Erken Seçim İçin TBMM'de Gereken Çoğunluk: 360 Oy
Anayasa'da “erken seçim” diye bir terim yoktur; karşılığı seçimlerin yenilenmesidir. TBMM bu karara üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla, yani en az 360 oyla ulaşabilir; Cumhurbaşkanı ise Meclis çoğunluğu aranmaksızın aynı kararı verebilir. Her iki yolda da milletvekili ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yapılır.
Sandalye verileri tarihinde TBMM resmî sandalye dağılımıyla, dayanak metinleri tarihinde mevzuat.gov.tr ile karşılaştırılmıştır.
Meclis Aritmetiği
Bir oy toplamının 360 eşiğine göre durumunu görmek için parti seçin. Hesap, güncel sandalye dağılımındaki görevdeki 592 üye üzerinden yapılır; kimin nasıl oy kullanacağına dair bir öngörü değildir.
Seçilen partilerin toplamı 0 üye. 360 oyluk eşiğe 360 oy eksik.
Kararı engellemek için oturumu Başkan yönetirken 232, bir Başkanvekili yönetirken 231 üyenin kabul oyu vermemesi yeter. Eşik üye tamsayısına göre arandığından ret, çekimser oy ve oylamaya katılmama aynı sonucu doğurur; 8 boş sandalye de kabul oyu sayılmaz.
Kararı Kim Verirse Ne Olur?
Seçimlerin yenilenmesinin iki yolu vardır. Yolu ve varsayımları seçin; Anayasa'nın öngördüğü sonuçları dayanaklarıyla görün.
Araç, belirli bir Cumhurbaşkanının kaçıncı döneminde olduğunu tespit etmez; seçilme durumu sizin varsayımınızdır. Makamın boşalması üzerine kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı için bu süre dönemden sayılmaz (Anayasa m.106/2 (beşinci cümle)). Dönem sayımının tartışmalı olduğu hâller için aşağıdaki “Dönem sayımı” notuna bakın.
- TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla (en az 360 oy) karar verir.Anayasa m.116/1
- TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.Anayasa m.116/1
- Karar 48 saat içinde Resmî Gazete’de yayımlanır; oy verme günü, karardan sonraki altmışıncı günü takip eden ilk pazardır.6271 sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu m.3/4
- Cumhurbaşkanının seçilme durumu seçilmediği için yeniden adaylığa ilişkin seçilme sınırı değerlendirilmedi.Anayasa m.101/2, Anayasa m.116/3
- Mevcut Meclis ve Cumhurbaşkanı, yenileri göreve başlayıncaya kadar görevlerini sürdürür.Anayasa m.116/4
- Yenilenen seçimle göreve gelen Meclis ve Cumhurbaşkanının görev süresi de beş yıldır.Anayasa m.116/5
Tarih girerseniz kanundaki oy verme gününü gösteririz.
Meclis Kararı ile Cumhurbaşkanı Kararı Karşılaştırması
| Konu | TBMM kararı | Cumhurbaşkanı kararı | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Gereken Meclis oyu | En az 360 (600 × 3/5) | Aranmaz | Anayasa m.116/1, Anayasa m.116/2 |
| Yenilenen seçimler | TBMM + Cumhurbaşkanlığı | TBMM + Cumhurbaşkanlığı | Anayasa m.116/1, Anayasa m.116/2 |
| Oy verme günü | Karardan sonraki 60. günü izleyen ilk pazar | Karardan sonraki 60. günü izleyen ilk pazar | 6271 sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu m.3/4 |
| İkinci dönemdeki Cumhurbaşkanının adaylığı | Bir defa daha aday olabilir | İki defa seçilme sınırı uygulanır | Anayasa m.116/3, Anayasa m.101/2 |
| m.105 soruşturması açılmışsa | Etkilenmez | Seçim kararı alınamaz | Anayasa m.105/4 |
| Mevcut organların görevi | Yeniler göreve başlayana kadar sürer | Yeniler göreve başlayana kadar sürer | Anayasa m.116/4 |
Erken Seçim Ne Zaman Yapılır?
