı durumlarda yaşam boyu destek mümkün kalmalı
Gerekçe, durumun gerektirdiği ölçüde süre sınırlamasını mümkün görürken, belirli koşullarda sürenin uzatılarak yaşam boyunca nafakaya hükmedilebilmesine de imkân sağlanmasını gerekli görüyor. Hangi hâllerde süresiz nafaka gerektiğine ilişkin açık ve öngörülebilir kriterler isteniyor. Bu bölüm tamamlanmış bir süre tablosu veya doğrudan uygulanacak yeni yasa değildir.
Kararın §§6-9 bölümünde farklı ülkelerin modelleri karşılaştırılıyor. Bu örneklerdeki azami süreler Türkiye’de yürürlüğe girmiş kurallar olarak okunamaz. Yasama organının hangi süreleri ve istisnaları düzenleyeceği, kabul edilip yayımlanan metin üzerinden izlenmelidir.
Dayanak: AYM kararı, §§6-9, 19 ve 24-33.
6. Önceki karar, karşıoy ve farklı gerekçe
2012’de aynı ibare için ret kararı verilmişti
AYM’nin 17 Mayıs 2012 tarihli E.2011/136, K.2012/72 kararında ibare Anayasa’ya aykırı bulunmamıştı. Sosyal dayanışma ve sosyal hukuk devleti vurgulanmış; süresizliğin her durumda yaşam boyu ödeme anlamına gelmediği belirtilmişti. Yeni kararın §§28-29 bölümü, bu karardan sonra uygulamada hâkime süre takdiri tanımayan yaklaşımın sürmesini ele alıyor.
Üç üyenin karşıoyu: ihtiyaç temelli koruma
Engin Yıldırım, Selahaddin Menteş ve Kenan Yaşar iptale katılmadı. Ortak karşıoyda, uzun evliliklerde ev içi emek ve bakım nedeniyle kaybedilen eğitim ve kariyer fırsatları; boşanma sonrası ekonomik kırılganlık ve nafakanın ihtiyaç temelli koruma amacı öne çıkıyor. TMK m.176’daki artırma, azaltma ve sona erme araçlarının dengede önem taşıdığı, sorunun uygulama boyutu bulunduğu savunuluyor.
Farklı gerekçe: belirlilik ve yasamanın takdiri
Yıldız Seferinoğlu iptal sonucuna farklı gerekçeyle katıldı. Anayasa m.2’deki belirlilik ilkesini iptal için yeterli gördü; nafakanın süreli olmasının esas, süresiz olmasının istisna sayılması şeklinde model tarif edilmesini yasama organının takdir alanı yönünden eleştirdi.
Karşıoy ve farklı gerekçe, tartışmanın boyutlarını açıklar. Bağlayıcı iptal sonucu ve yürürlük tarihi kararın hüküm bölümündedir; ayrı görüşler hükmün yerine geçirilmemelidir.
Dayanak: AYM kararı, §§28-29, karşıoy ve farklı gerekçe.
Dayanak: AYM E.2011/136, K.2012/72.
7. Mevcut nafaka ve devam eden davalar nasıl etkilenir?
Dosyanın kesinleşmiş olması, henüz görülüyor olması veya icra aşamasında bulunması aynı hukuki durum değildir. Karar, bütün eski nafakaları tek işlemle süreye bağlayan bir geçiş hükmü içermiyor.
Kesinleşmiş nafaka kararınız varsa
AYM kararı, kesinleşmiş ilamı kendiliğinden kaldırmaz veya sonuna otomatik bir tarih eklemez. Anayasa m.153’teki geriye yürümezlik ilkesi gözetilir.
İncelenecekler: Hüküm fıkrası, kesinleşme tarihi, ödeme biçimi, otomatik artış kaydı ve TMK m.176 bakımından sonradan değişen koşullar birlikte incelenir.
Boşanma veya nafaka davanız sürüyorsa
Yargılama ve kanun yolu aşaması, AYM kararının etkisi bakımından önemlidir. Kanundaki ibarenin ertelenmiş yürürlüğü ile Anayasa m.152-153 birlikte değerlendirilir; tüm dosyalar için tek sonuç çıkarılamaz.
İncelenecekler: Davanın hangi aşamada olduğu, karar ve kesinleşme tarihleri, nafaka talebinin içeriği, yeni kanun ve olası geçiş hükümleri kontrol edilir.
