ABD yaptırımları, yıllara göre
2009'dan bu yana ABD Hazinesi'nin (OFAC) yıllık yeni yaptırım listelemeleri yaklaşık on katına çıktı. Kırım'ın ilhakı, İran'a azami baskı ve Rusya–Ukrayna savaşı bu tırmanışın dönüm noktaları oldu.
- 2009'da 320 olan yıllık yeni listeleme, 2024'te 3.135 ile zirve yaptı.
- En büyük tek yıllık sıçrama 2022 Rusya–Ukrayna savaşıyla geldi: 765 → 2.275.
- Çıkarma verisi bulunan 2009–2023 döneminde çıkarmalar yalnızca 2016 ve 2021’de yeni listelemeleri aştı.
Yeni listelemeler patladı
Her yıl SDN listesine eklenen yeni yaptırım kararı. Arka plandaki bantlar yönetim dönemlerini, kesikli çizgiler ise dönüm noktalarını gösterir.
Veri noktasının üzerine gelin (veya sekme tuşuyla gezinin) · y ekseni: yıllık yeni listeleme sayısı
Her dönemde yeni bir ölçek
Yıllık ortalama yeni listeleme, Obama'dan Biden'a dört katına yaklaştı.
Eklenenler, çıkarılanlardan çok daha hızlı arttı
Listeden çıkarmalar 2009–2023 döneminde yalnızca 2016 ve 2021'de yeni listelemeleri aştı. CNAS 2024 ve 2025 için yıllık çıkarma toplamı yayımlamadığından bu iki yılda yalnızca yeni listelemeler gösterilir. Net değişime geçerek baskının yönünü görün.
Bir yıl seçin
Rusya–Ukrayna savaşı; SDN eklemelerinin %75'i Rusya kaynaklı. Entity List eklemesi 531'e fırladı.
Cezalar listelemelerden bağımsız seyrediyor
OFAC'ın yıllık medeni para cezaları, tek bir büyük banka uzlaşmasıyla yön değiştiriyor. 2012 (banka uzlaşmaları), 2014 (BNP Paribas), 2019 (SCB) ve 2023 (Binance) milyar dolar sınırını aştı.
Vurgulu sütunlar 500 milyon doları aşan yılları gösterir · kaynak: OFAC Enforcement Information
SDN kişileri, bulundukları ülkeye göre
Rusya üç yılda da listenin tepesinde. Türkiye'de bulunan kişilerin sayısı 2023'te 50 iken 2024'te 109'a çıktı; 2025'te 33'e geriledi ve ilk altının dışında kaldı.
Yıllık tam veri (2009–2025)
Her satır; yeni SDN listelemeleri, listeden çıkarmalar, BIS Entity List eklemeleri ve OFAC ceza tutarını gösterir. “—” işareti o yıl için kaynakta yayımlanmış veri bulunmadığını belirtir (Entity List: 2009–2016; çıkarma ve net: 2024–2025).
| Yıl | Yönetim | Yeni listeleme | Çıkarma | Net | BIS (Entity) | OFAC ceza tutarı | Öne çıkan uzlaşma |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2009 | Obama · 1. dönem | 320 | 124 | +196 | — | $772 mn | Lloyds TSB, Credit Suisse |
| 2010 | Obama · 1. dönem | 619 | 125 | +494 | — | $201 mn | Barclays |
| 2011 | Obama · 1. dönem | 485 | 140 | +345 | — | $92 mn | JPMorgan Chase |
| 2012 | Obama · 1. dönem | 590 | 287 | +303 | — | $1,14 mlr | ING, HSBC, Standard Chartered |
| 2013 | Obama · 2. dönem | 525 | 199 | +326 | — | $137 mn | Weatherford, RBS |
| 2014 | Obama · 2. dönem | 612 | 447 | +165 | — | $1,21 mlr | BNP Paribas, Clearstream |
| 2015 | Obama · 2. dönem | 549 | 353 | +196 | — | $600 mn | Crédit Agricole, Commerzbank |
| 2016 | Obama · 2. dönem | 664 | 1.027 | −363 | — | $22 mn | National Oilwell Varco, Alcon |
| 2017 | Trump · 1. dönem | 880 | 357 | +523 | 39 | $120 mn | ZTE |
| 2018 | Trump · 1. dönem | 1.457 | 41 | +1.416 | 109 | $72 mn | Société Générale |
| 2019 | Trump · 1. dönem | 785 | 101 | +684 | 192 | $1,29 mlr | Standard Chartered, UniCredit |
| 2020 | Trump · 1. dönem | 777 | 212 | +565 | 294 | $24 mn | SITA, Generali, Berkshire |
| 2021 | Biden | 765 | 787 | −22 | 164 | $21 mn | UBAF, Bank of China UK, SAP |
| 2022 | Biden | 2.275 | 218 | +2.057 | 531 | $43 mn | Bittrex, Toll Holdings, Danfoss |
| 2023 | Biden | 2.502 | 422 | +2.080 | 468 | $1,54 mlr | Binance, BAT, Wells Fargo |
| 2024 | Biden | 3.135 | — | — | 523 | $49 mn | SCG Plastics, Aiotec, State Street |
| 2025 | Trump · 2. dönem | 1.764 | — | — | 183 | $266 mn | GVA Capital, Interactive Brokers |
Sık sorulan sorular
ABD OFAC yaptırım listelemeleri son yıllarda nasıl değişti?