Yenileme kararı 48 saat içinde Resmî Gazete'de yayımlanır. Oy verme günü, kararın verildiği günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk pazardır; altmışıncı gün pazara denk gelirse bir sonraki pazar (6271 sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu m.3/4). Seçim takvimini YSK resen belirler (6271 sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu m.3/7). Yukarıdaki araca karar tarihini girerek bu günü hesaplayabilirsiniz.
Yenileme kararı yoksa seçimler beş yılda bir aynı günde yapılır (Anayasa m.77/1); oy verme günü, bir önceki seçimden itibaren beş yılın dolmasından önceki son pazardır (2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu m.6/2).
Dönem Sayımı
m.116/3 istisnası Cumhurbaşkanının “ikinci döneminde” uygulanır. Somut bir Cumhurbaşkanının kaçıncı döneminde sayılacağı her zaman kendiliğinden belli değildir. Kalan süreyi tamamlama hâli Anayasa'da açıkça düzenlenmiştir (Anayasa m.106/2 (beşinci cümle)). 2017 Anayasa değişikliğinden önce yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin sayıma girip girmeyeceği ise 2023 seçimi öncesinde Yüksek Seçim Kuruluna yapılan itirazlarla tartışma konusu olmuş; YSK itirazları reddetmiş, karar farklı görüşlerle değerlendirilmiştir.
Bu sayfa söz konusu tartışmada taraf tutmaz ve görevdeki Cumhurbaşkanının seçilme durumunu belirlemez. Araçtaki seçilme durumu yalnızca kullanıcının varsayımıdır; varsayım belirtilmezse seçilme sınırı değerlendirilmez.
Dayanak Metinler
Aşağıdaki hükümler mevzuat.gov.tr'deki yürürlükteki metinden 30 Ekim 2026 tarihinde birebir aktarılmıştır. Bağlantılar ilgili kanunun tam metnini yeni sekmede açar.
- Anayasa m.116/1 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu halde Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
- Anayasa m.116/2 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar vermesi halinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
- Anayasa m.116/3 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir.
- Anayasa m.116/4 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Seçimlerinin birlikte yenilenmesine karar verilen Meclisin ve Cumhurbaşkanının yetki ve görevleri, yeni Meclisin ve Cumhurbaşkanının göreve başlamasına kadar devam eder.
- Anayasa m.116/5 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Bu şekilde seçilen Meclis ve Cumhurbaşkanının görev süreleri de beş yıldır.
- Anayasa m.75 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Türkiye Büyük Millet Meclisi genel oyla seçilen altıyüz milletvekilinden oluşur.
- Anayasa m.94/son (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine; görevlerinin gereği olan haller dışında, Meclis tartışmalarına katılamazlar; Başkan ve oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamazlar.
- Anayasa m.96/1 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasada başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
- Anayasa m.101/1 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir.
- Anayasa m.101/2 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
- Anayasa m.101/3 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Cumhurbaşkanlığına, siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüzbin seçmen aday gösterebilir.
- Anayasa m.105/4 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçim kararı alamaz.
- Anayasa m.106/2 (beşinci cümle) (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı açısından bu süre dönemden sayılmaz.
- Anayasa m.77/1 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır.
- 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu m.6/2 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Bir önceki seçimin yapıldığı tarihten itibaren beş yılın dolmasından önceki son Pazar günü oy verilir. Oy verme gününden geriye doğru hesaplanacak altmış günlük sürenin ilk günü seçimin başlangıç tarihidir.
- 6271 sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu m.3/4 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi hâlinde bu karar kırksekiz saat içinde Resmî Gazete’de yayımlanarak ilân olunur. Bu kararın verildiği günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü Cumhurbaşkanı ile Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi birlikte yapılır.
