Tüm araçlar
Rehberler

Resmî Gazete · Sayı 33436

Belediye Başkanı ve Başkan Vekili Seçimi

Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği’ne eklenen 19/A maddesi ve EK-1 oy pusulası 20 Kasım 2026’da yürürlüğe girdi. Yeni madde, başkanlık veya başkan vekilliği boşaldığında mecliste adaylığın nasıl bildirileceğini, gizli oyun nasıl kullanılacağını ve oyların nasıl sayılıp saklanacağını düzenliyor.

Temsili görsel

Başkan mı, başkan vekili mi?

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 45. maddesine göre meclisin kimi seçeceğini, mevcut başkanın görev durumundaki değişiklik belirler. Belediye başkanı ve başkan vekili meclis üyeleri arasından gizli oyla seçilir.

Belediye başkanı
Başkanlık boşaldığında veya başkana seçim dönemini aşan kamu hizmetinden yasaklanma cezası verildiğinde seçilir. Ölüm ve istifa, 44. maddede başkanlığın kendiliğinden sona erdiği hâller olarak düzenlenir.
Belediye başkan vekili
Başkan görevden uzaklaştırıldığında, tutuklandığında veya seçim dönemini aşmayan bir kamu hizmetinden yasaklanma cezası aldığında seçilir.

45. maddenin ikinci fıkrasındaki görevlendirme

Terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları nedeniyle belediye başkanı, başkan vekili veya meclis üyesi hakkında görevden uzaklaştırma, tutuklama, kamu hizmetinden yasaklanma ya da sıfatın veya üyeliğin sona ermesi söz konusu olduğunda, 46. maddede belirtilen makamlar görevlendirme yapar. Bu fıkra kapsamında görevden uzaklaştırılan veya tutuklanan bir meclis üyesinin istifasında da aynı usul uygulanır.

Meclis ne zaman toplanır?

Belediye başkanlığı boşaldığında vali, 45. madde uyarınca meclisin on gün içinde toplanmasını sağlar. Toplantıya meclisin birinci başkan vekili, onun yokluğunda ikinci başkan vekili, o da yoksa en yaşlı üye başkanlık eder. 19/A uyarınca aday olan üyeler seçim oturumunu yönetemez ve divanda görev alamaz.

Kanun, başkan veya başkan vekili seçiminin en geç on beş gün içinde tamamlanmasını öngörür. Süre aşılırsa meclisin feshine ilişkin hükümler uygulanır. Kanun’un 30. maddesine göre feshe, İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay karar verir.

Adaylık, divan ve gözlemciler

  • Aday olmak isteyen meclis üyeleri ile aday göstermek isteyen siyasi parti grupları, başvurularını oylama toplantısının ilk birleşiminin ilk oturumunda divana bildirir. Adaylık başvuruları ilk oturumun sonunda kapanır. Adaylar her oylama oturumundan önce çekilebilir.
  • Adaylar oylamadan önce meclise duyurulur ve tutanağa geçirilir. Aday olan üyeler oy kullanabilir.
  • Talep eden her siyasi parti grubu ile bağımsız üyeler adına birer gözlemci görev alır. Gözlemciler temsil ettikleri grubun veya üyelerin seçimle ilgili itiraz, öneri ve tekliflerini divana iletir. Divan karar vermeden önce gözlemcilerin görüşlerini dinler ve tutanağa geçirir.

Gizli oylama ve tur çoğunlukları

Divan, adayların ad ve soyadlarının alfabetik sırayla yer aldığı EK-1’e uygun birleşik oy pusulalarını yeterli sayıda bastırır ve seçim oturumundan önce arka yüzlerini mühürler. Üye, kapalı kabinde adayın alanına tercih mührünü basar, tanıtıcı işaret koymadan pusulayı zarfa yerleştirir ve zarfı şeffaf sandığa atar. Divan en az iki kapalı kabin hazırlatır ve sandığı herkesin görebileceği bir yere koyar.

EK-1 birleşik oy pusulası

Formun üst kısmında oylama turu, tarih, belediyenin adı ve seçimin türü için alanlar bulunur. Adaylar yan yana sütunlarda gösterilir. Her adayın adı ve soyadının altında tercih mührünün basılacağı alan yer alır.

Resmî pusula örneğini açın (PDF)
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 45. maddesine göre seçim turları
OylamaSeçilme koşulu
1. ve 2. tur

Üçte iki

Meclis üye tam sayısı esas alınır.

3. tur

Salt çoğunluk

Meclis üye tam sayısı esas alınır.

4. tur

En fazla oy

Üçüncü turda salt çoğunluk sağlanamazsa o turda en çok oy alan iki aday dördüncü tura kalır. Oylar eşitse kura çekilir.