Yeni bir nafaka talebi ileri sürecekseniz
Yoksulluk nafakası talep etme hakkı bu kararla ortadan kalkmaz. Talep, yoksulluk, kusur ve mali güç koşulları önemini korur; süre yönünden uygulanacak çerçeve ayrıca izlenir.
İncelenecekler: Boşanma dosyası, deliller, talep zamanı ve TMK m.178’deki zamanaşımı değerlendirilir. Yürürlük tarihini beklemek mevcut bir dava hakkının süresini korumaz.
Nafaka icra dosyanız varsa
Bu karar, icra takibini veya birikmiş borcu otomatik olarak silmez. Takibe dayanak karar ve varsa sonradan verilmiş değiştirme/kaldırma kararları esas alınır.
İncelenecekler: Hangi aylara ilişkin borç istendiği, yapılmış ödemeler, artış şartı, tebligatlar ve icra dosyasındaki süreli işlemler ayrı incelenir.
Anayasa m.153’teki geriye yürümezlik ilkesi, kesinleşmiş kararın kendiliğinden ortadan kalktığı varsayımını desteklemez. Devam eden uyuşmazlıklar bakımından m.152’deki Anayasa Mahkemesi kararına uyma kuralı ile ertelenmiş yürürlük birlikte ele alınmalıdır. Bu nedenle bütün derdest dosyalar için peşinen aynı sonuç söylenemez.
Kararın yayımlanması veya 30 Haziran 2027 tarihinin gelmesi, geçmişte ödenen nafakaların topluca geri alınmasına da tek başına dayanak oluşturmaz. Fazla ödeme, yanlış tahsilat veya başka bir iddia varsa kendi hukuki koşulları içinde değerlendirilir.
Dayanak: Anayasa m.152-153.
8. Nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması
Mevcut nafakanın koşullara göre değiştirilmesi yeni iptal kararıyla ortaya çıkan bir imkân değildir. TMK m.176, irat biçiminde yani belirli aralıklarla ödenen yoksulluk nafakası için çeşitli mekanizmalar içerir. Toptan ödeme ile aylık ödeme ayrımına dikkat edilmelidir.
Artırma veya azaltma: m.176/4
Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde iradın artırılması ya da azaltılması istenebilir. Gelir kaybı, yeni giderler veya alacaklının durumundaki değişiklik dosya özelinde değerlendirilir; her değişiklik aynı sonucu doğurmaz.
Gelecek yılların tutarı: m.176/5
Talep hâlinde hâkim, irat biçimindeki nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini belirleyebilir. Mevcut hükümde bir artış kaydı varsa hesap bu hükme göre yapılır; AYM kararı yeni bir endeks belirlemez.
Kendiliğinden sona erme: m.176/3
İrat biçimindeki yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar. Bu kural nafaka borçlusunun yeniden evlenmesiyle aynı değildir.
Mahkeme kararıyla kaldırma: m.176/3
Alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya kanunun ifadesiyle “haysiyetsiz hayat sürmesi” hâlinde kaldırma mahkeme kararı gerektirir. Sosyal medya paylaşımı veya tek bir duyumla koşulların oluştuğu kesin kabul edilemez.
Nafaka borçlusunun yeniden evlenmesi veya yeni bir çocuğunun olması tek başına borcu otomatik bitirmez. Mali güç ve hakkaniyet yönünden etkiler somut verilere göre incelenir. Sadece bir değiştirme davası açılması da yürürlükteki nafaka hükmünün durduğu varsayımıyla karıştırılmamalıdır.
Çocuk için nafakanın belirlenmesi ve koşullar değişince yeniden düzenlenmesi TMK m.330-331’e dayanır. Eşin yoksulluk nafakasına ilişkin bir değişiklik, çocuk için verilen hükmü otomatik değiştirmez.
Kararınızdaki yönteme göre nafaka artışını hesaplayınDayanak: TMK m.176 ve m.330-331.
9. Talep, zamanaşımı ve dosya hazırlığı
Boşanma davası içindeki yoksulluk nafakası talebi, boşanmadan sonra ilk kez ileri sürülen talep ve daha önce hükmedilmiş nafakanın değiştirilmesi birbirinden ayrılmalıdır. Protokoldeki ifadeler, feragat ve önceki hüküm yeni bir davanın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
TMK m.178: ilk talepte bir yıllık zamanaşımı
Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Bu süre hak düşürücü süre olarak adlandırılmamalıdır. İlk yoksulluk nafakası istemiyle mevcut iradın artırılması veya birikmiş taksitlerin tahsili aynı hukuki mesele değildir. AYM’nin yürürlük tarihini beklemek zamanaşımını kendiliğinden durdurmaz.
Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında TMK m.177, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesini de yetkili kılar. Bu hüküm, bütün nafaka türlerinin tüm yetki sorunlarını tek başına çözmez. Görev, yetki ve talebin türü birlikte kontrol edilmelidir.
İncelenmesi yararlı belgeler
- Boşanma ve nafaka kararları; özellikle hüküm fıkrası, tebliğ kayıtları ve kesinleşme şerhi.
- Anlaşmalı boşanma protokolü; ödeme, artış, süre ve varsa feragat ifadeleri.
- Gelir, çalışma ve sosyal güvenlik kayıtları; düzenli giderleri gösteren belgeler.
- Malvarlığı ve barınma durumuna ilişkin hukuka uygun edinilmiş belgeler.
- Sağlık, eğitim ve bakım ihtiyacını gösteren belgeler; çocuk için nafakada çocuğun giderleri.
- Ödeme dekontları, ay ve nafaka kalemine göre döküm, mevcut icra dosyası ve tebligatlar.
- Önceki karardan sonra gerçekleşen değişikliklerin tarihli ve belgeli açıklaması.
Belge toplarken kişisel verilerin ve özel hayatın korunması gözetilmelidir. Başkasının hesabına izinsiz girilmesi veya hukuka aykırı kayıt yapılması yerine resmî kayıtlar ve usule uygun delil yolları kullanılmalıdır.
Dayanak: TMK m.175-178.
10. Ödemeler ve icra dosyası bakımından dikkat edilecekler
AYM’nin iptal kararı, mevcut icra dosyasındaki borcu silen bir ödeme veya kaldırma kararı değildir. İcra bakımından takip dayanağı, hangi dönemlerin istendiği, gerçekleşmiş ödemeler ve varsa sonradan verilmiş mahkeme kararları incelenmelidir. Ödeme veya takip konusunda sırf bir haber başlığına dayanılarak işlem yapılması dosyanın gerçek durumunu gözden kaçırabilir.
Ödeme kayıtlarını nafaka türüne ve aya göre tutun
Dekontlarda ödemenin hangi aya ve nafaka kalemine ilişkin olduğunu açıkça göstermek yararlıdır. Eş için ve çocuk için farklı tutarlar varsa bunları ayrı takip edin. Artış kaydının yenileme ayını ve hesaplama yöntemini hükümden kontrol edin; ekonomik koşullardaki değişiklik otomatik olarak hüküm dışı bir oran uygulama yetkisi vermez.
Birikmiş nafaka, otomatik artış, faiz veya ödeme itirazı ayrı hesap ve usul sorunları doğurabilir. Bu rehber, bütün takipler için tek bir zamanaşımı veya itiraz süresi belirlemez. Tebligatın türü ve takip yolu incelenmeli; süreli işlemler yeni düzenleme beklenerek ertelenmemelidir.
Dayanak: Anayasa m.153, iptal kararlarının geriye yürümezliği.
11. Dört örnek durum
Aşağıdaki örnekler kararın kapsamını açıklamak içindir. Belirli bir davanın sonucunu veya süresini öngörmez.
2019’dan beri yoksulluk nafakası ödeniyor
30 Eylül 2026’da kararın yayımlanması, 2019’da kesinleşmiş nafaka hükmüne kendiliğinden bitiş tarihi eklemez. Dosyada miktarı veya koşulları değiştiren başka bir karar yoksa, yalnızca bu iptale dayanılarak ödeme yükümlülüğünün sona erdiği kabul edilemez. Sonradan değişen mali durumun m.176 kapsamında değerlendirilmesi ayrı konudur.
İki yıllık evlilikten sonra boşanma davası sürüyor
AYM kararı, iki yıllık evlilik için iki yıllık nafaka tablosu getirmiyor. Evliliğin süresi gerekçedeki ölçütlerden biridir; yaş, sağlık ve geçimi sağlama kapasitesiyle birlikte değerlendirilmesi öngörülüyor. Davanın ve kanun yolunun aşaması ile yürürlükteki düzenleme ayrıca incelenmelidir.