- 6271 sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu m.3/7 (mevzuat.gov.tr, yeni sekmede açılır)
Yukarıdaki fıkralarda öngörülen süreler içinde seçimin tamamlanması amacıyla, Yüksek Seçim Kurulu tarafından, seçim takvimi resen belirlenir ve ilân edilir.
Sık Sorulan Sorular
TBMM erken seçim kararı için kaç milletvekili gerekir?
TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir (Anayasa m.116/1). Üye tamsayısı 600 olduğundan (Anayasa m.75) en az 360 milletvekilinin kabul oyu gerekir.
Boş sandalyeler erken seçim için gereken sayıyı düşürür mü?
Hayır. Eşik görevdeki milletvekili sayısına değil üye tamsayısına göre hesaplanır; boş sandalyeler kabul oyu sayılmaz. Meclis Başkanı ve oturumu yöneten Başkanvekili de oy kullanamaz (Anayasa m.94/son). 30 Ekim 2026 itibarıyla görevdeki 592 üyeden, oturumu kimin yönettiğine göre 231–232 üyenin kabul oyu vermemesi kararı engellemeye yeter.
Çekimser oy veya oylamaya katılmamak erken seçim kararını nasıl etkiler?
Eşik katılanların değil üye tamsayısının beşte üçü olarak arandığından ret oyu, çekimser oy ve oylamaya hiç katılmamak aynı sonucu doğurur: hiçbiri 360 kabul oyuna katkı sağlamaz. TBMM olağan kararlarını katılanların salt çoğunluğuyla alır (Anayasa m.96/1); seçimlerin yenilenmesi ise Anayasa’da ayrıca öngörülen bu özel çoğunluğa bağlıdır.
Erken seçim kararından sonra seçim hangi gün yapılır?
Yenileme kararı 48 saat içinde Resmî Gazete’de yayımlanır. Kararın verildiği günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk pazar günü Cumhurbaşkanı seçimi ile TBMM genel seçimi birlikte yapılır (6271 sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu m.3/4). Seçim takvimini Yüksek Seçim Kurulu resen belirler (6271 sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu m.3/7).
Cumhurbaşkanı Meclis kararı olmadan erken seçime gidebilir mi?
Evet. Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine TBMM’de herhangi bir çoğunluk aranmaksızın karar verebilir; bu hâlde de TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır (Anayasa m.116/2). Ancak hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz (Anayasa m.105/4); bu sınır Meclisin kararını etkilemez.
İkinci dönemindeki Cumhurbaşkanı erken seçimde yeniden aday olabilir mi?
Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir (Anayasa m.101/2). Cumhurbaşkanının ikinci döneminde seçimlerin yenilenmesine Meclis karar verirse Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir (Anayasa m.116/3); kararı Cumhurbaşkanı verirse bu istisna uygulanmaz. Ayrıca makamın boşalması üzerine kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı için bu süre dönemden sayılmaz (Anayasa m.106/2 (beşinci cümle)). Seçilme sınırı dışındaki yaş, öğrenim ve aday gösterilme şartları da ayrıca aranır (Anayasa m.101/1, Anayasa m.101/3).
Erken seçime karar verilince Meclis ve Cumhurbaşkanı görevden ayrılır mı?
Hayır. Seçimlerinin birlikte yenilenmesine karar verilen Meclisin ve Cumhurbaşkanının yetki ve görevleri, yeni Meclisin ve Cumhurbaşkanının göreve başlamasına kadar devam eder (Anayasa m.116/4). Bu şekilde seçilenlerin görev süresi de beş yıldır (Anayasa m.116/5).
Bu sayfa Anayasa ve seçim mevzuatındaki kuralları ve Meclis aritmetiğini göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Hangi milletvekilinin nasıl oy kullanacağına, bir seçim kararının alınıp alınmayacağına ya da belirli bir kişinin aday olup olamayacağına ilişkin öngörü veya görüş içermez. Siyasi grup sınıflandırması tanımlayıcıdır, resmî değildir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve TBB Reklam Yasağı Yönetmeliği uyarınca reklam veya siyasi yönlendirme niteliği taşımaz.