Örnek · 15 üyeli meclis

Üye tam sayısı 15 ise ilk iki turda 10, üçüncü turda 8 oy gerekir. Üçüncü turda adaylar 7, 5 ve 2 oy alır ve bir pusula geçersiz sayılırsa 7 ve 5 oy alan adaylar dördüncü tura kalır. Son turda oylar 7’ye 6 olur ve iki pusula geçersiz sayılırsa 7 oy alan aday seçilir.

Pusulanın geçerliliği ve zarf sayımı

Geçersiz sayılan pusulalar
Başkanlık mührü bulunmayan, tanıtıcı işaret taşıyan veya birden fazla aday için tercih mührü basılmış pusulalar geçersizdir.
Geçerliliğini koruyan pusulalar
Aynı aday alanına birden fazla tercih mührü basılması pusulayı geçersiz kılmaz. Oyun hangi aday lehine kullanıldığı anlaşılabiliyorsa mührün çizgiyi aşması da geçersizlik sebebi değildir. Üretim veya basımdan kaynaklanan hata, leke ya da kırışıklık, tanıtıcı işaret niteliği taşımıyorsa pusula geçerli sayılır.

Sandıktaki mühürlü zarf sayısı oy kullanan üye sayısını aşarsa hiçbir zarf açılmadan ilgili tur yenilenir. Mühürsüz zarflar açılmadan imha edilmek üzere ayrılır. Turun yenilenmesini gerektiren bir fazlalık yoksa mühürlü zarfların sayımı ve açılması sürer.

Örnek · 25 üye oy kullandı

  • Sandıktan 26 mühürlü zarf çıkarsa hiçbir zarf açılmadan o tur yenilenir.
  • Sandıktan 24 mühürlü ve 1 mühürsüz zarf çıkarsa mühürsüz zarf ayrılır. Kâtip üyeler mühürlü zarfların sayımına devam eder.

Pusula ve zarfların saklanması

Nihai sonuç açıklandıktan sonra her tura ait pusula ve zarflar, divan üyelerinin imzaladığı bir zarfa konulup mühürlenir. Oy evrakı dava açma süresinin sonuna kadar, dava açılırsa karar kesinleşene kadar saklanır.

19/A’da düzenlenmeyen işlemlerde Yönetmeliğin 13. maddesi tamamlayıcı olarak uygulanır. Örneğin kâtip üyeler sandıktan çıkan zarfları sayar. Başkanlık divanı pusulaların sayımı tamamlandığında sonucu açıklar.

Geçici görev ve görev süresi

Seçim tamamlanana kadar
Belediye başkanlığı görevini meclisin birinci başkan vekili, yoksa ikinci başkan vekili yürütür. Her ikisi de yoksa vali bir kamu görevlisi görevlendirir (m. 45).
Başkanlık boşalır ve seçim yapılamazsa
Seçime kadar büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğer belediyelerde vali görevlendirme yapar. Görevlendirilen kişinin belediye başkanı seçilme yeterliğine sahip olması gerekir (m. 46).
Başkan veya başkan vekili seçildiğinde
Yeni başkan, önceki başkanın kalan görev süresini tamamlar. Başkan vekili, yeni başkan seçilene veya görevden uzaklaştırılan ya da tutuklanan başkan göreve dönene kadar görev yapar. Vekil seçildikten sonra 45. maddenin birinci fıkrasının (a) bendindeki hâllerden biri gerçekleşirse meclis başkan seçer.

Sık sorulan sorular

İlk oturum kapandıktan sonra aynı gün adaylık bildirilebilir mi?

Adaylık için süre ilk birleşimin ilk oturumuyla sınırlıdır. Birleşim toplantının bir günlük kısmını, oturum ise birleşimin aralarla ayrılan bölümünü ifade eder. Aynı gün bir sonraki oturuma geçilmesi adaylık süresini yeniden açmaz.

Fiziksel engeli nedeniyle gizli oy kullanamayan üye nasıl oy verir?

5393 sayılı Kanun’un 22. maddesi ve Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca üye, belirlediği bir kişi aracılığıyla oy kullanabilir. Üyelerin oylarını bizzat kullanması genel kuraldır.

Meclis başkan vekili ile belediye başkan vekilinin görevleri nelerdir?

Meclis başkan vekili meclisin çalışmalarına başkanlık eder ve 45. maddedeki sıraya göre seçim tamamlanana kadar belediye başkanlığı görevini geçici olarak yürütebilir. Belediye başkan vekili ise aynı maddedeki sebepler gerçekleştiğinde belediye başkanlığını vekâleten yürütmek üzere meclisçe seçilir.

Resmî kaynaklar