2009'da 320 olan yıllık yeni SDN listelemeleri 2024'te 3.135'e ulaşarak yaklaşık 10 kat arttı. 2009–2025 toplamında 18.704 yeni listeleme gerçekleşti. En büyük tek yıllık sıçrama 2022'de Rusya–Ukrayna savaşıyla yaşandı: 765'ten 2.275'e.
ABD yaptırım listesinde (SDN) Türkiye'den kaç kişi var?
Türkiye'de bulunan ya da Türkiye'ye bağlı kişi sayısı 2023'te 50 iken 2024'te 109'a yükseldi — tek yılda yaklaşık iki katlık artış. 2024'te Türkiye, SDN yoğunluğunda dünya genelinde 5. sıradaydı (Rusya 1.706, Çin 276, İran 130, BAE 119). 2025'te bu sayı 33'e geriledi.
Türk şirketleri ABD yaptırımları kapsamına nasıl giriyor?
Türk şirketleri; yaptırım uygulanan ülkelerle (Rusya, İran, Venezuela) ticaret yapmaları, SDN listesindeki kişi/kuruluşlarla iş ilişkisi kurmaları veya ihracat kontrol ihlalleri nedeniyle SDN ya da BIS Entity List'e alınabilir. "İkincil yaptırım" riski, Türk finans kuruluşlarının uyum programlarını güçlendirmesini zorunlu kılmaktadır.
Avukat müvekkilinin yaptırım durumunu nasıl kontrol etmelidir?
Avukatlar müvekkillerini ve karşı tarafları OFAC'ın resmi SDN listesi üzerinden sorgulayabilir. BIS Entity List ve Kısıtlı Kişiler listelerinin de ayrıca kontrol edilmesi gerekir. Uluslararası işlemlerde müvekkil kabul (KYC/AML) sürecinde yaptırım taraması etik ve yasal bir zorunluluktur.
OFAC SDN listesinden çıkarma ne zaman gerçekleşir?
Çıkarma (delisting); diplomatik anlaşmalar, yaptırıma konu faaliyetin sona ermesi veya kişinin/kuruluşun yaptırım koşullarını karşıladığını ispat etmesi durumunda gerçekleşir. Başvuru yoluyla itiraz hakkı da mevcuttur. Çıkarma verisi bulunan 2009–2023 döneminde yeni listelemeler toplamı yalnızca 2016 (İran nükleer anlaşması) ve 2021'de çıkarmaların altında kaldı.
OFAC hangi yıl en yüksek para cezası uyguladı?
2023 yılında OFAC ceza tutarı ~1,54 milyar dolara ulaştı (Binance ağırlıklı). Diğer milyar doları aşan yıllar: 2012 (~1,1 mlr $: ING, HSBC, SCB), 2014 (~1,2 mlr $: BNP Paribas), 2019 (~1,3 mlr $: SCB, UniCredit). 2009–2025 toplam ceza yaklaşık 7,6 milyar dolardır.