Eş için ve çocuk için ayrı ayrı nafaka var
Hükümdeki yoksulluk nafakası ile iştirak nafakası iki ayrı kalemdir. Süre ibaresinin iptali çocuk için ödenen iştirak nafakasını kapsamaz. Ödeme kayıtlarının iki kalem açısından açık tutulması, borcun hangi kısmının ödendiğini değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Nafaka alacaklısı çalışmaya başladı
İşe girildiğinin öğrenilmesi, ödeme kesmek için tek başına yeterli değildir. Gelirin düzenliliği ve ihtiyaçları karşılamaya yeterli olup olmadığı araştırılır. Yoksulluğun ortadan kalkması nedeniyle irat biçimindeki nafakanın kaldırılması m.176/3 kapsamında mahkeme kararıyla olur.
12. Sıkça sorulan sorular
Süresiz nafaka kaldırıldı mı?
AYM, TMK m.175/1’deki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. İptal hükmü 30 Eylül 2026’daki yayımından dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. Yoksulluk nafakası kurumu kaldırılmadı; bu karar bütün nafakaları sona erdirmez.
AYM’nin nafaka kararı ne zaman yürürlüğe girecek?
4 Haziran 2026 tarihli E.2025/156, K.2026/131 kararının iptal hükmü, 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girecek. Bu sürenin takvim karşılığı 30 Haziran 2027’dir.
Nafaka artık en fazla beş yıl mı ödenecek?
Kararda beş yıl, evlilik süresinin yarısı veya başka bir genel üst sınır yoktur. Karşılaştırmalı hukuk bölümündeki yabancı ülke örnekleri Türkiye için getirilen yeni süreler değildir. Yeni çerçeve yasama düzenlemesi ve yargısal uygulamayla şekillenecektir.
Karar çıktı diye nafaka ödemeyi bırakabilir miyim?
AYM kararı mevcut nafaka ilamını kendiliğinden kaldırmaz. Kararın yayımlanması tek başına ödemeyi kesme nedeni değildir. Mevcut hüküm, varsa sonradan verilen kararlar ve kanundaki sona erme koşulları incelenmeden ödeme kesilmesi icra uyuşmazlığına neden olabilir.
Kesinleşmiş süresiz nafaka kararları otomatik olarak süreli olur mu?
Hayır. İptal kararında geçmişte kesinleşmiş bütün ilamlara otomatik süre ekleyen bir hüküm bulunmaz. Anayasa m.153’teki geriye yürümezlik ilkesi, TMK m.176 koşulları ve ileride çıkarılabilecek geçiş hükümleri dosya özelinde değerlendirilmelidir.
Devam eden boşanma davası nasıl etkilenir?
Dava ve kanun yolu aşaması ile hüküm ve kesinleşme tarihleri önemlidir. Anayasa m.152-153, ertelenmiş yürürlük ve olası yeni geçiş hükümleri birlikte incelenir. AYM kararı her derdest dosya için aynı otomatik sonucu açıklayan bir geçiş kuralı içermez.
Çocuğa ödenen iştirak nafakası da kaldırıldı mı?
Hayır. İptal yalnızca yoksulluk nafakasını düzenleyen TMK m.175/1’deki süre ibaresine ilişkindir. Çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma borcunu düzenleyen TMK m.182 ve 328-331 bu kararla iptal edilmemiştir.
Tedbir nafakası bu karar nedeniyle sona erer mi?
Karar, TMK m.169 veya ayrı yaşamaya ilişkin m.197’yi iptal etmez. Tedbir nafakası, kendi hukuki dayanağına ve mahkemenin tedbir kararına göre değerlendirilir; yoksulluk nafakasının süre ibaresinin iptalinden otomatik sona erme sonucu çıkarılmaz.
Erkek eş de yoksulluk nafakası isteyebilir mi?
TMK m.175 cinsiyete göre ayrım yapmaz. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek, kusuru diğer eşten daha ağır olmayan taraf, diğer eşin mali gücü oranında nafaka talep edebilir. Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şart değildir.
Nafaka alan kişi çalışmaya başlayınca nafaka otomatik kalkar mı?
Çalışmaya başlama ile yoksulluğun ortadan kalkması aynı şey değildir. Gelirin sürekliliği, miktarı, malvarlığı ve ihtiyaçlar birlikte değerlendirilir. TMK m.176/3 kapsamında yoksulluğun ortadan kalkması nedeniyle irat biçimindeki nafakanın kaldırılması mahkeme kararı gerektirir.
Nafaka borçlusu yeniden evlenirse ödeme biter mi?
Borçlunun yeniden evlenmesi, TMK m.176/3’te kendiliğinden sona erme nedeni olarak sayılmaz. Mali durumun değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği koşullar m.176/4 kapsamında miktarın yeniden değerlendirilmesini gündeme getirebilir; otomatik sonuç doğurmaz.
Nafaka alan kişi yeniden evlenirse ne olur?
TMK m.176/3’e göre irat biçimindeki yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar. Evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması ve haysiyetsiz hayat sürme hâllerinde ise mahkeme kararı gerekir.
Yeni karar nafaka artış oranını değiştirdi mi?
Hayır. İptal, nafakanın süresine ilişkin ibareyle sınırlıdır; ÜFE, TÜFE veya sabit yüzde şeklinde yeni bir artış oranı belirlemez. Mevcut karardaki artış hükmü ve nafaka türüne göre TMK m.176 veya m.330-331 kapsamında değişiklik talepleri ayrıca değerlendirilir.
Boşandıktan sonra ilk kez yoksulluk nafakası istenebilir mi?
Boşanmanın ardından ayrı talep gündeme gelebilir; TMK m.178, boşanma sebebiyle doğan dava hakları için boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıllık zamanaşımı öngörür. Önceki feragat, protokol ve hükmün kapsamı incelenmelidir. Bu süre, mevcut nafakanın artırılmasıyla veya birikmiş taksitlerin zamanaşımıyla aynı konu değildir.
Bazı durumlarda yaşam boyu nafaka mümkün kalacak mı?
AYM’nin §31’deki gerekçesi, bazı koşullarda süre uzatılarak yaşam boyunca nafakaya imkân sağlanmasını da adil denge için gerekli görüyor. Karar bu koşulların açık ve öngörülebilir biçimde düzenlenmesini istiyor; kendisi bütün istisnaları veya bunların sürelerini belirlemiyor.
Geçmişte ödenmiş nafakaları bu karara dayanarak geri isteyebilir miyim?
Karar, geçmişte geçerli bir hükme göre ödenmiş nafakaların topluca iadesini öngörmez. Anayasa m.153’e göre iptal kararları geriye yürümez. Hatalı veya fazla ödeme gibi ayrı bir iddia varsa bunun hukuki dayanağı ve somut koşulları ayrıca değerlendirilir.
13. Resmî kaynaklar ve güncellik
Karar incelemesinin ana dayanağı, 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’nin karar PDF’sidir. Nafaka türleri ve mevcut kurallar için ilgili kanun maddeleri ayrıca gösterilmiştir. Hukuki yorumlar, gerekçedeki değerlendirmeler ile hükümde verilen iptal sonucundan ayrı okunmalıdır.
- Resmî Gazete: AYM E.2025/156, K.2026/131 kararının tam metni
30.09.2026, sayı 33386; karar tarihi 04.06.2026. Gerekçe, hüküm, karşıoy ve farklı gerekçe birlikte okunmalıdır.
- Anayasa Mahkemesi karar bilgi bankası: K.2026/131
İptalin kapsamı ve gerekçesi; özellikle §§19, 28-33 ve yürürlük için §§34-35 ile hüküm bölümü.
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu
m.169, 175-178, 182, 197, 328-331 ve 364-365: nafaka türleri, koşullar, miktar ve değişiklikler.
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
m.152-153: somut norm denetimi, iptal hükmünün yürürlüğü, geriye yürümezlik ve bağlayıcılık.
- AYM’nin önceki kararı: E.2011/136, K.2012/72
17.05.2012 tarihli ret kararı. Yeni kararın §§28-29 bölümünde önceki yaklaşım ve sonraki yargısal uygulama ele alınıyor.
İzlenecek gelişmeler
30 Haziran 2027 öncesinde ve sonrasında TMK m.175-176’ya ilişkin yeni düzenlemeler, varsa geçiş maddeleri ve bunların yürürlük tarihleri kontrol edilmelidir. Özellikle derdest davalar, kesinleşmiş ilamların değiştirilmesi ve süre ölçütleri bakımından yeni yargısal uygulama önem taşır. Bu rehberin güncellik tarihi 30 Eylül 2026 olarak kaydedilmiştir.